Wp/mag/नरेन्द्र मोदी
| नरेन्द्र मोदी નરેન્દ્ર દામોદરદાસ મોદી | |
|---|---|
![]() | |
| आधिकारिक चित्र, २०२२ | |
| पदस्थ | |
| कार्यालय ग्रहण भाराङ्ग: जेठ ५, १९३६ ग्रेगोरी पञ्चाङ्ग: मई २६, २०१४ | |
| राष्ट्रपति | प्रणब मुखर्जी रामनाथ कोविन्द द्रौपदी मुर्मू |
| पूर्वाधिकारी | मनमोहन सिंह |
| पदस्थ | |
| कार्यालय ग्रहण भाराङ्ग: बैशाख २६, १९३६ ग्रेगोरी पञ्चाङ्ग: मई १६, २०१४ | |
| पूर्वाधिकारी | मुरली मनोहरजोशी |
| चुनावक्षेत्र | बनारस |
| पदबहाल ७ अक्टूबर २००१ – २२ मई २०१४ | |
| राज्यपाल | सुन्दर सिंह भण्डारी कैलाशपति मिश्र बलराम जाखड़ नवलकिशोर शर्मा एस्॰ सी॰ जमीर् कमला बेनीवाल |
| पूर्वाधिकारी | केशूभाई पटेल |
| उत्तराधिकारी | आनन्दीबेन पटेल |
| जनम | 17 सितम्बर
1950 वडनगर, गुजरात, भारत |
| जनमके नाम | नरेन्द्र दामोदरदास मोदी |
| राष्ट्रियता | भारतीय |
| राजनैतिक दल | भारतीय जनतादल |
| जीवनसङ्गी | जसोदाबेन मोदी[1] |
| शैक्षिक सम्बद्धता | दिल्ली विश्वविद्यालय गुजरात विश्वविद्यालय |
| धर्म | हिन्दु |
| हस्ताच्छर | |
| जालस्थल | आधिकारिक जालस्थल |
नरेन्द्रभाई दामोदरदास मोदी[lower-alpha 1] (गुजराती: નરેન્દ્ર દામોદરદાસ મોદી ; जनम: भाराङ्ग: भाद्रपद शुक्ल षष्ठी १८७२/ ग्रेगोरी पञ्चाङ्ग: सितम्बर १७, १९५०) २६ मई २०१४ से अखनितक लगातार दुसरा बेर ऊ भारतके प्रधानमन्त्री बनल हथ आउ बनारससे लोकसभा सान्सदो चुनल गेलहथ ।[2][3] ऊ भारतके प्रधानमन्त्री पद प आसीन होवेवाला स्वतन्त्र भारतमे जनमल प्रथम व्यक्ति हथ । एकरासे पहिले ऊ ७ अक्तूबर २००१ से २२ मई २०१४ तक गुजरात राज्जके मुख्यमन्त्री रह चुकल हथ । मोदी भारतीय जनतादल (भाजपा) आउ राष्ट्रीय स्वयंसेवकसङ्घ (RSS) के सदस्स हथ ।[4]
वडनगरके एक गुजराती परिवारमे पैदा होएल मोदी अपन बचपनामे चाय बेचेमे अपन पिताके सहयोग कैलन आउ बादमे अपन दोकान चलौलन । आठ बरसके आयुमे ऊ आरएसएस से जुड़लन जेकरा साथे एक लम्बा समय तक सम्बन्धित रहलन ।[5] स्नातक होवेके बाद ऊ अपन घर छोड़ देलन । मोदी दु बरस तक भारतभरमे यात्रा कैलन आउ अनेक धार्मिक केन्द्र घुमलन । १९६९ या १९७० मे ऊ गुजरात लौटलन जेकर बाद अहमदाबाद चल गेलन ।[6] १९७१ मे ऊ आरएसएस ला पूर्णकालिक कार्यकर्ता बन गेलन । १९७५ मे देशभरमे आपातकालके स्थितिके समय उनका कुछ समयला अज्ञातवास करे पड़लै । १९८५ मे ऊ भाजपासे जुड़लन आउ २००१ तक पार्टी पदानुक्रमके भीतरे ढेर पद पर कार्य कैलन जनेसे ऊ धीरे धीरे भाजपामे सचिवके पद पर पहुँच गेलन ।[7]
गुजरात भूकम्प २००१ (भुजमे भूकम्प) के बाद गुजरातके तत्कालीन मुख्यमन्त्री केशुभाई पटेलके असफल स्वास्थ्य आउ खराब सार्वजनिक छविके चलते नरेन्द्र मोदीके २००१ मे गुजरातके मुख्यमन्त्री पद पर नियुक्त कैल गेलै । नरेन्द्र मोदी शीघ्रे विधायी विधानसभाला चुनल गेलन । २००२ के गुजरात दङ्गामे उनकर प्रशासनके कठोर मानल गेलै हे । ई समय उनकर सञ्चालनके आलोचनो होलै ।[8] हालाँकि सर्वोच्चन्यायालय द्वारा नियुक्त विशेष जाँच दल (एसआइटी) के अभियोजन पक्षके कार्यवाही आरम्भ करेला कोनो प्रमाण न भेटलै ।[9] गुजरातके मुख्यमन्त्रीके रूपमे उनकर नीतिके आर्थिक विकासके प्रोत्साहित करेला श्रेय देल गेलै ।[10]
ऊ गुजरात राज्यके १४मा मुख्यमन्त्री रहलन । उनका उनकर बेस कामके चलते गुजरातके जनता लगातार ४ बेर (२००१ से २०१४ तक) गुजरातके मुख्यमन्त्री चुनकै । गुजरात विश्वविद्यालयसे राजनीति विज्ञानमे स्नातकोत्तर डिग्री प्राप्त श्री नरेन्द्र मोदी विकास पुरुषके नामसे जानल जा हथिन आउ वर्तमान समयमे देशके सबसे लोकप्रिय नेतामे से हथिन ।[11] टाइम पत्रिका मोदीके पर्सन ऑफ द इयर २०१३ के ४२ उम्मीदवारके सूचीमे सम्मिलित कैलकै हे ।[12]
अटल बिहारी वाजपेयी नियन नरेन्द्र मोदी एक राजनेता आउ कवि हथिन । ऊ गुजराती भाषाके इलावा हिन्दिओमे देशप्रेमसे ओतप्रोत कविता लिखलथिन हे ।[13][14]
उनकर नेतृत्वमे भारतके प्रमुख विपक्षी दल भारतीय जनता पार्टी २०१४ के लोकसभा चुनाव लड़लै आउ २८२ सीट जीतके अभूतपूर्व सफलता प्राप्त कैलकै ।[15] एक सांसदके रूपमे ऊ उत्तरप्रदेशके सांस्कृतिक नगरी वाराणसी आउ अपन गृहराज्य गुजरातके वडोदरा संसदीय क्षेत्रसे चुनाव लड़लन आउ दुनो जगहसे जीत दर्ज कैलन ।[16][17] उनकर राजमे भारतके प्रत्यक्ष विदेशी निवेश आउ बुनियादी सुविधा पर खर्च तेजीसे बढ़लै ।[18] ऊ अफसरशाहीमे ढेर सुधार कैलन आउ योजना आयोगके हटाके नीति आयोगके गठन कैलन ।[19]
एकर बाद बरस २०१९ मे भारतीय जनता पार्टी उनकर नेतृत्त्वमे दुबारा चुनाव लड़लै आउ ई बार पहिलहुँसे जादे बड़ जीत प्राप्त होलै । पार्टी कुल ३०३ सीट पर जीत प्राप्त कैलकै । भाजपाके समर्थक दल मने राजग के कुल ३५२ सीट प्राप्त होलै ।[20] ३० मई २०१९ के शपथ ग्रहण करके नरेन्द्र मोदी लगातार दुसरा बार प्रधानमन्त्री बनलन ।[21]
२०१९ के आम चुनावमे उनकर पार्टीके जीतके बाद उनकर प्रशासन जम्मू आउ कश्मीरके विशेष राज्यके दर्जाके रद्द कर देलकै । उनकर प्रशासन नागरिकता (संशोधन) अधिनियम, २०१९ एहु पेश कैलकै जेकर परिणामस्वरूप देशभरमे व्यापक विरोध प्रदर्शन होलै । मोदी अपन हिन्दु राष्ट्रवादी विश्वास आउ २००२ के गुजरात दङ्गा खनि उनकर कथित भूमिका पर घरेलू आउ अन्तर्राष्ट्रिय स्तर पर विवादके एक आँकड़ा बनल है,[22] जेकरा एक बहिष्कारवादी सामाजिक एजेण्डाके प्रमाणके रूपमे उद्धृत कैल गेलै हे । मोदीके कार्यकालमे भारत लोकतान्त्रिक बैकस्लेडिङ्गके अनुभव कैलकै हे ।[23][24]
एकर बाद बरस २०२४ मे भारतीय जनता पार्टी उनकर नेतृत्त्वमे दुबारा चुनाव लड़लै आउ ई बेर पार्टी कुल २४० सीट पर जीत प्राप्त कैलकै । भाजपाके समर्थक दल मने राजग के कुल २९२ सीट प्राप्त होलै ।[25] ९ जून २०२४ के शपथ ग्रहण करके नरेन्द्र मोदी लगातार तीसरा बार प्रधानमन्त्री बनलन । शपथ ग्रहणके बाद ऊ पहिला ऐसन अकाङ्ग्रेसी प्रधानमन्त्री बनलन जे १९६२ के बाद लगातार तीसरा बार प्रधानमन्त्री बनलन आउ ऊ पण्डित जवाहरलाल नेहरूके बराबरी कैलन ।[26][27]
सम्बन्धित लेख
[edit | edit source]टिप्पणी
[edit | edit source]- ↑ नरेन्द्र मोदीके जनम १७ सितम्बर १९५० के नरेन्द्रभाई दामोदरदास मोदीके रूपमे होलहल । ऊ दामोदरदासके प्रयोग कैलन, उनखर मध्यनाम गुजरातीके रूपमे बाबुजीके नामके उनखर मध्यनामके रूपमे रखेके परम्परा हे, किन्तु तैयो, उनखा व्यापकरूपसे नरेन्द्र मोदीके रूपमे जानल जाहे ।
सन्दर्भ
[edit | edit source]- ↑ "सङ्ग्रहीत प्रति" (PDF). मूलसे 13 अप्रैल 2014 के पुरालेखित (PDF). अभिगमन तिथि ११ अप्रैल २०१४.
- ↑ "राष्ट्रपति ने श्री नरेन्द्र मोदी को प्रधानमंत्री नियुक्त किया". पत्र सूचना कार्यालय, भारत सरकार. २० मई २०१४. मूलसे २१ मई २०१४ के पुरालेखित. अभिगमन तिथि २१ मई २०१४.
- ↑ "Narendra Modi appointed Prime Minister, swearing in on May 26". Times of India. २० मई २०१४. मूलसे २ अप्रैल २०१९ के पुरालेखित. अभिगमन तिथि २१ मई २०१४.
- ↑ "PM Modi turns 69: A timeline of his political career". Deccan Herald. 2019-09-17. मूल से १५ जनवरी २०२१ के पुरालेखित. अभिगमन तिथि 2021-01-20.
- ↑ "Live Latest News Headlines at newkerala.com Daily News". www.newkerala.com. मूल से 2014-03-15 के पुरालेखित. अभिगमन तिथि 2021-01-20.
- ↑ Marino, Andy (2014-04-06). Narendra Modi: A political Biography. Harper Collins. प॰ 24. आई॰ऍस॰बी॰एन॰ 978-93-5136-218-0.
- ↑ Shekhar, Himanshu (1901). Management Guru Narendra Modi. Diamond Pocket Books Pvt Ltd. पप॰ 64. आई॰ऍस॰बी॰एन॰ 978-81-288-2803-4.
- ↑ "संग्रहीत प्रति". मूलसे 4 अप्रैल 2019 के पुरालेखित. अभिगमन तिथि 22 मई 2018.
- ↑ "संग्रहीत प्रति". मूलसे 20 दिसम्बर 2016 के पुरालेखित. अभिगमन तिथि 22 मई 2018.
- ↑ "संग्रहीत प्रति". मूलसे 12 मार्च 2017 के पुरालेखित. अभिगमन तिथि 22 मई 2018.
- ↑ "गूगल सर्च में भी नरेंद्र मोदी पड़े राहुल गांधी पर भारी". दैनिक जागरण. मूलसे 9 अक्तूबर 2013 के पुरालेखित. अभिगमन तिथि 9 अक्टूबर 2013.
- ↑ "Vote Now: Who Should Be TIME's Person of the Year?". टाइम. मूल से 28 नवम्बर 2013 के पुरालेखित. अभिगमन तिथि 27 नवम्बर 2013. Italic or bold markup not allowed in:
|publisher=(सहायता) - ↑ "नरेंद्र मोदी ने अहमदाबाद की रैली में सुनाई कविता". नवभारतटाइम्स.कॉम. 20 फ़रवरी 2014. मूलसे 12 मई 2014 के पुरालेखित. अभिगमन तिथि 10 मई 2014.
|date=में तिथि प्राचल का मान जाँची (सहायता) - ↑ "कविता के जरिए नरेंद्र मोदी ने बयां किया दर्द-ए-दिल". आज तक. 27 अप्रैल 2014. मूलसे 12 मई 2014 के पुरालेखित. अभिगमन तिथि 10 मई 2014.
- ↑ "Partywise Trends & Result". मूलसे 23 फरवरी 2012 के पुरालेखित. अभिगमन तिथि 17 मई 2014.
- ↑ "नरेन्द्र मोदी वाराणसी से चुनाव लडेगे". देशबन्धु. 15 मार्च 2014. मूलसे 17 मार्च 2014 के पुरालेखित. अभिगमन तिथि 16 मार्च 2104.
|accessdate=में तिथि प्राचल का मान जाँची (सहायता) - ↑ "'गुजरात से चुनाव लड़ेंगे नरेन्द्र मोदी'". बीबीसी हिन्दी. 13 मार्च 2014. मूलसे 17 अप्रैल 2014 के पुरालेखित.
- ↑ Stepan, Alfred (2015-01-07). "India, Sri Lanka, and the Majoritarian Danger". Journal of Democracy. 26 (1): 128–140. आइ॰एस॰एस॰एन॰ 1086-3214. डीओआइ:10.1353/jod.2015.0006.
- ↑ "NITI Aayog Releases State Statistics Handbook | ABC Live India". अभिगमन तिथि 2021-01-21.
- ↑ "Alliance Wise Election Live Results 2019: Lok Sabha Elections Result Live Alliance Wise, Party Wise". News18. मूल से 12 नवंबर 2020 के पुरालेखित. अभिगमन तिथि 2021-01-21.
|archive-date=में तिथि प्राचल का मान जाँची (सहायता) - ↑ "PM Modi Becomes Longest Serving Non-Congress Prime Minister". NDTV.com. मूल से 18 दिसम्बर 2020 के पुरालेखित. अभिगमन तिथि 2021-01-21.
- ↑ Jaffrelot, Christophe (2013-06-01). "Gujarat Elections: The Sub-Text of Modi's 'Hattrick'—High Tech Populism and the 'Neo-middle Class':". Studies in Indian Politics. डीओआइ:10.1177/2321023013482789.
- ↑ Jaffrelot, Christoph (2021). "Modi's India: Hindu Nationalism and the Rise of Ethnic Democracy". Princeton University Press. Cite journal requires
|journal=(सहायता) - ↑ "Democratic Backsliding in India, the World's Largest Democracy | V-Dem". www.v-dem.net. मूल से 27 फरवरी 2021 के पुरालेखित. अभिगमन तिथि 27 November 2020.
- ↑ "Alliance Wise Election Live Results 2019: Lok Sabha Elections Result Live Alliance Wise, Party Wise". News18. मूल से 12 नवंबर 2020 के पुरालेखित. अभिगमन तिथि 2021-01-21.
|archive-date=में तिथि प्राचल का मान जाँची (सहायता) - ↑ "PM Modi Becomes Longest Serving Non-Congress Prime Minister". NDTV.com. मूल से 18 दिसम्बर 2020 के पुरालेखित. अभिगमन तिथि 2021-01-21.
- ↑ "PM Modi Becomes Longest Serving Non-Congress Prime Minister". NDTV.com. मूल से 18 दिसम्बर 2020 के पुरालेखित. अभिगमन तिथि 2021-01-21.
- Articles containing गुजराती-language text
- Wp/mag/Lang and lang-xx using deprecated ISO 639 codes
- Wp/mag
- Wp/mag/सीएस१ त्रुटि: मार्क-अप
- Wp/mag/सीएस१ त्रुटि: तिथियाँ
- Wp/mag/सीएस१ त्रुटि: missing periodical
- Wp/mag/नरेन्द्र मोदी
- Wp/mag/भारतके प्रधानमन्त्री
- Wp/mag/गुजरातके मुख्यमन्त्री
- Wp/mag/भारतीय जनता पार्टीके मुख्यमन्त्री
- Wp/mag/गुजरातके व्यक्ति
- Wp/mag/मोदी मन्त्रिमण्डल
- Wp/mag/१६मा लोकसभाके सदस्य
- Wp/mag/१७मा लोकसभाके सदस्य
