Wp/mag/केरल
| केरल കേരളം | |
|---|---|
| भारतके राज्य | |
| केरळम्[1][2] | |
|
ऊपरेसे नीचे, बामासे दहिना:
केरल अनूपझील, केरल सरकार सचिवालय, मरीन ड्राइव-कोच्चि, अथिराप्पिल्ली झरना, मुन्नार हिल स्टेशन, जटायु अर्थ सेण्टर नेचर पार्क, पद्मनाभस्वामी मन्दिर, पालक्काडके एक गाँव | |
| उपनाम: ईश्वरके अपन देश God's own country | |
भारतमे केरलके स्थान | |
| निर्देशाङ्क (तिरुवनन्तपुर): 10°51′N 76°16′E / 10.85°N 76.27°Eनिर्देशाङ्क: 10°51′N 76°16′E / 10.85°N 76.27°E | |
| देश | |
| क्षेत्र | दक्षिणभारत |
| राज्यके दर्जा | ०१ नवम्बर १९५६ |
| राजधानी | तिरुवनन्तपुर |
| सबसे बड़ नगर (महानगरीय क्षेत्र) | कोच्चि |
| मण्डल | १४ |
| सरकार | |
| • अङ्ग | केरल सरकार |
| • राज्यपाल | आरिफ मोहम्मद खान |
| • मुख्यमन्त्री | पिनाराई विजयन (भाकपा (मा)) |
| • विधानमण्डल | एकसदनीय विधानसभा (१४० सीट) |
| • संसदीय क्षेत्र | |
| क्षेत्रफल | |
| • भारतके राज्य | 38,863 किमी2 (15,005 वर्ग मील) |
| • क्रम | २१मा |
| आयाम | |
| • लम्बाई | 560 किमी (350 मील) |
| • चौड़ाई | 70 किमी (43 मील) |
| उन्नतांश | 900 मी (3,000 फीट) |
| उच्चतम ऊँचाई (अनाइमुडी) | 2,695 मी (8,842 फीट) |
| न्यूनतम ऊँचाई (कुट्टनाड) | −2.7 मी (−8.9 फीट) |
| जनसङ्ख्या (2018 [3]) | |
| • भारतके राज्य | ३,५१,५६,००७ |
| • क्रम | १३मा |
| • घनत्व | 890/किमी2 (2,300/मील2) |
| • नगरी | ४७.७% |
| • ग्रामीण | ५२.३% |
| वासिन्दा | मलयाली |
| GDP 2021-2022[4] | |
| • कुल | |
| • प्रतिव्यक्ति | |
| भाषा | |
| • राजभाषा | |
| • भाषा लिपि | मलयालम लिपि |
| समयमण्डल | युटिसि+05:30 (भारतीय मानक समय) |
| डाक सूचक सङ्ख्या | ६७ से ६९ |
| आइएसओ ३१६६ सङ्केत | IN-KL |
| वाहन पञ्जीकरण | KL-XX-XX-XXXX |
| उच्चन्यायालय | केरल उच्चन्यायालय |
| मानव विकास सूचकाङ्क (2019) | |
| लिङ्गानुपात | 1,084 ♀/1000 ♂ |
| साक्षरता (2011) | |
| जालस्थल | kerala |
केरल (केरळ; मलयाल: കേരളം, केरळम्) भारतके एगो राज्य हे । एकर राजधानी तिरुवनन्तपुरम् (त्रिवेन्द्रम्) हे । मलयाल हियाँके मुख्यभाषा हे । हिन्दु आउ मुसलमानके अतिरिक्त हियाँ ईसाइयो बड़ सङ्ख्यामे रहहथिन । भारतके दक्खिन-पच्छिमी सीमापर अरब सागर आउ सह्याद्रि पर्बत श्रृङ्खलाके मध्य एगो सुन्दर भूभाग स्थित है, जकरा केरल नामसे जानल जाहै । ई राज्यके क्षेत्रफल ३८,८६३ वर्ग किलोमीटर हे आउ हियाँ मलयालभाषा बोलल जाहे । अपन संस्कृति आउ भाषा-वैशिष्ट्यके चलते पहचाने जाएवाला भारतके दक्खिनमे स्थित चार राज्यमे केरल प्रमुख स्थान रखहे । एकर पड़ोसी राज्य तमिल्नाडु आउ कर्नाटक हे । पुदुच्चेरी (पाण्डिचेरि) प्रदेशके माहि नामसे जानल जाएवाला भूभागो केरल राज्यके अन्तर्गत स्थित हे । अरब सागरमे स्थित केन्द्रशासितप्रदेश लक्षद्वीपोके भाषा आउ संस्कृतिके दृष्टिसे केरलके साथे अटूट सम्बन्ध हे । स्वतन्त्रता प्राप्तिसे पहिले केरलमे राजाके रियासत हल । जुलाई १९४९ मे तिरुविताङ्कूर आउ कोच्चिन रियासतके जोड़के 'तिरुकोच्चि' राज्यके गठन करल गेलै । उबेरा मालाबार प्रदेश मद्रास राज्य (बर्तमान तमिल्नाडु) के एगो मण्डल मात्र हलै । नवम्बर १९५६ मे तिरुकोच्चिके साथे मलाबारोके जोड़ल गेलै आउ ई तरह बर्तमान केरलके स्थापना होलै । ई प्रकार 'ऐक्य केरलम्' के गठनके द्वारा ई भूभागके जनताके दीर्घकालीन अभिलाषा पूरा होलै ।
सम्बन्धित लेख
[edit | edit source]सन्दर्भ
[edit | edit source]- ↑ Live, A. B. P. (2023-08-10). "केरल हो जाएगा केरलम? जानिए आखिर दोनों नामों में क्या फर्क है?". www.abplive.com (Hindi मे). अभिगमन तिथि 2023-10-29.
- ↑ "केरल का बदलने वाला है नाम, विधानसभा से प्रस्ताव पास, जानें अब क्या कहलाएगा". News18 हिंदी (Hindi मे). 2023-08-09. अभिगमन तिथि 2023-10-29.
- ↑ https://www.onmanorama.com/news/kerala/2023/05/27/kerala-population-crosses-3-crore-gradual-decline-in-birth-rate-reveals-report.amp.html
- ↑ https://finance.kerala.gov.in/bdgtDcs.jsp
- ↑ https://indianexpress.com/article/india/india-news-india/as-kerala-turns-60-here-are-five-indicators-that-set-the-state-apart-3732000/
