Jump to content

Wp/mag/शेखपुरा मण्डल

From Wikimedia Incubator
< Wp | mag
(Redirected from Wp/mag/सेखपुरा मण्डल)
Wp > mag > शेखपुरा मण्डल
शेखपुरा मण्डल
शेखपुरा जिला
बिहारके मण्डल
Gate in Maur village
Gate in Maur village
बिहारमे शेखपुरा मण्डलके स्थितिके अवस्थिति
बिहारमे शेखपुरा मण्डलके स्थिति
देश भारत
राज्यबिहार
प्रमण्डलमुङ्गेर
मुख्यालयशेखपुरा
सरकार
  लोकसभा निर्वाचनक्षेत्रजमुई आउ नवादा
  विधानसभा क्षेत्रबरबीघा आउ शेखपुरा
क्षेत्रफल
  कुल689 किमी2 (266 वर्ग मील)
जनसङ्ख्या
 (2011)
  कुल६,३६,३४२
  घनत्व924/किमी2 (2,390/मील2 )
जनसाङ्ख्यिकी
  साक्षरता६५.९६ प्रतिशत
  लिङ्गानुपात९२६
समयमण्डलयुटिसि+०५:३० (भामास)
पिनकोड
मुख्य राजमार्गरारा ८२
जालस्थलsheikhpura.nic.in

सेखपुरा वा शेखपुरा मण्डल (शेखपुरा जिला) भारतके बिहार राज्यके एगो मण्डल हे । एकर मुख्यालय शेखपुरा हे । राजो सिंह के राजनीतिक प्रयास के कारण ३१ जुलाई १९९४ को मुंगेर जिला से अलगे होके स्थापित ई जिला २०११ के जनगणना के अनुसार बिहार के सबसे कम आबादी वाला जिला हलई। बिहार के प्रथम मुख्यमंत्री श्री कृष्ण सिन्हा के जन्म मौर गांव में होलई हल, जे अब ई जिले के बरबीघा प्रखंड में स्थित है।

इतिहास

[edit | edit source]

ऐसन मानल जा है कि महाभारतकाले हिडिम्बा नामके एक राक्षसी शेखपुराके पूर्वी भागके पहाड़ीमे रहऽहलै । ऊ पाण्डव भाईमे से एक भीमसे विवाह केलकै आउ उनकर एक वीर पुत्र होलै जेकर नाम घटोत्कच हलै । बादमे ई पहाड़ीके नाम हिडिम्बाके नाम पर गिरिहिण्डा रखल गेलै, जने संस्कृतमे गिरिके अर्थ पहाड़ी होबऽहै, आउ गिरिहिण्डा गाँव आझो मिलऽहै ।

पल्लव शासनकाल खनि शेखपुरा एक महत्वपूर्ण प्रशासनिक केन्द्रके रूपोमे कार्य करऽहलै । एहु मानल जा है कि अफगान शासक शेरशाह सूरी ओने प्रसिद्ध दाल कुआँके निर्माण करवौलकै हल ।

मुगलकाले शेखपुराके थानाके दर्जा देल गेलै हल । ब्रिटिश शासन खनि ई बड़ कोतवाली बन गेलै आउ स्वाधीनताके बाद एकरा प्रखण्डके रूपे मान्यता देल गेलै । १४ अप्रैल १९८३ के शेखपुराके एक अनुमण्डल रूपे स्थापित कैल गेलै हल । राजो सिंहके राजनीतिक प्रयासके चलते ३१ जुलाई १९९४ के एकरा मुङ्गेर जिलासे अलगे करके एक अलगे जिलामे बदल देल गेलै जेकर मुख्यालय शेखपुरामे बनलै ।

अर्थव्यवस्था

[edit | edit source]

शेखपुरा बिहारके सबसे छोट जिलामे से एक है । शेखपुराके जनसङ्ख्या मुख्यतः कृषि पर निर्भर है । बन्धुआ मजदूरी अबहिओ हो सकऽहै । क्रशरके साथे छोट पहाड़ीके छोट पैमाना पर खनन कार्य मुख्य गतिविधिमे से एक है । २००६ मे पञ्चायती राज मन्त्रालय शेखपुराके देशके २५० सबसे गरीब जिलामे से एक बतैलकै हल । ई बिहारके ऊ २६ जिलामे से एक है जे वर्तमानमे पिछड़ा क्षेत्र अनुदान निधि कार्यक्रमसे धन प्राप्त कर रहलै हे ।

सम्बन्धित लेख

[edit | edit source]

सन्दर्भ

[edit | edit source]