Jump to content

Wp/mag/लखीसराय मण्डल

From Wikimedia Incubator
< Wp | mag
Wp > mag > लखीसराय मण्डल
लखीसराय मण्डल
लखीसराय जिला
बिहारके मण्डल
बिहारमे लखीसराय मण्डल स्थितिके अवस्थिति
बिहारमे लखीसराय मण्डल स्थिति
देश भारत
राज्यबिहार
प्रमण्डलमुङ्गेर
मुख्यालयलखीसराय
सरकार
  लोकसभा निर्वाचनक्षेत्रमुङ्गेर
क्षेत्रफल
  कुल1,228 किमी2 (474 वर्ग मील)
जनसङ्ख्या
 (2011)
  कुल१०,००,९१२
  घनत्व815.1/किमी2 (2,111/मील2 )
जनसाङ्ख्यिकी
  साक्षरता६४.९५ प्रतिशत
  लिङ्गानुपात९००
समयमण्डलयुटिसि+०५:३० (भा मा स)
जालस्थलlakhisarai.bih.nic.in

लखीसराय मण्डल (लखीसराय जिला) भारतके बिहार राज्यके एगो मण्डल हे । मण्डलके मुख्यालय लखीसराय हे । ई मण्डल ३ जुलाई १९९४ के स्थापित करल गेलै । एगो नया मण्डलके रूपमे अस्तित्वमे आवेसे पहिले, लखिसराय मुङ्गेर मण्डलमे एगो उपखण्ड हलै ।[1][2] हियाँके मुख्यभाषा मगही हे ।

लखीसराय मण्डल अपन सांस्कृतिक आउ ऐतिहासिक बिरासतला प्रसिद्ध हे, आउ हियाँ ढेर प्रमुख स्थल हे जे एकरा महत्वपूर्ण बनावहे ।

लखीसराय मण्डलके स्थापना १९९४ मे भेलहल, जखनि ई मुङ्गेर मण्डलसे अलगे होके एगो नया मण्डलके दर्जा प्राप्त कैलक । ई मण्डल भूमि आउ जलवायुला उच्चतम रूपसे उपयुक्त हे आउ हियाँके जनसङ्ख्या मुख्यतः गाँओमें बसल हे ।

लखीसराय मण्डल मुख्यरूपसे कृषि पर निर्भर हे, आउ हियाँ मुख्यरूपसे धान, गेहूँ, मक्कै आउ तिलके खेती होवहे । हियाँके जलवायु आउ भूमि कृषिला उपयुक्त हे आउ एकरा एगो सुखद आउ पैदावार जिला बनावहे ।

इतिहास

[edit | edit source]

३ जुलाई १९९४ के ई जिला मुङ्गेर जिलासे अलगे करके बनावल गेलै हल, जे अविभाजित जिलाके तत्कालीन लखीसराय अनुमण्डल हलै ।

भूगोल

[edit | edit source]

लखीसराय जिलाके क्षेत्रफल १,२२८ वर्ग किलोमीटर (४७४ वर्ग मील) है ।[3]

अर्थव्यवस्था

[edit | edit source]

२००६ मे पञ्चायती राज मन्त्रालय लखीसरायके देशके २५० जिला (कुल ६४० मे से) में से एक नामित कैलकै । ई बिहारके ३६ जिलामे से एक है जे वर्तमानमे पिछड़ा क्षेत्र अनुदान निधि कार्यक्रम (बिआरजिएफ) से धन प्राप्त कर रहलै हे ।[4]

औद्योगिक पृष्ठभूमि - जिलामे बिहार खनिज उद्योग सहित ढेर उर्वरक आउ कीटनाशक कारखाना है । जिलामे कपड़ाके बजारो ढेर पुरान आउ नया दोकानके साथे फल-फूल रहलै हे, आउ सेन्दूर जैसन ढेर कारखाना है ।

राष्ट्रिय ताप विद्युत निगम लिमिटेड आउ बिहार राज्य विद्युत उत्पादन कम्पनी लिमिटेड कजरामे १३२० मेगावाट ताप विद्युत संयन्त्र स्थापित करेला समझौता ज्ञापन पर हस्ताक्षर कैलकै हे ।[5]

धर्मस्थल

[edit | edit source]

लखीसराय मण्डलमे ढेर प्राचीन मन्दिर, किला आउ सांस्कृतिक स्थल है, जैसे कि बरारी किला, अक्षयवट मन्दिर आउ सुर्यगढ़ । ई सब स्थलके दौरा करके अपने मण्डलके ऐतिहासिक आउ सांस्कृतिक धरोहरके बुझ सकहथिन आउ एकरा पर्यटन स्थलके रूपोमे देख सकहथिन ।

सम्बन्धित लेख

[edit | edit source]

सन्दर्भ

[edit | edit source]
  1. "Bihar Tourism: Retrospect and Prospect
    Archived 2017-01-18 at the वेबैक मशीन ," Udai Prakash Sinha and Swargesh Kumar, Concept Publishing Company, 2012, ISBN 9788180697999
  2. "Revenue Administration in India: A Case Study of Bihar," G. P. Singh, Mittal Publications, 1993, ISBN 9788170993810
  3. श्रीवास्तव, दयावन्ती (2010). "States and Union Territories: Bihar: Government". India 2010: A Reference Annual (५४मा संस्करण). नया दिल्ली, भारत: अपर महानिदेशक, प्रकाशन विभाग, सूचना एवं प्रसारण मन्त्रालय (भारत), भारत सरकार. पप॰ 1118–1119. आई॰ऍस॰बी॰एन॰ 978-81-230-1617-7.
  4. पञ्चायती राज मन्त्रालय (8 सितम्बर 2009). "A Note on the Backward Regions Grant Fund Programme" (PDF). राष्ट्रिय ग्रामीण विकास संस्था. मूल (PDF) से 5 अप्रैल 2012 के पुरालेखित. अभिगमन तिथि 27 सितम्बर 2011.
  5. "NTPC to set up 1,320-MW power plant in Bihar". बिजनेस स्टैण्डर्ड इण्डिया. प्रेस ट्रस्ट ऑफ इण्डिया. 23 फरवरी 2014.