Wp/mag/भारतके राजनैतिक दलके सूची
|
स्थानीय प्रशासन |
|
बैश्विक सम्बन्ध आउ अन्य बिषय |
भारतके संविधानके अनुसार भारतमे सङ्घीय व्यवस्था हे जौनमे नवदिल्लीमे केन्द्रसरकार तथा बिभिन्न राज्य आउ केन्द्रशासितप्रदेशला राज्यसरकार हे । एहीसे भारतमे राष्ट्रिय आउ राज्य (क्षेत्रीय), राजनैतिकदलके बर्गीकरण उनखर क्षेत्रम प्रभावके अनुसार कैल जाहे । भारतमे मान्यता प्राप्त राजनैतिकदलके भारतसरकार सूची निम्न हे:
भारतमे बहुदलीय प्रणाली हे जेकरामे छोट क्षेत्रीयदल अधिक प्रबल हे । राष्ट्रिय दल ऊ हे जे चार वा अधिक राज्यमे मान्यता प्राप्त हे । ओकरा ई अधिकार भारतके चुनाव आयोग द्वारा देल जाहे, जे बिभिन्न राज्यमे बेर-बेर चुनाव परिणामके समीक्षा करहे । ई मान्यताके सहायतासे राजनैतिक दल कुछ पहचान पर अपन स्थितिके अगला समीक्षा तक बिशिष्ट स्वामित्वके दावा कर सकहे जैसेकि दल चिन्ह ।
राष्ट्रिय दल
[edit | edit source]भारतमे कौनो राजनैतिकदलके राष्ट्रियदल के मान्यता भारत निर्वाचन आयोग द्वारा चुनाव प्रतीक (आरक्षण आउ आवण्टन) अधिनियम, १९६८ के पेराग्राफ ६ख के अनुसार प्रदान कैल जाहे जे कि निम्नलिखित हे:
६ख. राष्ट्रियदलके रूपमे मान्यता प्राप्त करे हेतु शर्त - एगो राजनैतिक दल राष्ट्रियदल के रूपमे मान्यता प्राप्त करेके पात्र होतै यदि, आउ केवल यदि, निम्नमे से कौनो शर्त पूरा होवहे -
- कौनो पञ्जीकृत दल तीन बिभिन्न राज्यमे लोकसभाके कुल सीटके कमसे कम २% सीट प्राप्त कैलक हो ।
- कौनो दल ४ अलग-अलग राज्यमे लोकसभा वा बिधानसभा चुनावमे कमसे कम ६% मत पौलक हो आउ लोकसभामे कमसे कम ४ सीट प्राप्त कैलक हो ।
- कौनो दलके कमसे कम चार अथवा ओकरासे अधिक राज्यमे राज्यीयदलके मान्यता प्राप्त हो ।
सूची
[edit | edit source]१५ मई २०२३ के भारत निर्वाचन आयोग द्वारा जारी अधिसूचनाके अनुसार देशमे निम्नलिखित ६ राजनैतिकदल राष्ट्रिय मान्यता प्राप्त हे:[1]
| राष्ट्रिय दल | ध्वज | स्थापना बर्ष | संस्थापक | राष्ट्रिय अध्यक्ष | चुनाव चिन्ह | दल मुख्यालय | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| आम आदमी पार्टी | २०१२ | अरविन्द केजरीवाल | अरविन्द केजरीवाल | २०६, राउज एवेन्यू्, डिडियु मार्ग, नवदिल्ली- ११०००२ | |||
| भारतीय जनता पार्टी | १९८० | जगत प्रकाश नड्डा | ६-अ, दीनदयाल उपाध्याय मार्ग, नवदिल्ली- ११०००२ | ||||
| भारतीय राष्ट्रिय काङ्ग्रेस | १८८५ | मल्लिकार्जुन खड़गे | २४, अकबर् मार्ग, नव दिल्ली- ११००११ | ||||
| बहुजन समाज पार्टी | १९८४ | कांशीराम | मायावती | ४, गुरुद्वारा रकाबगञ्ज मार्ग, नव दिल्ली- ११०००१ | |||
| भारतीय कम्युनिस्ट पार्टी (मार्क्सवादी) | १९६४ | सीताराम येचुरी | २७-२९, ए के गोपालन् भवन, भाई वीर सिंह मार्ग, नवदिल्ली- ११०००१ | ||||
| नेशनल पीपल्स पार्टी | २०१३ | पि ए सङ्गमा | कानराड सङ्गमा | पलाट न ९०-ए, लाचाउमिरी मण्डल, पूर्वी खासी हिल्स, शिलाङ्ग्- ७९३००१ | |||
भूतपूर्व राष्ट्रिय दल
[edit | edit source]| दलके नाम | राष्ट्रिय मान्यता | सन्दर्भ | ||
|---|---|---|---|---|
| प्राप्ति | समाप्ति | |||
| भारतीय कम्युनिस्ट पार्टी | १९५० | २०२३ | [2] | |
| राष्ट्रवादी काङ्ग्रेस पार्टी | २००४ | २०२३ | [3] | |
| सर्वभारतीय तृणमूल काङ्ग्रेस | २०१६ | २०२३ | [4] | |
| राष्ट्रिय जनता दल | २००८ | २०१० | [5] | |
राज्यीय दल
[edit | edit source]ऊसभ दल जेकरा भिजुन एक राज्यमे पर्याप्त भोट् वा सीट हो, ओकरा चुनाव आयोग द्वारा राज्यपार्टीके रूपमे अधिकृत कैल जा सकहे । सम्बन्धित राज्यमे राज्यदलके रूपमे मान्यता मिलेसे दलके एगो बिशेष चुनाव चिन्ह आरक्षित करेके बिकल्प भेट सकहे । एगो दलके एक अथवा अधिक राज्यमे मान्यता प्राप्त हो सकहे । चार राज्यमे मान्यता प्राप्त दलके स्वतहे एक राष्ट्रियदलके रूपमे मान्यता प्राप्त हो जाहे ।
भारतमे कौनो राजनैतिकदलकोे राज्यीय दल के मान्यता चुनाव प्रतीक (आरक्षण आउ आवण्टन) अधिनियम, १९६९ के पेराग्राफ् ६क के अनुसार प्रदान कैल जाहे जे कि निम्नलिखित हे:
६क. राज्यीय दलके रूपमे मान्यता प्राप्त करे हेतु शर्त - एगो राजनैतिकदल कौनो राज्यमे राज्यीय दल के रूपमे मान्यता प्राप्त करेके पात्र होतै यदि, आउ केवल यदि, निम्नमे से कौनो शर्त पूरा होवहे -
(i) राज्यके पिछला बिधानसभा चुनावमे दलके द्वारा खड़ा करल गेल प्रत्याशी राज्यमे पड़ल कुल बैध मतके कमसे कम ६% मत प्राप्त कैलक हो; आउ साथे ऊसभ चुनावमे ऊ राज्यके बिधानसभामे दलके कमसे कम दू प्रत्याशी बिधायक चुनल गेल हो; अथवा
(ii) पिछला लोकसभा चुनावमे ऊ राज्यसे, दलके द्वारा खड़ा कैल गेल प्रत्याशी राज्यमे पड़ल कुल बैध मतके कमसे कम ६% मत प्राप्त कैलक हो; आउ साथे ऊसभ चुनावमे ऊ राज्यसे लोकसभामे दलके कमसे कम एक प्रत्याशी सान्सद चुनल गेल हो; अथवा
(iii) राज्यके पिछला बिधानसभा चुनावमे, दल बिधानसभा सीटके कुल सङ्ख्याके कमसे कम ३% सीट, अथवा कमसे कम ३ सीट (जौनो अधिक हो) जीतलक हो; अथवा
(iv) पिछला लोकसभा चुनावमे ऊ राज्यसे, प्रत्येक २५ सीट पर दलके कमसे कम एक सदस्य चुनल गेल हो; अथवा
(v) राज्यमे भेल पिछला लोकसभा अथवा बिधानसभा चुनावमे, दलके द्वारा खड़ा कैल गेल प्रत्याशी राज्यमे पड़ल कुल बैध मतके कमसे कम ८% मत प्राप्त कैलक हो ।
भारत निर्वाचन आयोग के अधिसूचना दिनाङ्क १५ मई २०२३ के अनुसार देशके २६ राज्य/केन्द्रशासितप्रदेशमे कुल ५८ दलके राज्यदलके दर्जा प्राप्त हे । ईसभमे सर्वाधिक ५-५ दल बिहार, केरल आउ मेघालय राज्यमे हे । एकर अतिरिक्त असम, महाराष्ट्र, नागालैण्ड, तमिल्नाडु आउ तेलङ्गाना राज्यमे ४-४ दल; अरुणाचलप्रदेश, जम्मू आउ कश्मीर, झारखण्ड, मणिपुर, त्रिपुरा आउ पुदुच्चेरीमे ३-३ दल; उत्तरप्रदेश, पच्छिमबङ्गाल, आन्ध्रप्रदेश, हरियाणा, गोओ, मिजोरम् आउ सिक्किमराज्यमे २-२ दल आउ कर्नाटक, राजस्थान, ओड़िसा, पञ्जाब आउ छत्तीसगढ़ राज्यमे १-१ दल राज्यदलके रूपमे मान्यता प्राप्त हे । देशके चार राज्य मध्यप्रदेश, गुजरात, हिमाचलप्रदेश, उत्तराखण्ड आउ केन्द्रशासितप्रदेश दिल्लीमे कौनो दल राज्यदलके रूपमे मान्यता प्राप्त नै हे ।
सूची
[edit | edit source]१५ मई २०२३ के भारत निर्वाचन आयोग द्वारा जारी अधिसूचनाके अनुसार देशमे राज्यीय दल के मान्यता प्राप्त दलके सूची ई प्रकार हे- [6]
- कुञ्जी
- * – आयोगके दिनाङ्क 02.10.2021 के अन्तरिम आदेशके तहत नाम आउ चिह्नके फ्रीज् कैल गेल
- # – भारतके माननीय सर्वोच्च न्यायालयके लम्बित अन्तिम आदेश
| दल नाम | स्थापना वर्ष | संस्थापक | दल प्रमुख | चुनाव चिह्न | राज्य/के॰सा॰प्र॰ | दल मुख्यालय | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| सर्वभारतीय तृणमूल काङ्ग्रेस | १९९८ | ममता बनर्जी | ममता बनर्जी | पच्छिमबङ्गाल, त्रिपुरा, मेघालय | ३०-बी, हरीश चटर्जी स्ट्रीट, कलकता- ७०००२६ (प.बं.) | ||
| जनता दल (यूनाइटेड) | २००३ | राजीव रञ्जन सिंह | बिहार, अरुणाचलप्रदेश, मणिपुर | ७- जन्तर मन्तर मार्ग, नव दिल्ली- ११०००१ | |||
| जनता दल (सेकुलर) | १९९९ | एच डि देवेगौड़ा | एच डि देवेगौड़ा | कर्नाटक, केरल, अरुणाचलप्रदेश | ५- सफदरजङ्ग लेन्, नव दिल्ली- ११०००३ | ||
| भारतीय कम्युनिस्ट पार्टी | १९२५ | मानवेन्द्र नाथ राय | डि राजा | केरल, तमिल्नाडु, मणिपुर | अजय भवन, कोटला मार्ग, नवदिल्ली- ११०००२ | ||
| समाजवादी पार्टी | १९९३ | मुलायम सिंह यादव | अखिलेश यादव | उत्तरप्रदेश | १८- कॉपरनिकस् लेन्, नव दिल्ली- ११०००१ | ||
| राष्ट्रिय जनता दल | १९९७ | लालू प्रसाद यादव | लालू प्रसाद यादव | बिहार, झारखण्ड | १३, वी.पी. हाउस्, रफी मार्ग, नव दिल्ली- ११०००१ | ||
| राष्ट्रवादी काङ्ग्रेस पार्टी | १९९९ | शरद पवार | महाराष्ट्र, नागालैण्ड | बङ्गला न.१, रविशङ्कर शुक्ल लेन, फिरोजशाह मार्ग, नवदिल्ली- ११०००१ | |||
| द्रविड मुन्नेत्र कलगम् | १९४९ | सी॰एन॰ अन्नादुरै | एम॰ के॰ स्टालिन् | तमिल्नाडु, पुदुच्चेरी | 'अन्ना अरिवालयम्' २६८-२६९, अन्ना सलै, तेनामपेट्, चेन्नै- ६०००१८ | ||
| अखिल भारतीय अन्ना द्रविड मुनेत्र कलगम् | १९७२ | मारुदुर गोपालन रामचन्द्रन | ई.के.पलानीस्वामी,ओ पनीरसेल्वम | तमिल्नाडु, पुदुच्चेरी | २७५, अव्वै षणमुगं सलै, रोयापेट्टा, चेन्नै- ६०००१४ | ||
| युवजन श्रमिक रायथु काङ्ग्रेस पार्टी | २०११ | वाई एस् जगनमोहन रेड्डी | वाई एस् जगनमोहन रेड्डी | आन्ध्रप्रदेश, तेलङ्गाना | मकान नं. ८-२-२६९/एस/९८, सागर सोसायटी, बञ्जारा हिल्स, हैदराबाद्- ५०००३४ (तेलङ्गाना) | ||
| तेलुगुदेशं पार्टी | १९८२ | नन्दमूरि तारक रामाराव | नारा चन्द्रबाबू नायडू | आन्ध्रप्रदेश, तेलङ्गाना | एन.टी.आर. भवन, बञ्जारा हिल्स, हैदराबाद्- ५०००३३ (तेलङ्गाना) | ||
| भारत राष्ट्र समिति | २००१ | के॰ चन्द्रशेखर राव | के॰ चन्द्रशेखर राव | तेलङ्गाना | रोड नं.१४, बञ्जारा हिल्स, हैदराबाद्- ५०००३४ (तेलङ्गाना) | ||
| आल इण्डिया मजलिस्-ए-इत्तेहादुल् मुस्लिमीन् | १९५७ | अब्दुल् वहाद् ओवैसी | असदुद्दीन् ओवैसी | तेलङ्गाना | दारुस्सलां बोर्ड्, हैदराबाद्- ५००००१ (तेलङ्गाना) | ||
| अपना दल (सोनेलाल) | २०१६ | जवाहर लाल पटेल | अनुप्रिया पटेल | उत्तरप्रदेश | ग्राम- अतरामपुर नवाबगञ्ज, प्रयागराज- २२९४१२ (उ.प्र.) | ||
| आल इण्डिया फॉरवर्ड् ब्लॉक् | १९३९ | सुभाष चंद्र बोस | देवव्रत विश्वास | पच्छिमबङ्गाल | नेताजी भवन, T-२२३५/२, अशोकनगर, फैज मार्ग, करोलबाग, नव दिल्ली- ११०००५ | ||
| राष्ट्रिय लोकतान्त्रिक पार्टी | २०१८ | हनुमान् बेनीवाल | हनुमान् बेनीवाल | राजस्थान | २६-२७, तेजा कालोनी, मानसर, मण्डल- नागौर- ३४१००१ (राजस्थान) | ||
| आल इण्डिया यूनाइटेड डेमोक्रेटिक फ्रण्ट | २००५ | बदरुद्दीन् अजमल् | बदरुद्दीन् अजमल् | असम | ३, फ्रेण्ड्स् पथ, हातिगाँओ, गुवाहाटी- ७८१०३८ (असम) | ||
| असम गण परिषद् | असम | गोपीनाथ बोरदोलोई मार्ग, गुवाहाटी- ७८१००१ (असम) | |||||
| बोडोलैण्ड पीपुल्स फ्रण्ट | २००५ | असम | |||||
| यूनाइटेड पीपुल्स पार्टी लिबरल | असम | ||||||
| आल झारखण्ड स्टूडेण्ट्स यूनियन | झारखण्ड | हरमु, राँची- ८३४००२ (झारखण्ड) | |||||
| देशिया मुरपोक्कु द्रविड कलगम् | २००५ | विजयकान्त | तमिल्नाडु | १२५/७, जवाहरलाल नेहरु सलै, कोयमबेडु, चेन्नै- ६००१०७ (तमिल्नाडु) | |||
| इण्डियन नेशनल लोकदल | १९९६ | चौधरी देवीलाल | ओमप्रकाश चौटाला | हरियाणा | न.८०, सेक्टर-९, चण्डीगढ़- १६०००९ | ||
| इण्डियन यूनियन मुस्लिम लीग | १९४८ | मुहम्मद इस्माइल | के एम कादर मोहिदीन | केरल | कायदे मिल्लत मञ्जिल, मारियाकयार लेब्बै स्ट्रीट, चेन्नै- ६००००१ (तमिल्नाडु) | ||
| जनता काङ्ग्रेस छत्तीसगढ़ (जोगी) | २०१८ | अजीत जोगी | अमित जोगी | खेतमे हर चलावित किसान | छत्तीसगढ़ | श्री बालाजी काम्प्लेक्स, खमतराई, रायपुर- ४९२००१ (छत्तीसगढ़) | |
| जननायक जनता पार्टी | २०१८ | दुष्यन्त चौटाला | दुष्यन्त चौटाला | हरियाणा | मण्डल व्यापार केन्द्र, सेक्टर- ५६, गुरुग्राम- १२२००१ (हरियाणा) | ||
| जम्मू आउ कश्मीर नेशनल कान्फ्रेन्स | शेख् अब्दुल्ला | फारुख अब्दुल्ला | जम्मू आउ कश्मीर | शेरे कश्मीर भवन, जम्मू- १८०००१ | |||
| जम्मू आउ कश्मीर नेशनल पेन्थर्स पार्टी | भीम सिंह | जम्मू आउ कश्मीर | १७, वी पी हाउस, रफी मार्ग, नवदिल्ली- ११०००१ | ||||
| जम्मू आउ कश्मीर पीपुल्स डेमोक्रेटिक पार्टी | मुफ्ती मोहम्मद सैय्यद | महबूबा मुफ्ती | जम्मू आउ कश्मीर | २, इम्पोरियन लेन, रेसीडेन्सी रोड, श्रीनगर- १९०००१ | |||
| झारखण्ड मुक्ति मोर्चा | १९७२ | शिबू सोरेन | शिबू सोरेन | झारखण्ड | बैरियातू रोड, राँची- ८३४००८ (झारखण्ड) | ||
| केरल काङ्ग्रेस (एम) | केरल | स्टेट कमिटी आफिस, कोट्टायम्- ६८६००१ (केरल) | |||||
| नागा पीपुल्स फ्रण्ट | नेफियू रियो | शुरोजिली लिजेत्सु | नागालैण्ड, मणिपुर | पोस्ट बाक्स न.५६५, कोहिमा- ७९७००१ (नागालैण्ड) | |||
| नेशनलिस्ट डेमोक्रेटिक प्रोग्रेसिव पार्टी | २०१७ | नेफियू रियो | नेफियू रियो | नागालैण्ड | चुमुकेदीमा, दीमापुर- ७९७१०३ (नागालैण्ड) | ||
| बीजू जनता दल | १९९७ | बीजू पटनायक | नवीन पटनायक | ओड़िसा | नवीन निवास, एरोड्रं गेट, भुबनेश्वर- ७५१००९ (ओड़िसा) | ||
| रिवोल्यूशनरी सोशलिस्ट पार्टी | १९४० | टि जे चन्द्रचूडन् | केरल | ||||
| [[लोक जनशक्ति पार्टी {{{last}}}|लोक जनशक्ति पार्टी {{{last}}}]]* | २००० | रामविलास पासवान | ![]() |
बिहार | १२, जनपथ, नवदिल्ली- ११००११ | ||
| लोक जनशक्ति पार्टी (रामविलास) | २०२२ | चिराग पासवान | चिराग पासवान | नागालैण्ड | २३, नोर्थ एवेन्यू, नव दिल्ली- ११०००१ | ||
| राष्ट्रिय लोक समता पार्टी | २०१३ | उपेन्द्र कुशवाहा | उपेन्द्र कुशवाहा | बिहार | ढक्कनपुरा, मोहनपुर, पटना- ८००००१ (बिहार) | ||
| भारतके कम्युनिस्ट पार्टी (मार्क्सवादी-लेनिनवादी) लिबरेशन | दीपाङ्कर भट्टाचार्य | बिहार | यू-९०, शक्करपुर, दिल्ली- ११००९२ | ||||
| शिरोमणि अकाली दल | १९२० | सुखबीर सिंह बादल | पञ्जाब | बिल्डिङ्ग न ६, सेक्टर २८बि, मध्य मार्ग, चण्डीगढ़- १६००२८ | |||
| शिवसेना | १९६६ | बालासाहेब ठाकरे | एकनाथ शिन्दे | महाराष्ट्र | आनन्द आश्रम, श्री भवानी चौक, तेम्भी नाका, ठाणे पश्चिम- ४००६०१ (महाराष्ट्र) | ||
| शिवसेना (उद्धव बालासाहेब ठाकरे)# | २०२२ | उद्धव ठाकरे | उद्धव ठाकरे | महाराष्ट्र | शिवसेना भवन, गडकरी चौक, मुम्बई- ४०००२८ (महाराष्ट्र) | ||
| महाराष्ट्र नवनिर्माण सेना | २००६ | राज ठाकरे | राज ठाकरे | महाराष्ट्र | कृष्ण कुञ्ज, एम बि राउत रोड, शिवाजी पार्क, मुम्बई- ४०००२८ (महाराष्ट्र) | ||
| पीपुल्स पार्टी आफ अरुणाचल | १९७७ | बेकिन परतिन
ओकेन लेगो |
कामेन रिङ्गु | अरुणाचलप्रदेश | के रिङ्गु काम्प्लेक्स, नहारलगुन- ७९१११० (अ.प्र.) | ||
| हिल स्टेट पीपुल्स डेमोक्रेटिक पार्टी | १९६८ | एच लिङ्गदोह | के पि पेनियाङ्ग | मेघालय | केञ्चस ट्रेस, लाबान, शिलाङ्ग- ७३९००४ (मेघालय) | ||
| यूनाइटेड डेमोक्रेटिक पार्टी | १९७७ | इ के मावलोङ्ग् | मेतबाह लिङ्गदोह | मेघालय | मावलाइ नोनगलाम्, शिलाङ्ग- ७९३००२ (मेघालय) | ||
| पीपुल्स डेमोक्रेटिक फ्रण्ट | २०१७ | मेघालय | लचुमिएरे, शिलाङ्ग- ७९३००१ (मेघालय) | ||||
| वाइस आफ द पीपुल पार्टी | २०२१ | मेघालय | लाटकोर, किटन्-यू-सोम्, पूरुबी खासी हिल्स- ७९३०२१ (मेघालय) | ||||
| महाराष्ट्रवादी गोमान्तक पार्टी | १९६३ | दीपक धावलीकर | गोवा | ड्यूक्ल हेवेन, पणजी- ४०३००१ (गोआ) | |||
| गोआ फारवर्ड पार्टी | २०१६ | विजय सरदेशाई | विजय सरदेशाई | गोआ | शीश महल, कोम्बा, मरगाँओ- ४०३६०१ (गोवा) | ||
| मिजो नेशनल फ्रण्ट | १९५९ | जोरमथङ्गा | मिजोरम | जेनरल हेडक्वार्टर्स, जरकावत, आइजोल- ७९६००१ (मिजोरम) | |||
| जोरम नेशनलिस्ट पार्टी | सूरुज (किरण रहित) | मिजोरम | जेनरल हेडक्वार्टर्स, ट्रेजरी स्कायर, आइजोल- ७९६००१ (मिजोरम) | ||||
| सिक्किम डेमोक्रेटिक फ्रण्ट | १९९३ | पवन कुमार चामलिङ्ग | पवन कुमार चामलिङ्ग | सिक्किम | अपर देवराली, गङ्गटोक पूरुब- ७३७१०१ (सिक्किम्) | ||
| सिक्किम क्रन्तिकारी मोर्चा | २०१३ | प्रेम सिंह तमाङ्ग | प्रेम सिंह तमाङ्ग | सिक्किम् | कानवाय ग्राउण्ड, गङ्गटोक पूरुब- ७३७१०२ (सिक्किम्) | ||
| इण्डिजिनियस पीपुल्स फ्रण्ट आफ त्रिपुरा | त्रिपुरा | ओल्ड काली बाड़ी मार्ग, कृष्णानगर, अगरतला- ७९९००१ (त्रिपुरा) | |||||
| टिपरा मोथा पार्टी | २०१९ | त्रिपुरा | खुमुलबङ्ग- ७९९०३५ (त्रिपुरा) | ||||
| आल इण्डिया एन आर काङ्ग्रेस | २०११ | एन रङ्गास्वामी | एन रङ्गास्वामी | पुदुच्चेरी | बद्मावती, पक्कामुदयानपेट, पुदुच्चेरी- ६०५००८ | ||
भूतपूर्व राज्य दल
[edit | edit source]पञ्जीकृत दल
[edit | edit source]राजनैतिक दलके एगो बड़ सङ्ख्या चुनाव आयोगमे पञ्जीकृत हे, जेकरा राष्ट्रिय अथवा राज्य दलके रूपमे मान्यता नै भेटल हे । ढेर मामला पञ्जीकरण बनल रहहे, चाहे सम्बन्धित दल भङ्ग हो गेल हो अथवा ढेर बरिस पहिले ओकर कौनो आउ दलमे विलय हो गले हो ।
प्रमुख गैर-मान्यताप्राप्त पञ्जीकृतदल
[edit | edit source]| दल नाम | दल परचम | स्थापना वर्ष | संस्थापक | दल प्रमुख | दल मुख्यालय | टीप |
|---|---|---|---|---|---|---|
| राष्ट्रिय लोक दल | १९९६ | चौधरी अजीत सिंह | चौधरी जयन्त सिंह | ४०६, वि पि हाउस, रफी मार्ग, नवदिल्ली- ११०००१ | उत्तरप्रदेशके पूर्ब राज्यीय दल | |
| सुहेलदेव भारतीय समाज पार्टी | ओमप्रकाश राजभर | ओमप्रकाश राजभर | ग्राम- मीरनगञ्ज, पो- रामपुर-रसड़ा, बलिया (उप्र)- २२१७१२ | उत्तरप्रदेशमे ६ विधायक | ||
| निर्बल इण्डियन शोषित हमारा आम दल | सञ्जय निषाद | सञ्जय निषाद | उत्तरप्रदेशमे ६ विधायक | |||
| राष्ट्रिय लोक जनशक्ति पार्टी | २०२२ | पशुपति कुमार पारस | पशुपति कुमार पारस | लोकसभामे बिहारसे ५ सांसद् | ||
| राष्ट्रिय लोक जनता दल | उपेन्द्र कुशवाहा | उपेन्द्र कुशवाहा | ||||
| रिपब्लिकन पार्टी आफ इण्डिया (आठवले) | रामदास आठवले | रामदास आठवले | न ३/४,इन्सा हटमेण्ट, आजाद मैदान, फोर्ट, मुम्बई, महाराष्ट्र- ४००००१ | केन्द्र सरकारमे १ मन्त्री | ||
| भारतीय ट्राइबल पार्टी | छोटूभाई वसावा | छोटूभाई वसावा | मु पो चन्देरिया, तालुका- वालिया, भरूच, गुजरात | राजस्थानमे २ विधायक | ||
| शिरोमणि अकाली दल (अमृतसर) | १९९४ | सिमरनजीत सिंह मान | सिमरनजीत सिंह मान | ग्राम- किला, एस हरनाम सिंह-पो आ तेल्लानिमा, फतेहगढ़ साहब, पञ्जाब-१४०४०६ | लोकसभामे पञ्जाबसे १ सांसद् | |
| गोंडवाना गणतन्त्र पार्टी | हीरा सिंह मरकाम | तुलेश्वर सिंह मरकाम | ग्राम आउ पोस्ट तिवेर्थ, तहसील कटघोरा, बिलासपुर (छत्तीसगढ़) | मध्यप्रदेशके पूर्व राज्यीय दल | ||
अन्य पञ्जीकृत दल
[edit | edit source]नीचे अक्टूबर २००५ के चुनावसे पहिले चुनाव आयोग द्वारा प्रकाशित ७३० पञ्जीकृत अज्ञात (बिन पहचान वाला) दलके सूची देल गेलहे:
- अखिल भारतीय मिथिला पार्टी
- अखिल भारतीय शेरे हिन्द पार्टी
- अखण्ड भारती
- अखिल भारतीय अमन समिति
- अखिल भारतीय अशोक सेना
- अखिल भारतीय भारत माता-पुत्र पक्ष
- अखिल भारतीय भ्रष्टाचार निर्मूलन सेना
- अखिल भारतीय बेरोजगार पार्टी
- अखिल भारतीय काङ्ग्रेस दल (आम्बेडकर)
- अखिल भारतीय देश भक्त मोर्चा
- अखिल भारतीय दस्तकार मोर्चा
- अखिल भारतीय दलित उत्थान पार्टी
- अखण्ड भारत एकता आन्दोलन
- अखिल भारतीय गरीब पार्टी
- अखिल भारतीय गोरखा लीग
- अखिल भारतीय जेनरल लेबर पार्टी
- अखिल भारतीय गरीब मजदूर किसान पार्टी
- अखिल भारत हिन्दु महासभा
- अखिल भारतीय सेना
- अखिल भारतीय जनता काङ्ग्रेस
- अखिल भारतीय जनसङ्घ
- अखिल भारतीय जनता विकास पार्टी
- अखिल भारतीय किसान मजदूर मोर्चा
- अखिल भारतीय लोकराज पार्टी
- अखिल भारतीय लोकतान्त्रिक अल्पसङ्ख्यक जन मोर्चा
- अखिल भारतीय लोकतान्त्रिक काङ्ग्रेस
- अखिल भारतीय लोकतन्त्र पार्टी
- अखिल भारतीय मानव अधिकार दल
- अखिल भारतीय मुस्लिम लीग (धर्मनिरपेक्ष)
- अखिल भारतीय मानव सेवा दल
- अखण्ड भारत महासङ्घ सर्वहारा क्रान्तिकारी पार्टी
- अखण्ड भारत नेशनल पार्टी
- आम्बेडकरवादी पार्टी
- अखिल भारतीय राष्ट्रिय आजाद हिन्द पार्टी
- अखिल भारतीय राजीववादी काङ्ग्रेस (दुबे)
- अखिल भारतीय राम राज्य परिषद (प्रेम वल्लभ व्यास)
- अखिल भारतीय राजार्य सभा
- अखिल भारतीय क्रान्तिकारी शोषित समाज दल
- अखिल भारतीय सङ्घर्ष दल
- अखिल भारतीय शिवसेना राष्ट्रवादी
- अखिल भारतीय सिन्धी समाज पार्टी
- अपना भारत
- अपना दल
- अन्नदाता पार्टी
- अगर जन पार्टी
- आल पार्टी हिल नेता सम्मेलन (अर्मिसन् मार्क् समूह)
- अपना हिन्दु रामभक्त पार्टी
- अखिल भारतीय अतितानर मकल् काच्चि
- अखिल भारतीय बाबू जगजीवन राम साहेब राष्ट्रिय काङ्ग्रेस
- अद्वैत इश्वास्यम काङ्ग्रेस
- आल इण्डिया क्रिश्चियन लोकतान्त्रिक आउ पिछड़ा लोगके पार्टी
- अखिल भारतीय दलित कल्याण काङ्ग्रेस
- आल इण्डिया फारवर्ड ब्लाक (सुभासिस्ट)
- अखिल भारतीय गरीब काङ्ग्रेस
- अखिल भारतीय बेघर लोग काङ्ग्रेस
- अखिल भारतीय इन्दिरा काङ्ग्रेस (धर्मनिरपेक्ष)
- अखिल भारतीय क्रान्तिकारी काङ्ग्रेस
- अखिल भारतीय लोकराज पार्टी
- अखिल भारतीय अल्पसङ्ख्यक मोर्चा
- आल इण्डिया मुस्लिम फोरम
- अखिल भारतीय मूवेन्दर मुन्नानी कलगम्
- अखिल भारतीय महिला राज पार्टी
- अखिल भारतीय प्रगतिशील जनता दल
- आल इण्डिया पीपुल्स् पार्टी
- अखिल भारतीय राजीव क्रान्तिकारी काङ्ग्रेस
- अखिल भारतीय शिरोमणि बाबा जीवन सिंह मजहबी दल
- अखिल भारतीय सदगुण पार्टी
- अखिल भारतीय जनजाति आउ अल्पसङ्ख्यक मोर्चा
- अखिल भारतीय तफ्सीली यूनाइटेड पार्टी
- अजेय भारत पार्टी
- आल जे एण्ड के पीपुल्स देशभक्त मोर्चा
- अखण्ड झारखण्ड लोक मोर्चा
- अल्पजन समाज पार्टी
- अखिल जन विकास दल
- अखिल केरल एमजीआर द्रविड मुन्नेत्र पार्टी
- आदर्श लोक दल
- अमर बङ्गाली
- अनैथिन्धिया एमजिआर काच्चि
- अम्बेडकर राष्ट्रिय काङ्ग्रेस
- आन्ध्र नाडु पार्टी
- अति पिछड़ा जन दल
- अम्बेडकर पीपुल्स मूवमेण्ट
- आन्ध्रप्रदेश नवोदय प्रजा पार्टी
- आदर्श राजनैतिक दल
- आम्बेडकर प्रगतिशील रिपब्लिकन दल
- अम्बेद्करिस्ट रिपब्लिकन पार्टी
- आर्य सभा
- अखिल राष्ट्रवादी पार्टी
- अली सेना
- स्वायत्त राज्य माङ्ग समिति
- अम्बेडकर समाज पार्टी
- अन्ना तेलुगुदेशं पार्टी
- अनैथिन्थिया थामिज्हागा मुनेत्र कलगम्
- आजाद् मजदूर किसान पार्टी
- आदर्शवादी दल
- आम अधिकार मोर्चा
भारतीय सर्वजन पार्टी
- भारतीय अम्बेडकर पार्टी
- भारिपा बहुजन महासङ्घ
- भारतीय बेरोजगार मजदूर किसान दल
- भारतीय पिछड़ा पार्टी
- बि सि यूनाइटेड मोर्चा
- भ्रष्टाचार विरोधी दल
- भारत दल
- भारत विकास पार्टी
- भारतीय देशभक्त पार्टी
- भारतीय लोकतान्त्रिक दल
- भारतीय एकता दल
- भारतीय एकलव्य पार्टी
- बहुजन एकता पार्टी (आर)
- भारतीय ग्रामीण दल
- भारतीय गोरखा जनशक्ति
- भारतीय गाँओ ताज दल
- भारतीय जन काङ्ग्रेस
- भारत जन पार्टी
- भूमि जोतक समूह
- भारतीय जन विकास पार्टी
- भारतीय हरित क्रान्ति दल
- भारतीय राष्ट्रिय परिषद
- भारतीय हिन्दु सेना
- भारतीय जन बेरोजगार छात्र दल
- भारतीय जना काङ्ग्रेस (राष्ट्रिय)
- भारतीय जय जवान जय किसान पार्टी
- भारतीय जन जागृति पार्टी
- भारतीय जन कल्याण पार्टी
- भारतीय जन किसान पार्टी
- बज्जिकाञ्चल विकास पार्टी
- भारतीय जनक्रान्ति पार्टी
- बहुजन रिपब्लिकन् पार्टी
- बहुजन सभा
- भारतीय जनतान्त्रिक परिषद
- भारतीय जनवादी पार्टी
- बहुजन किसान दल
- भारतीय किसान कामगार पार्टी
- भारतीय क्रान्तिकारी कमाण्ड पार्टी
- भारत की लोक जिम्मेदार पार्टी
- भारतीय किसान मजदूर पार्टी
- भारतीय किसान परिवर्तन पार्टी
- भारत क्रान्ति रक्षक पार्टी
- भारतीय कुशल समाज पार्टी
- भारती कृषक सेवा समाज
- बुंदेलखण्ड विकास दल
- भारतीय लोक कल्याण दल
- भारती लोक लहर पार्टी
- भारतीय लोक न्याय पार्टी
- भारतीय लेबर पार्टी
- बहुजन लोकतान्त्रिक पार्टी
- भारत मक्कल काङ्ग्रेस
- भारतीय मोमिन फ्रण्ट
- बुन्देलखण्ड मुक्ति मोर्चा
- बुंदेलखण्ड एकीकृत पार्टी
- भारत मङ्गलम परिषद
- भारतीय मुहब्बत पार्टी (अखिल भारत)
- भारतीय मुस्लिम पार्टी (सिद्दीकी)
- भारतीय मानव रक्षा दल
- भारतीय महाशक्ति मोर्चा
- भारतीय अल्पसङ्ख्यक सुरक्षा महासङ्घ
- बहुजन महासङ्घ पक्ष
- भारतीय मानवता विकास पार्टी
- भारतीय नौजवान दल
- भारतीय नेताजी पार्टी
- भारत नव ज्योति सङ्घ
- भारतीय नवशक्ति पार्टी
- भारतीय नागरिक पार्टी
- भारती नारी सङ्गठन
- बीरा उड़िया पार्टी
- भारतीय प्रगतिशील काङ्ग्रेस
- भारत पेंशनभोगी मोर्चा
- भारतीय बोल्शेविक पार्टी
- भारतीय प्रजा पक्ष
- भारतीय परिवर्तन मोर्चा
- बृज प्रदेश निर्माण सङ्घ
- भारतीय लोग व राष्ट्रिय सुरक्षा नेशनल पार्टी
- भारतीय प्रजातान्त्रिक शुद्ध गान्धीवादी कृषक दल
- बिहार पीपुल्स् पार्टी
- भारतीय प्रजातन्त्र पार्टी
- भारत पुनर्निमाण दल (बिपिडि): * भारतीय राजीव काङ्ग्रेस
- भारतीय राष्ट्रिय जनहित पार्टी
- भारतीय रक्षक पार्टी
- भारतीय राष्ट्रिय मोर्चा
- भारतीय राष्ट्रिय मजदूर दल
- भारतीय राष्ट्रवादी पक्ष
- भारतीय राष्ट्रवादी समानता पार्टी
- भारतीय रिपब्लिकन् पक्ष
- भारतीय राष्ट्रिय स्वदेशी काङ्ग्रेस पक्ष
- भारतीय विकास पार्टी
- भारत सृजन
- भारतीय समाज दल
- भारती सर्वदर्शी परिषद
- भारतीय श्रमिक दल
- भारतीय सुराज्य मञ्च
- भारतीय संताजी पार्टी
- भारतीय सर्वकल्याण क्रान्ति दल
- भारतीय समाज कल्याण पार्टी भारत
- भारतीय समाजवादी मोर्चा
- भारतीय समता पार्टी
- बहुजन समाज पार्टी (अम्बेडकर)
- भारतीय सुभाष सेना
- भारतीय सत्यार्थ सङ्गठन
- भारतीय सदभावना समाज पार्टी
- भारतीय सेवा दल
- भारतीय समाजवादी विकास पार्टी
- बिहार विकास पार्टी
- भारत बिशाल पार्टी
- बहुजन विकास पार्टी
- बराक घाटी क्षेत्र की माङ्ग समिति
- बुद्धिविवेकी विकास पार्टी
- भारतीय युवा शक्ति
बहुजन मुक्ति पार्टी
क
[edit | edit source]-
- काङ्ग्रेस (धर्मनिरपेक्ष)
- क्रिश्चियन लोकतान्त्रिक फ्रण्ट
- च्रिस्थावा मक्कल काच्चि
- काङ्ग्रेस जननायक पैरवी
- छत्तीसगढ़ किसान मजदूर पार्टी
- क्रिश्चियन मन्नेत्र कलगम्
- छत्तीसगढ़ मुक्ति मोर्चा
- मार्क्सवादी कम्युनिस्ट पार्टी केरल राज्य समिति
- काङ्गुनादु मक्कल काच्चि
- लोगों की काङ्ग्रेस
- छत्तीसगढ़ी समाज पार्टी
- चण्डीगढ़ विकास पार्टी
- चम्पारण विकास पार्टी
द
[edit | edit source]-
- देश बचाओ जन मोर्चा
- देश भक्त पार्टी
- देशीया मुरपोक्कु द्रविड़ कलगम्
- लोकतान्त्रिक बहुजन समाज मोर्चा
- लोकतान्त्रिक भारतीय समाज पार्टी
- लोकतान्त्रिक काङ्ग्रेस पार्टी
- लोकतान्त्रिक हरियाणा दल
- लोकतान्त्रिक फारवर्ड ब्लाक
- लोकतान्त्रिक इन्साफ पार्टी
- लोकतान्त्रिक जनता दल (जम्मू आउ कश्मीर)
- लोकतान्त्रिक झारखण्ड मुक्ति मोर्चा
- लोकतान्त्रिक मूभमेण्ट्
- द्रविड़ मक्कल काङ्ग्रेस
- दलित मजदूर किसान पार्टी
- दलित मुस्लिम विकास पार्टी
- द्रविड पैरवी
- भारतीय लोकतान्त्रिक पार्टी
- देशिया पठुकप्पू कलगम्
- दिल्ली परिवर्तन पार्टी
- देशीय प्रजा सोशलिस्ट् पार्टी
- लोकतान्त्रिक रिवोल्यूशनरी पीपुल्स् पार्टी
- देव सेना पार्टी
- दलित समाज पार्टी
- लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी (प्रबोध चंद्रा)
- धिराविदा ठेलुगर मुन्नेत्र कलागम
- द्रविड विज्हिपुनार्ची kalgam
- दिल्ली विकास पार्टी
- दिव्य शक्ति पार्टी
- देशिया मुरपोक्कु द्रविडार कलगम्
ए
[edit | edit source]फ
[edit | edit source]ग
[edit | edit source]-
- गुजरात आदिजाती विकास पक्ष
- गरीब एकता पार्टी
- गोंडवाना गणतन्त्र पार्टी
- स्वर्ण भारत पार्टी
- गरीब जनता पार्टी
- ग्राम मुनेत्र कलगम्
- गोम्मान्त लोक पक्ष
- गारो नेशनल काउन्सिल्
- गोरखा जनमुक्ति मोर्चा
- गोरखा नेशनल लिबरेशन फ्रण्ट
- गोवा पक्ष
- गोवा पीपुल्स् काङ्ग्रेस
- गान्धीवादी राष्ट्रिय काङ्ग्रेस
- गोवा राजीव काङ्ग्रेस पार्टी
- गुजरात राज्य जनता काङ्ग्रेस
- गरीबजन समाज पार्टी
- गोवा स्वराज पार्टी
- गोवा विकास पार्टी
- गुजरात स्वराज्य सङ्घ
- गुजरात युवा विकास पार्टी
ह
[edit | edit source]हिन्दुस्तान सोशलिस्ट् रिपब्लिकन् एसोसिएशन
-
- हिन्द विकास पार्टी
- हिन्दु एकता आंदोलन पार्टी
- हिन्दुस्तानी गरीबवादी पार्टी
- हरियाणा गरीब पिछड़ा युवा सङ्गठन
- हरियाणा जनरक्षक दल
- हिन्दुस्तान जनता पार्टी
- हिन्द किसान मजदूर पार्टी
- हिमाचल क्रान्ति पार्टी
- हरियाणा लोक दल
- हिन्द मोर्चा
- हमार पीपुल्स् कन्वेन्शन्
- हिल् स्टेट पीपुल्स् लोकतान्त्रिक पार्टी
- हिमाचल प्रदेश राज्य अकाली दल
- हरियाणा रिपब्लिकन् पार्टी
- हिन्द स्वराज्य गणतन्त्र पार्टी
- हिन्दुस्तान सुरक्षा पार्टी
- हिन्दु समाज पार्टी
- हिन्दुस्तान पार्टी
- हिमाचल विकास काङ्ग्रेस
- हरियाणा विकास पार्टी
- हरियाणा रक्षा पार्टी
- हरियाणा स्वतन्त्र पार्टी
- भारतीय मानवतावादी पार्टी
- हिन्दुस्थान नेशनल पार्टी
इ
[edit | edit source]-
- इण्डियन् बहुजन समाजवादी पार्टी
- इण्डियन् ईसाई मोर्चा
- इण्डियन् ईसाई धर्मनिरपेक्ष पार्टी
- इण्डियन् एकता पार्टी
- इण्डियन् जस्टिस् पार्टी
- इण्डियन् लिबरेशन फ्रण्ट
- इक्किया मक्कल मुनेत्र कलगम्
- इण्डियन् राष्ट्रिय ग्रीन पार्टी
- इण्डियन् नेशनल लीग
- इण्डियन् नेशनल लेबर पार्टी
- इण्डियन् पीपुल्स् काङ्ग्रेस
- इस्लाम पार्टी हिन्द
- इण्डियन् पीस पार्टी
- इण्डियन् रिपब्लिकन् मोर्चा
- इण्डियन् धर्मनिरपेक्ष काङ्ग्रेस
- इण्डियन् सङ्घ मुस्लिम लीग
- इण्डियन् बिजय पार्टी
ज
[edit | edit source]- जनता काङ्ग्रेस छत्तीसगढ़
- जागो पार्टी
- जय भारत पार्टी
- जन चेतना पार्टी
- जनता काङ्ग्रेस भारत वर्षा पार्टी
- झारखण्ड दिसोम पार्टी
- जन हितकारी पार्टी
- जनहित मोर्चा
- जय हिन्द पार्टी
- जनहित समाज पार्टी
- जेबमानी जनता
- जय जवान जय किसान मजदूर काङ्ग्रेस
- जम्मू व कश्मीर अवामी लीग
- जम्मू व कश्मीर अवामी नेशनल कान्फ्रेन्स
- झारखण्ड की क्रान्तिकारी पार्टी
- जवान किसान मोर्चा
- झारखण्ड पार्टी
- झारखण्ड पार्टी (नरेन)
- जम्मू व कश्मीर पीपुल्स फ्रण्ट
- झारखण्ड पीपुल्स् पार्टी
- जन लोक कल्याण पार्टी
- झारखण्ड मुक्ति मोर्चा (उलगुलान)
- जनमङ्गल पक्ष
- जनानिष्ठ
- जन क्रान्ति मोर्चा
- जनता पार्टी
- जम्मू आउ कश्मीर पीपुल्स् कान्फ्रेन्स्
- जय प्रकाश जनता दल
- जन प्रिया
- जन सेवा पार्टी
- जन समर्थन दल
- जन सामानता पार्टी
- जनसत्ता पार्टी- इस पार्टी के संथापक रघुराज प्रताप सिंह है।
- जन सुराज्य शक्ति
- जनसेवक समाज पार्टी
- जगत तेलुगु मुन्नेत्र कलगम्
- जय तेलङ्गाना पार्टी
- जन उन्नयन मञ्च
- जनता उदय पार्टी
- जय विजया भारती पार्टी
- झारखण्ड वनाञ्चल काङ्ग्रेस
- झारखण्ड विकास दल
- जनता विकास पार्टी
- जेबमानी जनता काच्चि
क
[edit | edit source]-
- कसानी ज्ञानेश्वर मुदिराज जिन्दाबाद, नयाक्त्त्वं वर्दालाली
- कामराजार अदिथानर कलगम्
- क्रान्तिकारी बेरोजगार पार्टी
- कन्नड चालवली वाटल पक्ष
- कामराजार देशीय काङ्ग्रेस
- केरल काङ्ग्रेस (बी)
- केरल काङ्ग्रेस (जैकब)
- खासी किसान लोकतान्त्रिक पार्टी
- खून ह्य्न्निएव्त्रेप राष्ट्रिय जागृति आन्दोलन
- कर्नाटक क्रान्ति दल
- क्रान्ति कारी जय हिन्द सेना
- किसान मजदूर बहुजन पार्टी
- कैविनाय्गेर मुनेत्र कलगम्
- क्रान्तिकारी मनुवादी मोर्चा
- कुकी नेशनल असेंबली
- कन्नड़ नाडु पार्टी
- कोङ्गुनाडु मुन्नेत्र पैरवी
- किसान नौजवान पार्टी
- कन्नड पक्ष
- क्रान्ति दल
- क्रान्ति परिषद
- कर्नाटक राज्य रयोता सङ्घ
- कामगार समाज दल
- कोसल पार्टी
- क्रान्तिकारी समाजवादी पार्टी लोहिया
- क्रान्तिकारी साम्यवादी पार्टी
- किसान क्रान्ति दल
- कर्नाटक थामिज्हार मुनेत्र कलगम्
- कुडी मक्कल काच्चि
- किसान व्यवसायी मजदूर पार्टी
- किसान विकास पार्टी
- कमजोर वर्ग सङ्घ, बिहार
- [
ल
[edit | edit source]-
- लोक भलाई पार्टी
- लोक भारती
- लोक परित्राण पार्टी
- लैटिन काङ्ग्रेस
- लोकतान्त्रिक चेतना पार्टी
- लोक दल
- लाइफ पीसफुल पार्टी
- लोक हित पार्टी
- लोकतान्त्रिक जन समता पार्टी
- भारतके लेबर व रोजगार ढूँढने वालों की पार्टी
- लोकतान्त्रिक मोर्चा हिमाचल प्रदेश
- लेबर पार्टी (धर्मनिरपेक्ष)
- लेबर पार्टी आफ इण्डिया (वी.वी. प्रसाद)
- लैरम पीपुल्स् पार्टी
- लोकप्रिय समाज पार्टी
- लोक राज्य पार्टी
- लोक सत्ता पार्टी
- लोक शक्ति
- लोक सेवा दल
- लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी
- लोकतान्त्रिक जनता मोर्चा
- लोकतान्त्रिक समता दल
- लोक विकास पार्टी
- लेबर विकास पार्टी
म
[edit | edit source]- मनिदानाये मक्कल काच्चि (TMMK राजनैतिक पार्टी, तमिल्नाडु)
- मक्कल मनादु काच्चि
- महिला अधिकार पार्टी
- मुक्त भारत
- मूल भारती (एस) पार्टी
- मातृ भूमि रक्षा दल
- मजलिस बचाओ तहरीक
- मातृ भूमि विकास पार्टी
- मोमिन कान्फ्रेन्स्
- मार्क्सवादी समन्वय
- मार्क्सवादी कम्युनिस्ट पार्टी आफ इण्डिया (एस एस श्रीवास्तव)
- मारालैंड लोकतान्त्रिक फ्रण्ट
- एमजीआर कलगम्
- महाशक्ति इन्कलाब पार्टी
- मानव जागृति मञ्च
- मानव कल्याण सङ्घ दल
- महाकौशल विकास पार्टी
- एमजीआर मन्नेत्र कलगम्
- महाभारत महाजन सभा
- मुस्लिम मजलिस उत्तरप्रदेश
- मणिपुर नेशनल कान्फ्रेन्स्
- मक्कल नालौरिमैक कलगम् (पीपुल्स् लिबरल् पार्टी)
- मनुवादी पार्टी
- मानव पार्टी
- मध्यप्रदेश किसान मजदूर आदिवासी क्रान्ति दल
- महाराष्ट्र नवनिर्माण सेना
- महाराष्ट्र प्रदेश क्रान्तिकारी पार्टी
- मध्यप्रदेश लोकतान्त्रिक पार्टी
- मणिपुर पीपुल्स् पार्टी (लोकतान्त्रिक)
- महाराष्ट्र राजीव काङ्ग्रेस
- महाराष्ट्र नवनिर्माण सेना
- मराठा राष्ट्र परिषद
- मेरा अधिकार राष्ट्रिय दल (M.A.R.D.)
- मुदिराज राष्ट्रिय समिति
- मिनिस्तेरिअल सिस्टम अबोलिशन पार्टी
- मणिपुर स्टेट काङ्ग्रेस पार्टी
- महाराष्ट्र धर्मनिरपेक्ष मोर्चा
- मानव समाज पार्टी
- मानव सेवा पार्टी
- मरुमलार्ची थामिज्हकम
- मक्कल तमिल देशम
- महाराष्ट्र विकास काङ्ग्रेस
- मक्कल विलिपुनार्वु एयाक्कम
- मूवेंदर मुनेत्र कलगम्
न
[edit | edit source]-
- नागा नेशनल पार्टी
- नव निर्माण नागरिक समिति
- निशब्द भूरिपक्षम
- नवभारत निर्माण पार्टी
- नेशनलिस्ट काङ्ग्रेस चैरिटी
- नेताजी काङ्ग्रेस सेना
- नेशनल यूथ काङ्ग्रेस
- नेशनल सिटिजन्स पार्टी
- नेशनल लोकतान्त्रिक पार्टी
- नेशनल डेमोक्रेटिक पीपुल्स् फ्रण्ट
- नेशनल लोकतान्त्रिक पार्टी
- नेशनल आरगेनाइजेशन काङ्ग्रेस
- नेशनल पार्टी
- नेशनलिस्ट पार्टी आफ इण्डिया
- नेशनल पीपुल्स् पार्टी
- न्यू इण्डिया नेशनल मूभमेण्ट्
- न्यू इण्डिया पार्टी
- नेताजी सुभाष पार्टी
- नागरिक एकता दल
- नागालैंड लोकतान्त्रिक पार्टी
- नमाधू मक्कल काच्चि
- निदाया मलिक (एन) पार्टी
- नेशनल माईनोरटीस पार्टी
- नव महाराष्ट्र विकास पार्टी
- न्यायनिष्ठ प्रजातन्त्र
- नेशनल रिपब्लिकन् पार्टी
- नेशनल स्टूडेण्ट्स् पार्टी
- निस्वार्थ सेवा पार्टी
- नारी शक्ति पार्टी
- एनटीआर तेलुगुदेशं पार्टी (लक्ष्मी पार्वती)
- नाग विदर्भ आंदोलन समिति
- नेसवालर मुन्नेत्र काच्ची
- नेटिव पीपुल्स् पार्टी
- नव तेलङ्गाना प्रजा पार्टी
ओ
[edit | edit source]प
[edit | edit source]-
- पुडुचेरी मुन्नेत्र काङ्ग्रेस
- पटली मक्कल काच्चि: * पेट्रीओट
- पुरात्ची भारतम
- पश्चिम्बंगा गणतान्त्रिक मञ्च
- फुले भारती लोक पार्टी
- पश्चिमबङ्ग राज्य मुस्लिम लीग
- पृथक बस्तर राज्य पार्टी
- पीपुल्स् लोकतान्त्रिक फ्रण्ट
- पीपुल्स् डेमोक्रेटिक लीग आफ इण्डिया
- पीपुल्स् डेमोक्रेटिक मूभमेण्ट्
- पीपुल्स् लोकतान्त्रिक पार्टी
- पार्टी फॉर डेमोक्रेटिक सोशलिज्म
- पवित्र हिन्दुस्तान कलगम्
- पिछड़ा समाज पार्टी
- पञ्जाबी दल
- पञ्जाब जनता मोर्चा
- पीपुल्स् जस्टिस् पार्टी
- पञ्जाब पीपुल्स् पार्टी
- पार्टी किसान मजदूर व्यापारी
- पाञ्चाल मोर्चा
- पाण्डिचेरी मनिला मक्कल् मुन्नानी
- परमार्थ पार्टी
- प्रगतिशील मानव समाज पार्टी
- पुतिया निधि काच्चि
- प्रजा पार्टी
- प्रजा राज्यम पार्टी
- पीपुल्स् पार्टी आफ अरुणाचल
- परचम पार्टी आफ इण्डिया
- पॉलिटिकल पार्टी आफ् नेशनल मैनेजमेंट सर्विस
- पिरामिड पार्टी आफ् इण्डिया
- पर्वतीय पुनरुत्थान परिषद्
- पञ्जाब प्रदेश विकास पार्टी
- पीपुल्स् रिपब्लिकन् पार्टी
- प्रबुद्ध रिपब्लिकन् पार्टी
- प्रिज्म्
- पञ्चायत राज पार्टी
- परिवर्तन समाज पार्टी
- प्रगतिशील पार्टी
- पुतिया तमिलगम
- प्लेन्स टराईबल्स काउन्सिल् आफ् असम
- प्रौटिस्ट सर्व समाज पार्टी
- पश्चिमी उत्तरप्रदेश स्वराज पार्टी
- पञ्जाब विकास काङ्ग्रेस पार्टी
- पूर्वांचल विकास पार्टी
- पीसेंट्स एंड वर्कर्स पार्टी आफ् इण्डिया
र
[edit | edit source]- *राष्ट्रिय समाज पक्ष 0पार्टी*
- राष्ट्रिय हिन्दु वाहिनी, अखण्ड भारत*
- राज्याधिकार पार्टी
- राष्ट्रिय एकता मञ्च
- राष्ट्रिय बहुजन काङ्ग्रेस पार्टी
- राष्ट्रिय बहुजन एकता पार्टी
- राष्ट्रिय भ्रष्टाचार विरोधी मोर्चा
- राष्ट्रवादी कम्युनिस्ट पार्टी
- रेवोल्यूशनरी कम्युनिस्ट पार्टी आफ् इण्डिया (रसिक भट्ट)
- राष्ट्रिय देहात मोर्चा पार्टी
- राष्ट्रिय धर्मनिरपेक्ष नव भारत पार्टी
- राष्ट्रिय देशभक्त पार्टी
- राजस्थान देव सेना दल
- राष्ट्रिय गरीब दल
- राष्ट्रिय गुरुजन पार्टी
- राष्ट्रिय ग्रामीण पार्टी
- राजदल हरियाणा
- राष्ट्रिय हित काङ्ग्रेस
- राष्ट्रिय हमारा दल
- राष्ट्रिय हिन्दु सङ्गठन
- राष्ट्रिय इन्दिरा पार्टी
- राष्ट्रिय जनाधिकार पार्टी
- राष्ट्रिय जनता काङ्ग्रेस
- राष्ट्रिय जनान्दोलन पक्ष
- राष्ट्रिय जनता जनार्दन पार्टी
- राष्ट्रिय जनक्रान्ति पार्टी
- राष्ट्रिय जन कल्याण पार्टी
- रिपब्लिकन् जनता पार्टी
- राष्ट्रिय जन संगम
- राष्ट्रिय जनसेवक परिषद
- राष्ट्रिय जनतान्त्रिक दल
- राजस्थान विकास पार्टी
- राष्ट्रिय क्रान्तिकारी दल
- राष्ट्रिय कौमी एकता पार्टी
- राष्ट्रिय किसान पार्टी
- राष्ट्रिय क्रान्तिकारी समाजवादी पार्टी
- राष्ट्रिय कमजोर वर्ग पार्टी
- राष्ट्रिय लोक सेवा मोर्चा
- राष्ट्रिय मानव अधिकार पार्टी
- राष्ट्रिय मजदूर एकता पार्टी
- राष्ट्रिय मानव कल्याण सङ्घ
- राष्ट्रिय मातृभूमि पार्टी
- राष्ट्रिय महासङ्घ
- राजीव मक्कल काङ्ग्रेस
- राष्ट्रिय न्याय पार्टी
- राष्ट्रोत्थान पार्टी
- राष्ट्रिय प्रजा काङ्ग्रेस (धर्मनिरपेक्ष)
- राष्ट्रिय परिवर्तन दल
- रिपब्लिकन् मूभमेण्ट्
- रिपब्लिकन् पार्टी आफ् इण्डिया
- रिपब्लिकन् पार्टी आफ् इण्डिया (आठवले)
- रिपब्लिकन् पार्टी आफ् इण्डिया (लोकतान्त्रिक)
- रिपब्लिकन् पार्टी आफ् इण्डिया (खोब्रागड़े)
- रिपब्लिकन् पार्टी आफ् इण्डिया (काम्बले)
- रिपब्लिकन् पार्टी आफ् इण्डिया (शिवराज)
- रिपब्लिकन् प्रेसिडियम पार्टी आफ् इण्डिया
- राष्ट्रिय राजधानी काङ्ग्रेस दिल्ली
- राष्ट्रिय रक्षा दल
- रामराज्य मार्ग
- राष्ट्र शक्ति
- राष्ट्रिय साफ नीति पार्टी
- राष्ट्रिय स्वाभिमान पार्टी
- राष्ट्रिय समाजवादी काङ्ग्रेस
- राष्ट्रिय स्वर्ण दल
- राष्ट्रिय गरिमा पार्टी
- राष्ट्रिय स्वजन पार्टी
- राष्ट्रिय साकार पार्टी
- राष्ट्रिय समानता दल
- राष्ट्रिय समाधान पार्टी
- राजस्थान सामाजिक न्याय मञ्च
- राष्ट्रिय सामाजिक नायक पक्ष
- राष्ट्रिय समाजवादी पार्टी (यूनाईटेड्)
- रिवोल्यूशनरी सोशलिस्ट् पार्टी आफ् केरल (बोल्शेविक्)
- राष्ट्रिय समाजवादी पार्टी 'प्रगतिशील'
- राष्ट्रिय समाज पक्ष
- राम सेना राष्ट्रवादी
- राष्ट्रिय सुराज्य परिषद
- राष्ट्रिय समाज सेवक दल
- राष्ट्रिय समाज सुधार पार्टी
- राष्ट्रिय क्रान्ति पार्टी
- राष्ट्रिय पार्टी
- राष्ट्र सुरक्षा परिषद
- राष्ट्रिय उन्नतिशील दल
- राष्ट्रवादी विकास दल
- राष्ट्रवादी जनता पार्टी
- राष्ट्रिय विकास पार्टी
- राजस्थान वीर सेना
- राष्ट्रवादी समाज पार्टी
- राष्ट्रिय युवा लोकतान्त्रिक पार्टी
- कृष्ण सेना
- राष्ट्रवादी लोकतान्त्रिक पार्टी
- राष्ट्रिय आजाद् पार्टी संस्थापक चन्द्र किशोर शुक्ला (मठिया)
स
[edit | edit source]- SARVASHAKTI DAL (INDIA) SURANDRA SINGH GUDHA
- सबजन पार्टी
- शिरोमणि अकाली दल (सिमरनजीत सिंह मान)
- समता पार्टी
- शक्ति भारत देशम्
- सचेत भारत पार्टी
- सदभावना पार्टी
- शिक्षित बेरोजगार सेना
- सुहेलदेव भारतीय समाज पार्टी
- श्री भारत विकास पक्ष
- शक्ति दल
- सबका दल भारतीय समाजवादी काङ्ग्रेस
- संयुक्त दस्तकार पार्टी
- सोशलिस्टिक् लोकतान्त्रिक पार्टी
- सर्वधर्म पार्टी (मध्यप्रदेश)
- सामाजिक एकता पार्टी
- सर्वहारा दल
- सिक्किम हिमाली राज्य परिषद
- सर्ब हिन्द शिरोमणि अकाली दल
- शोषित समाज पार्टी
- समाजवादी जनता दल लोकतान्त्रिक
- सोशल् जस्टिस् पार्टी
- समाजवादी जनता पार्टी (महाराष्ट्र)
- समाजवादी जनता पार्टी (राष्ट्रिय)
- सिंह जन सेवा पार्टी
- सामाजिक जनतान्त्रिक पार्टी
- शुभ कर्नाटक
- स्वतन्त्र क्रान्ति दल
- सिक्किम जनशक्ति पार्टी
- सोशल् एक्शन पार्टी
- समाजवादी पार्टी (लोहिया)
- समुदाय मुनेत्र कलगम्
- स्वर्ण महासभा
- समता समाज पार्टी
- सत्यमेव पार्टी
- धर्मनिरपेक्ष नेशनल द्रविड़ पार्टी
- सिक्किम नेशनल लिबरेशन फ्रण्ट
- सामाजिक न्याय पार्टी
- समाजवादी पार्टी
- सरदार पटेल काङ्ग्रेस पार्टी
- भारत की धर्मनिरपेक्ष पार्टी
- सरपञ्च समाज पार्टी
- संपूर्ण विकास दल
- सोशलिस्ट् रिपब्लिकन् पार्टी
- सर्व सेवा पार्टी
- सर्वहारा समाज पार्टी
- शोषित समाज दल
- सहजधारी सिख फेडरेशन्
- समता सङ्घर्ष पार्टी
- सनातन समाज पार्टी
- सिक्किम सङ्ग्राम परिषद
- स्वतन्त्र भारत पक्ष
- समाजतान्त्रिक पार्टी आफ् इण्डिया
- शेतकारी विचार दल
- सदन विकास पार्टी
- सर्वोदय पार्टी
- शिवराज्य पार्टी
- सवर्ण समाज पार्टी
- स्वराज दल
- समाजवादी जन परिषद
- शिरोमणि यूथ अकाली दल (कहलों)
- समाजवादी युवा दल
- सतयुग पार्टी
त
[edit | edit source]-
- तेलङ्गाना राष्ट्र समिति
- थामिलार भूमि
- थोन्दर काङ्ग्रेस
- तेलङ्गाना काङ्ग्रेस पार्टी
- द कंस्यूमर पार्टी आफ् इण्डिया
- तमिल देशियक काच्चि
- द ग्रेट् इण्डिया रिवोल्युशनर्स्
- तेलङ्गाना प्रजा पार्टी
- थरासु मक्कल मन्द्रम
- द ह्युमेनिस्ट् पार्टी आफ् इण्डिया
- थेसिया जननायक मक्कल काच्चि
- तराई क्रान्ति दल
- तमिलर कलगम्
- तमिल् मानिला काङ्ग्रेस (मूपनार)
- तमिल् मानिला कामराज काङ्ग्रेस
- तमिलगा मक्कल मुनेत्र कलगम्
- तमिल्नाडु देशीय ग्रामीय थोज्हिलालार काङ्ग्रेस
- तृणमूल गण परिषद
- तमिल्नाडु मक्कल काङ्ग्रेस
- तमिल्नाडु पीपुल्स् पार्टी
- तमिल्नाडु किसान आउ मजदूर पार्टी
- ट्राईबल पीपुल पार्टी
- तमिज्हागा राजीव काङ्ग्रेस
- द रिलिजीअन आफ् मॅन् रिवोल्विङ्ग् पॉलिटिकल् पार्टी आफ् इण्डिया
- त्रिलोक शक्ति काङ्ग्रेस भारत
- त्याग मक्कल् काच्चि
- तमिज्हागा मुन्नेत्र मुन्नानी
- तमिज्हार पार्टी
- तेलुगुदेशं पार्टी
यू
[edit | edit source]-
- यूनाईटेड बोडो नेशनलिस्ट लिबरेशन फ्रण्ट
- यूनाईटेड सिटिजन पार्टी
- यूनाईटेड कम्युनिस्ट पार्टी आफ् इण्डिया
- यूनाइटेड इण्डियन् डेमोक्रेटिक काउन्सिल्
- यूनाइटेड इण्डिया पीपुल्स् पार्टी
- उत्तराखण्ड जनवादी पार्टी
- यूनाईटेड माईनोरीटिस फ्रण्ट, असम
- उत्तरप्रदेश जन मानस पार्टी
- उजहैप्पलर काच्चि
- उजहैप्पलर पोधू नालाकत्ची
- यूनाईटेड पीपुल्स् पार्टी आफ् असम
- उत्तरप्रदेश रिपब्लिकन् पार्टी
- यूनाईटेड रिजर्वेशन मूभमेण्ट् काउन्सिल् आफ् असम
- उत्तराखण्ड संस्कृति परिषद
- उर्स संयुक्त पक्ष
- यूनाईटेड ट्राईबल् नेशनलिस्ट् लिबरेशन् फ्रण्ट
व
[edit | edit source]व
[edit | edit source]यू
[edit | edit source]अन्य दल
[edit | edit source]भारतमे ढेर राजनैतिकदल चुनाव आयोगमे कखनियो पञ्जीकृत नै भेलहे ।
- बिप्लव होम् काङ्ग्रेस
- BTR-EMS-AKG जनकीय वेदी
- कम्युनिस्ट पार्टी आफ् इण्डिया (माओवादी)
- कम्युनिस्ट पार्टी आफ् इण्डिया (मार्क्सवादी, लेनिनवादी) केन्द्रीय दल
- कम्युनिस्ट पार्टी आफ् इण्डिया (मार्क्सवादी, लेनिनवादी) जनशक्ति
- कम्युनिस्ट पार्टी आफ् इण्डिया (मार्क्सवादी, लेनिनवादी) (कानू सान्याल)
- कम्युनिस्ट पार्टी आफ् इण्डिया (मार्क्सवादी, लेनिनवादी) (महादेव मुखर्जी)
- कम्युनिस्ट पार्टी आफ् इण्डिया (मार्क्सवादी, लेनिनवादी) नक्सलबाडी
- कम्युनिस्ट पार्टी आफ् इण्डिया (मार्क्सवादी, लेनिनवादी) न्यू डेमोक्रेसी
- कम्युनिस्ट पार्टी आफ् इण्डिया (मार्क्सवादी, लेनिनवादी) रेड् फ्लॅग्
- कम्युनिस्ट पार्टी आफ् रेवोल्युशनरी माओवादी
- कम्युनिस्ट पार्टी आफ् यूनाईटेड् स्टेटस् आफ् इण्डिया
- कम्युनिस्ट रेवोल्युशनरी लीग आफ् इण्डिया
- कम्युनिस्ट वर्कर्स पार्टी
- दलित पैन्थर्स् आफ इण्डिया (विदुथालाई सिरुथैगल) (तमिल्नाडु) के नामोसे जानल जाहे ।
- गण अभियान ओड़िसा
- गोरखा नेशनल लिबरेशन फ्रण्ट (सी.के. प्रधान)
- अंतराष्ट्रिय लोकतान्त्रिक पार्टी
- केरल दलित सङ्घ
- कुनाबी सेना
- लाल निशान पार्टी
- लाल निशान पार्टी (लेनिनवादी)
- मार्क्सवादी-लेनिनवादी कमेटी
- भारतीय कम्युनिस्ट पार्टीके केन्द्रीय अस्थायी समिति (मार्क्सवादी-लेनिनवादी)
- सावित्री इरा पार्टी
- शहर विकास अगाड़ी
- सोशलिस्ट् यूनिटी सेण्टर् आफ इण्डिया
- तेलङ्गाना कम्युनिस्ट पार्टी
- तेलङ्गाना जनता पार्टी
- तेलङ्गाना प्रजा समिति
- तेलङ्गाना राष्ट्र पार्टी
- तेलङ्गाना साधना समिति
- तेलङ्गाना विकास पार्टी
- यूनिटी सेंटर आफ् कम्युनिस्ट रिवोल्यूशनरिस (मार्क्सवादी, लेनिनवादी)
- वर्कर्स पार्टी आफ् इण्डिया
भूतपूर्व दल
[edit | edit source]- अखिल भारतीय कम्युनिस्ट क्रान्तिकारीके समन्वय समिति
- अखिल भारतीय झारखण्ड पार्टी
- राष्ट्रवादी तृणमूल काङ्ग्रेस
- आन्ध्रप्रदेश के कम्युनिस्ट क्रान्तिकारियके समन्वय समिति
- अन्ना तेलुगुदेशं पार्टी
- अरुणाचल काङ्ग्रेस (मिथी)
- भारतीय जन काङ्ग्रेस
- भारतीय जनसङ्घ
- बिहार पीपुल्स् पार्टी (बिहार)
- बिरसा सेवा दल
- बोल्शेविक-लेनिनवादी भारत, सीलोन आउ बर्माके पार्टी
- बोल्शेविक पार्टी आफ् इण्डिया
- केन्द्रीय पुनर्गठन समिति, भारतीय कम्युनिस्ट पार्टी (मार्क्सवादी, लेनिनवादी)
- छोटानागपुर मोर्चा
- छोटानागपुर पठार प्रजा परिषद
- भारतीय कम्युनिस्ट पार्टी (मार्क्सवादी, लेनिनवादी)
- भारतीय कम्युनिस्ट पार्टी (मार्क्सवादी, लेनिनवादी) दूसरी केंद्रीय समिति
- भारतीय सङ्घ की कम्युनिस्ट पार्टी (मार्क्सवादी, लेनिनवादी)
- कम्युनिस्ट रिवोल्यूशनरी पार्टी
- काङ्ग्रेस (डोलो)
- डेमोक्रेटिक रिवोल्यूशनरी पीपुल्स् पार्टी
- देश सेवक पार्टी
- दूरदर्शी पार्टी
- फॉरवर्ड कम्युनिस्ट पार्टी
- हिमाचल विकास काङ्ग्रेस ("हिमाचल बेलफेयर् काङ्ग्रेस") (हिमाचल प्रदेश)
- हूल झारखण्ड पार्टी
- हैदराबाद् स्टेट प्रजा पार्टी
- इण्डियन् काङ्ग्रेस (समाजवादी)
- भारतीय राष्ट्रिय काङ्ग्रेस (सङ्गठन)
- भारतीय राष्ट्रिय काङ्ग्रेस (शेख हसन)
- भारतीय राष्ट्रिय काङ्ग्रेस (उर्स)
- झारखण्ड मुक्ति मोर्चा (B)
- जनता दल (अजित)
- किसान मजदूर प्रजा पार्टी
- क्रान्तिकारी मुक्ति मोर्चा
- कृषिकार लोक पार्टी
- लाल झण्डा दल
- लोक राज पार्टी हिमाचल प्रदेश
- लोक शक्ति
- मध्यप्रदेश विकास काङ्ग्रेस
- महाराष्ट्र विकास पार्टी
- नेशनल फॉरवर्ड् ब्लॉक्
- नतुन असम गण परिषद
- निखिल मणिपुरी महासभा
- निखिल उत्कल आदिवासी काङ्ग्रेस
- भारतीय कम्युनिस्ट पार्टी आयोजन समिति (मार्क्सवादी-लेनिनवादी)
- ओड़िसा जना काङ्ग्रेस
- पसुम्पों फॉरवर्ड् ब्लॉक्
- पीपुल्स् पार्टी आफ् अरुणाचल
- प्रगति बिधायक दल
- पुडुचेरी मक्कल् काङ्ग्रेस
- पञ्जाब कम्युनिस्ट क्रान्तिकारी समिति
- कट्टरपंथी लोकतान्त्रिक पार्टी
- राष्ट्रिय जनता दल (लोकतान्त्रिक)
- रियल कम्युनिस्ट पार्टी आफ् इण्डिया
- क्रान्तिकारी कम्युनिस्ट पार्टी
- क्रान्तिकारी कम्युनिस्ट एकता सेण्टर् (मार्क्सवादी-लेनिनवादी)
- क्रान्तिकारी फॉरवर्ड् ब्लॉक
- अनुसूचित जाति फेडरेशन्
- सुभासिस्ट फॉरवर्ड ब्लॉक
- तेलङ्गाना प्रजा समिति
- संयुक्त झारखण्ड पार्टी
- यूनाईटेड् पीपुल्स् पार्टी आफ् असम
- उत्कल काङ्ग्रेस
- वीर बिरसा दल
- बिशाल हरियाणा पार्टी
लुप्त/राज्यीय गठबन्धन
[edit | edit source]१९९० के बादसे, भारतीय मतदाता लगातार राज्य आउ राष्ट्रियस्तर पर खण्डित जनादेश देलक हे । एही चलते ढेर दल जेकरामे छोट (आउ कखनियो-कखनियो मौलिक) बैचारिक मतभेद हे, सत्ता पर दावा करेला गठबन्धन कर ले हे । भारतमे निम्नलिखित राजनैतिकदलके गठबन्धन हे ।
- बङ्गला बचाओ मोर्चा - पच्छिमबङ्गालके २००१ बिधानसभा चुनावमे बिीपक्षी मोर्चा । एकर नेतृत्व अखिल भारतीय तृणमूल काङ्ग्रेस कैलक हल ।
- लोकतान्त्रिक फ्रण्ट - महाराष्ट्रमे सत्ताधारी गठबन्धन ।
- हिम लोकतान्त्रिक मोर्चा - हिमाचलप्रदेशमे 'तीसरा मोर्चा', अखन समाप्त हो गेलहे ।
- नेशनल फ्रण्ट - जनता दलके नेतृत्वमे १९८९-१९९१ मे भारत पर शासन कैलक । अखन समाप्त हो गलेहे ।
- वाम लोकतान्त्रिक मोर्चा - केरलमे बिपक्षी मोर्चा, सीपीआई (एम) के नेतृत्वमे ।
- वाम मोर्चा - सीपीआई (एम) के नेतृत्वमे ।
- सिक्किं यूनाइटेड डेमोक्रेटिक् एलायन्स् - सिक्किममे राजनैतिक मोर्चा, जेकरामे क्षेत्रीयदल, भाजपा INC-ओ हे ।
- तेलङ्गाना राष्ट्रसाधना मोर्चा -पृथक-तेलङ्गाना राज्य प्राप्त करेला समर्थकदल ।
- तीसरा मोर्चा / संयुक्त राष्ट्रिय प्रगतिशील गठबन्धन
- संयुक्त मोर्चा - 'तीसरा मोर्चा' जे १९९६-१९९८ तक भारत पर शासन कैलक । अखन समाप्त हो गेलहे ।
एकरो देखी
[edit | edit source]आधिकारिक दल
[edit | edit source]- भारतीय जनता पार्टी (भाजपा)
- भारतीय राष्ट्रिय काङ्ग्रेस (INC)
- बहुजन समाज पार्टी (बसपा)
- भारत नवनिर्माण सेना (BNS)
- कम्युनिस्ट पार्टी आफ इण्डिया (मार्क्सवादी)
- भारतीय कम्युनिस्ट पार्टी
- द्रविड मुनेत्र कलगम् (जिएमके)
- स्वतन्त्र भारत पार्टी
- राष्ट्रवादी काङ्ग्रेस पार्टी (राकांपा)
- प्रजा राज्यं पार्टी (PRP)
- तेलुगुदेशं पार्टी (तेदेपा)
- सोशलिस्ट यूनिटी सेण्टर आफ इण्डिया (SUCI)
- मानवीय राजनैतिकदलके परिसङ्घ
- लोकसत्ता पार्टी
- अखिल भारतीय मजलिस् इत्तेहादुल् मुस्लिमिन् (AIMIM)
अन्य जालस्थाल
[edit | edit source]बाहरी कड़ी
[edit | edit source]- https://web.archive.org/web/20191202145922/https://m.economictimes.com/news/politics-and-nation/6-national-parties-earned-rs-1200-crore-in-fy18/articleshow/67137504.cms
- https://web.archive.org/web/20191015054543/https://adrindia.org/content/analysis-income-expenditure-national-political-parties-fy-2017-2018
आगे पढ़ेला
[edit | edit source]- सुब्रत के. मित्र तथा वी.बी. सिंह. 1999.भारत में लोकतन्त्र व सामाजिक परिवर्तन : राष्ट्रिय मतदाताओं का एक गहन विश्लेषण. नव दिल्ली: सेज प्रकाशन. ISBN 81-7036-809-X (India HB) ISBN 0-7619-9344-4 (U.S. HB).
- सुब्रत के. मित्र, माइक एन्स्कट, क्लेमेंस स्पिएस (eds.). 2004. दक्षिण एशिया में राजनैतिक dal. ग्रीनवुड: प्रेजेर.
सन्दर्भ
[edit | edit source]- ↑ भारतके राष्ट्रिय मान्यताप्राप्त दलके सूची
- ↑ CPI से क्यों छिना राष्ट्रिय पार्टी का दर्जा? लाइव हिन्दुस्तान 10 अप्रैल 2023
- ↑ चुनाव आयोग ने AAP को दिया राष्ट्रिय पार्टी का दर्जा, शरद पवार की NCP आउ ममता बनर्जी की TMC ने गंवाया ABP Live 10 अप्रैल 2023
- ↑ TMC Party Status: EC ने छीना ममता बनर्जी की TMC का राष्ट्रिय दल का दर्जा, फैसले को चुनौती दे सकती है पार्टी ABP Live 10 अप्रैल 2023
- ↑ राष्ट्रिय पार्टी के रूप आरजेडी की मान्यता समाप्त aajtak.in 10 जुलाई 2010
- ↑ भारत में मान्यताप्राप्त राज्यीय दलों की सूची

