Wp/mag/बिहार सरकार
| द्विसदन | |
| सरकारके पीठ | पटना |
|---|---|
| देस | भारत |
| बिधानशाखा | |
| विधानसभा | |
| अध्यक्ष, बिहार विधानसभा | नन्द किशोर यादव |
| उपाध्यक्ष, बिहार विधानसभा | नरेन्द्र नारायण यादव |
| विधानसभामे सदस्य | २४३ |
| परिषद | बिहार विधानपरिषद |
| बिहार विधानपरिषदके अध्यक्ष | देवेश चन्द्र ठाकुर |
| उपाध्यक्ष | राम चन्द्र पर्वे |
| परिषदमे सदस्य | ७५ (६३ निर्वाचित + १२ मनोनीत) |
| कार्यकारिणी शाखा | |
| राज्यपाल | फागू चौहान |
| मुख्यमन्त्री | नीतीश कुमार |
| उपमुख्यमन्त्री | तेजस्वी यादव |
| नेता प्रतिपक्ष, बिहार विधानसभा | विजय कुमार सिन्हा |
| न्यायपालिका | |
| उच्चन्यायालय | पटना उच्चन्यायालय |
| मुख्य न्यायाधीश | के विनोद चन्द्रन |
| केन्द्र | ५३ |
बिहारसरकार (बिहारसर्वकार) भारतीयराज्य बिहार आउ ओकर ९ प्रमण्डलके राज्यसरकार हे जेकरामे ३८ मण्डल (जिला) सामिल हे । ई मे बिहारके राज्यपालके नेतृत्वमे एगो काजकारी, एगो न्यायपालिका आउ विधायीशाखा सामिल हे ।
भारतके अन्य राज्य नियन बिहारराज्यके प्रमुख राज्यपाल होवहे, जेकरा केन्द्रसरकारके सलाहपर भारतके राष्ट्रपति द्वारा नियुक्त करल जाहे । राज्यके मुखिया बड्ड हदतक औपचारिक होवहे । मुख्यमन्त्री सरकारके मुखिया होवहे आउ ओकरा जुगून अधिकांश कार्यकारी शक्ति निहित होवहे । पटना बिहारके राजधानी हे ।
पटना स्थित पटना उच्चन्यायालयके क्षेत्राधिकार पूरा राज्य प हे । बिहारके बर्तमान विधायी संरचना द्विसदनीय हे । विधानभवन बिहार विधानसभा आउ बिहार विधानपरिषद हे । ओकर सामान्य काजकाल पाँच बरिस हे, जखनितक कि पहिले भङ्ग न हो जाये ।
सरकार एवं प्रशासन
[edit | edit source]बिहार सरकार
[edit | edit source]बिहार राज्य भारतीय गणराज्यके सङ्घीय ढाँचामे द्विसदनीय व्यवस्थाके अन्तर्गत आवहे । राज्यके संवैधानिक मुखिया राज्यपाल हे किन्तु वास्तविक सत्ता मुख्यमन्त्री आउ मन्त्रीपरिषदके हाथमे होवहे ।[1] विधानसभामे चुनके आवेवाला विधायक द्वारा मुख्यमन्त्रीके चुनाव पाँच बरिसला कैल जा हे जखनिकि राज्यपालके नियुक्ति भारतके राष्ट्रपति द्वारा कैल जा हे । प्रत्यक्ष चुनावमे बहुमत प्राप्त करेवाला राजनैतिक दल अथवा गठबन्धनके आधार पर सरकार बनावल जा हे । उच्चसदन वा विधानपरिषदके सदस्यके चुनाव अप्रत्यक्ष ढङ्गसे ६ बरिसला होवहे ।
प्रशासनिक व्यवस्था
[edit | edit source]प्रशासनिक सुविधालाए बिहार राज्यके ९ प्रमण्डल आउ ३४ मण्डल (जिला) मे बाँटल गेलै हे । जिलाके क्रमश: १०१ अनुमण्डल, ५३४ प्रखण्ड, ८,४७१ पञ्चायत, ४५,१०३ गाँओमे बाँटल गेलै हे । राज्यके मुख्य सचिव नौकरशाहीके प्रमुख होवहे जेकरा श्रेणीक्रममे आयुक्त, जिलाधिकारी, अनुमण्डलाधिकारी, प्रखण्ड विकास पदाधिकारी वा अञ्चलाधिकारी आउ इनकर साथे जुड़ल अन्य अधिकारी एवं कर्मचारीगण रिपोर्ट करहथ । पञ्चायत आउ गाँओके कामकाज सीधेतौर पर चुनाव कराकर मुखिया, सरपञ्च आउ वार्ड सदस्यके अधीन सञ्चालित कैल जा हे ।
एकरो देखथिन
[edit | edit source]सन्दर्भ
[edit | edit source]