Jump to content

Wp/mag/तेलङ्गाना

From Wikimedia Incubator
< Wp | mag
Wp > mag > तेलङ्गाना
तेलङ्गाना
తెలంగాణ
भारतके राज्य
तेलङ्गाणा
तेलङ्गानाके कोलाज बामा दनेसे: चारमीनार, वरङ्गल दुर्ग, हैदराबाद नगर, निजामाबाद रेलवे स्टेशन, कुण्टाला जलप्रपात, फलकनुमा पैलेस
भारतमे तेलङ्गानाके स्थानके अवस्थिति
भारतमे तेलङ्गानाके स्थान
निर्देशाङ्क (तेलङ्गाना): 17°21′58″N 78°28′30″E / 17.366°N 78.475°E / 17.366; 78.475निर्देशाङ्क: 17°21′58″N 78°28′30″E / 17.366°N 78.475°E / 17.366; 78.475
देश भारत
गठन२ जून २०१४
राजधानी आउ
सबसे बड़ नगर
हैदराबाद
मण्डल३३
सरकार
  अङ्गतेलङ्गाना सरकार
  राज्यपालतमिलिसै सौन्दरराजन्[1]
  मुख्यमन्त्रीअनुमुला रेवन्त रेड्डी (काङ्ग्रेस)
  विधानमण्डलद्विसदनीय
  संसदीय क्षेत्र
  उच्चन्यायालयतेलङ्गाना उच्चन्यायालय
क्षेत्रफल
  कुल112,077 किमी2 (43,273 वर्ग मील)
  क्रम११मा
जनसङ्ख्या
 (२०११)[2]
  कुल३,५०,०३,६७४
  क्रम१२मा
  घनत्व307/किमी2 (800/मील2)
GDP (2020–21)
  कुल 9.78 trillion (US$११५.६८ अरब)
  प्रतिव्यक्ति २,३७,६३२ (US$२,८१०.७४)
भाषा
  राजभाषातेलुगु[5]
  अतिरिक्त आधिकारिकउर्दू[5][6]
समयमण्डलयुटिसि+०५:३० (भारतीय मानक समय)
आइएसओ ३१६६ सङ्केतIN-TG
वाहन पञ्जीकरणTS
मानव विकास सूचकाङ्क (2018)बृद्धि 0.669[7] medium · २२मा
साक्षरता (2017-18)७२.८०%[8]
^† आन्ध्रप्रदेशके साथ अस्थायी संयुक्त राजधानी १० वर्षसे अधिक न

तेलङ्गाना वा तेलङ्गाणा (तेलुगु : తెలంగాణ, तेलङ्गाण) भारतके आन्ध्रप्रदेश राज्यसे अलगे होके बनल भारतके २८मा राज्य हे । हैदराबादके दस बरसला तेलङ्गाना आउ आन्ध्रप्रदेशके संयुक्त राजधानी बनावल गेलै हे ।[9] ई प्रतन्त्र भारतके हैदराबाद नामक रजवाड़ाके तेलुगुभाषी क्षेत्रसे मिलके बनल हे । 'तेलङ्गाना' शब्दके अर्थ हे - 'तेलुगुभाषीके भूमि' ।

5 दिसम्बर 2013 के मन्त्रिसमूह द्वारा बनावल गेल प्रारूप विधेयकके कैबिनेट मञ्जूरी दे देलकै । 18 फरवरी 2014 के तेलङ्गाना विधेयक लोकसभासे पारित हो गेलै आउ दु दिन पश्चात् एकरा राज्योसभासे मञ्जूरी भेट गेलै । राष्ट्रपतिके हस्ताक्षरके साथ तेलङ्गाना औपचारिक तौरपर भारतके २९मा राज्य बन गेलै हे । हालाँकि लोकसभासे ई विधेयकके पारित करावित समय आशंकित हङ्गामाके चलते लोकसभा-टेलिविजनके प्रसारण रोके पड़लै हल ।[10][11]

सम्बन्धित लेख

[edit | edit source]

सन्दर्भ

[edit | edit source]
  1. "New Governors Appointed in 5 States, Tamil Nadu BJP Chief Gets Telangana". NDTV.com. 1 September 2019. मूलसे 10 अक्टूबर 2020 के पुरालेखित. अभिगमन तिथि 1 September 2019.
  2. 1 2 "Telangana Statistics". Telangana state portal. अभिगमन तिथि 6 December 2021.
  3. "Telangana Socio Economic Outlook 2021" (PDF). Government of Telangana. 1 February 2022. पप॰ 10–25. अभिगमन तिथि 1 February 2022.
  4. "Per Capita Net State Domestic Product - State-wise (At Current Prices)". Reserve Bank of India. अभिगमन तिथि 21 जनवरी 2022.
  5. 1 2 "Urdu is Telangana's second official language". The Indian Express. 16 November 2017. मूलसे 27 फरवरी 2018 के पुरालेखित. अभिगमन तिथि 27 February 2018.
  6. "Urdu is second official language in Telangana as state passes Bill". द न्यूज मिनट. 17 नवम्बर 2017. मूलसे 3 जून 2018 के पुरालेखित. अभिगमन तिथि 27 फरवरी 2018.
  7. "Sub-national HDI – Area Database". Global Data Lab. Institute for Management Research, Radboud University. मूलसे 23 September 2018 के पुरालेखित. अभिगमन तिथि 25 September 2018.
  8. "Telangana literacy rate fourth-lowest among big states". The New Indian Express. 25 नवम्बर 2019. मूलसे 18 February 2021 के पुरालेखित. अभिगमन तिथि 6 सितम्बर 2020.
  9. "पृथक तेलंगाना के गठन पर लगी मुहर, हैदराबाद होगी साझा राजधानी". zeenews.india.com. 2013-07-31. मूलसे 31 दिसंबर 2013 के पुरालेखित. अभिगमन तिथि 2013-07-31. |archive-date= में तिथि प्राचल का मान जाँची (सहायता)
  10. "लोकसभा में पारित हुआ तेलंगाना विधेयक, कहीं जश्‍न तो कहीं विरोध". जी न्यूज. 18 फरवरी 2014. मूलसे 26 फरवरी 2014 के पुरालेखित.
  11. "तेलंगाना बिल राज्यसभा में पास". मनी कण्ट्रोल. 21 फरवरी 2014. मूल से 5 नवम्बर 2016 के पुरालेखित.