Wp/mag/शेखपुरा मण्डल
| शेखपुरा मण्डल शेखपुरा जिला | |
|---|---|
| बिहारके मण्डल | |
Gate in Maur village | |
बिहारमे शेखपुरा मण्डलके स्थिति | |
| देश | |
| राज्य | बिहार |
| प्रमण्डल | मुङ्गेर |
| मुख्यालय | शेखपुरा |
| सरकार | |
| • लोकसभा निर्वाचनक्षेत्र | जमुई आउ नवादा |
| • विधानसभा क्षेत्र | बरबीघा आउ शेखपुरा |
| क्षेत्रफल | |
| • कुल | 689 किमी2 (266 वर्ग मील) |
| जनसङ्ख्या (2011) | |
| • कुल | ६,३६,३४२ |
| • घनत्व | 924/किमी2 (2,390/मील2 ) |
| जनसाङ्ख्यिकी | |
| • साक्षरता | ६५.९६ प्रतिशत |
| • लिङ्गानुपात | ९२६ |
| समयमण्डल | युटिसि+०५:३० (भामास) |
| पिनकोड | |
| मुख्य राजमार्ग | रारा ८२ |
| जालस्थल | sheikhpura |
सेखपुरा वा शेखपुरा मण्डल (शेखपुरा जिला) भारतके बिहार राज्यके एगो मण्डल हे । एकर मुख्यालय शेखपुरा हे । राजो सिंह के राजनीतिक प्रयास के कारण ३१ जुलाई १९९४ को मुंगेर जिला से अलगे होके स्थापित ई जिला २०११ के जनगणना के अनुसार बिहार के सबसे कम आबादी वाला जिला हलई। बिहार के प्रथम मुख्यमंत्री श्री कृष्ण सिन्हा के जन्म मौर गांव में होलई हल, जे अब ई जिले के बरबीघा प्रखंड में स्थित है।
इतिहास
[edit | edit source]ऐसन मानल जा है कि महाभारतकाले हिडिम्बा नामके एक राक्षसी शेखपुराके पूर्वी भागके पहाड़ीमे रहऽहलै । ऊ पाण्डव भाईमे से एक भीमसे विवाह केलकै आउ उनकर एक वीर पुत्र होलै जेकर नाम घटोत्कच हलै । बादमे ई पहाड़ीके नाम हिडिम्बाके नाम पर गिरिहिण्डा रखल गेलै, जने संस्कृतमे गिरिके अर्थ पहाड़ी होबऽहै, आउ गिरिहिण्डा गाँव आझो मिलऽहै ।
पल्लव शासनकाल खनि शेखपुरा एक महत्वपूर्ण प्रशासनिक केन्द्रके रूपोमे कार्य करऽहलै । एहु मानल जा है कि अफगान शासक शेरशाह सूरी ओने प्रसिद्ध दाल कुआँके निर्माण करवौलकै हल ।
मुगलकाले शेखपुराके थानाके दर्जा देल गेलै हल । ब्रिटिश शासन खनि ई बड़ कोतवाली बन गेलै आउ स्वाधीनताके बाद एकरा प्रखण्डके रूपे मान्यता देल गेलै । १४ अप्रैल १९८३ के शेखपुराके एक अनुमण्डल रूपे स्थापित कैल गेलै हल । राजो सिंहके राजनीतिक प्रयासके चलते ३१ जुलाई १९९४ के एकरा मुङ्गेर जिलासे अलगे करके एक अलगे जिलामे बदल देल गेलै जेकर मुख्यालय शेखपुरामे बनलै ।
अर्थव्यवस्था
[edit | edit source]शेखपुरा बिहारके सबसे छोट जिलामे से एक है । शेखपुराके जनसङ्ख्या मुख्यतः कृषि पर निर्भर है । बन्धुआ मजदूरी अबहिओ हो सकऽहै । क्रशरके साथे छोट पहाड़ीके छोट पैमाना पर खनन कार्य मुख्य गतिविधिमे से एक है । २००६ मे पञ्चायती राज मन्त्रालय शेखपुराके देशके २५० सबसे गरीब जिलामे से एक बतैलकै हल । ई बिहारके ऊ २६ जिलामे से एक है जे वर्तमानमे पिछड़ा क्षेत्र अनुदान निधि कार्यक्रमसे धन प्राप्त कर रहलै हे ।
सम्बन्धित लेख
[edit | edit source]सन्दर्भ
[edit | edit source]