Jump to content

Wp/mag/केरल

From Wikimedia Incubator
< Wp | mag
Wp > mag > केरल
केरल
കേരളം
भारतके राज्य
केरळम्[1][2]
प्रतीक
उपनाम: 
ईश्वरके अपन देश
God's own country
भारतमे केरलके स्थानके अवस्थिति
भारतमे केरलके स्थान
निर्देशाङ्क (तिरुवनन्तपुर): 10°51′N 76°16′E / 10.85°N 76.27°E / 10.85; 76.27निर्देशाङ्क: 10°51′N 76°16′E / 10.85°N 76.27°E / 10.85; 76.27
देश भारत
क्षेत्रदक्षिणभारत
राज्यके दर्जा०१ नवम्बर १९५६
राजधानीतिरुवनन्तपुर
सबसे बड़ नगर (महानगरीय क्षेत्र)कोच्चि
मण्डल१४
सरकार
  अङ्गकेरल सरकार
  राज्यपालआरिफ मोहम्मद खान
  मुख्यमन्त्रीपिनाराई विजयन
(भाकपा (मा))
  विधानमण्डलएकसदनीय
विधानसभा (१४० सीट)
  संसदीय क्षेत्र
क्षेत्रफल
  भारतके राज्य38,863 किमी2 (15,005 वर्ग मील)
  क्रम२१मा
आयाम
  लम्बाई560 किमी (350 मील)
  चौड़ाई70 किमी (43 मील)
उन्नतांश
900 मी (3,000 फीट)
उच्चतम ऊँचाई2,695 मी (8,842 फीट)
न्यूनतम ऊँचाई
(कुट्टनाड)
−2.7 मी (−8.9 फीट)
जनसङ्ख्या
 (2018 [3])
  भारतके राज्य३,५१,५६,००७
  क्रम१३मा
  घनत्व890/किमी2 (2,300/मील2)
  नगरी
४७.७%
  ग्रामीण
५२.३%
वासिन्दामलयाली
GDP 2021-2022[4]
  कुलबृद्धि ₹11.32 लाख करोड़ (US$140 अरब) (११मा)
  प्रतिव्यक्तिबृद्धि ३,२७,८९० (US$३,८७८.३२)
भाषा
  राजभाषा
  भाषा लिपिमलयालम लिपि
समयमण्डलयुटिसि+05:30 (भारतीय मानक समय)
डाक सूचक सङ्ख्या
६७ से ६९
आइएसओ ३१६६ सङ्केतIN-KL
वाहन पञ्जीकरणKL-XX-XX-XXXX
उच्चन्यायालयकेरल उच्चन्यायालय
मानव विकास सूचकाङ्क (2019)Neutral increase 0.790 ( Very High)[5].१ला
लिङ्गानुपात1,084 /1000
साक्षरता (2011)Neutral increase 96.2% (2018) (१ला)
जालस्थलkerala.gov.in

केरल (केरळ; मलयाल: കേരളം, केरळम्) भारतके एगो राज्य हे । एकर राजधानी तिरुवनन्तपुरम् (त्रिवेन्द्रम्) हे । मलयाल हियाँके मुख्यभाषा हे । हिन्दु आउ मुसलमानके अतिरिक्त हियाँ ईसाइयो बड़ सङ्ख्यामे रहहथिन । भारतके दक्खिन-पच्छिमी सीमापर अरब सागर आउ सह्याद्रि पर्बत श्रृङ्खलाके मध्य एगो सुन्दर भूभाग स्थित है, जकरा केरल नामसे जानल जाहै । ई राज्यके क्षेत्रफल ३८,८६३ वर्ग किलोमीटर हे आउ हियाँ मलयालभाषा बोलल जाहे । अपन संस्कृति आउ भाषा-वैशिष्ट्यके चलते पहचाने जाएवाला भारतके दक्खिनमे स्थित चार राज्यमे केरल प्रमुख स्थान रखहे । एकर पड़ोसी राज्य तमिल्नाडु आउ कर्नाटक हे । पुदुच्चेरी (पाण्डिचेरि) प्रदेशके माहि नामसे जानल जाएवाला भूभागो केरल राज्यके अन्तर्गत स्थित हे । अरब सागरमे स्थित केन्द्रशासितप्रदेश लक्षद्वीपोके भाषा आउ संस्कृतिके दृष्टिसे केरलके साथे अटूट सम्बन्ध हे । स्वतन्त्रता प्राप्तिसे पहिले केरलमे राजाके रियासत हल । जुलाई १९४९ मे तिरुविताङ्कूर आउ कोच्चिन रियासतके जोड़के 'तिरुकोच्चि' राज्यके गठन करल गेलै । उबेरा मालाबार प्रदेश मद्रास राज्य (बर्तमान तमिल्नाडु) के एगो मण्डल मात्र हलै । नवम्बर १९५६ मे तिरुकोच्चिके साथे मलाबारोके जोड़ल गेलै आउ ई तरह बर्तमान केरलके स्थापना होलै । ई प्रकार 'ऐक्य केरलम्' के गठनके द्वारा ई भूभागके जनताके दीर्घकालीन अभिलाषा पूरा होलै ।

सम्बन्धित लेख

[edit | edit source]

सन्दर्भ

[edit | edit source]
  1. Live, A. B. P. (2023-08-10). "केरल हो जाएगा केरलम? जानिए आखिर दोनों नामों में क्या फर्क है?". www.abplive.com (Hindi मे). अभिगमन तिथि 2023-10-29.
  2. "केरल का बदलने वाला है नाम, विधानसभा से प्रस्ताव पास, जानें अब क्या कहलाएगा". News18 हिंदी (Hindi मे). 2023-08-09. अभिगमन तिथि 2023-10-29.
  3. https://www.onmanorama.com/news/kerala/2023/05/27/kerala-population-crosses-3-crore-gradual-decline-in-birth-rate-reveals-report.amp.html
  4. https://finance.kerala.gov.in/bdgtDcs.jsp
  5. https://indianexpress.com/article/india/india-news-india/as-kerala-turns-60-here-are-five-indicators-that-set-the-state-apart-3732000/