Wp/mag/भारतके आधिकारिक भाषा

भारतके कौनो राष्ट्रभाषा न हे । तैयो भारतके संविधानके अनुच्छेद ३४३ (१) मे बिशेसरूप से कहल गेलहे कि "सङ्घके अधिकारिकभाषा देवनागरी लिपिमे हिन्दी होतै । अधिकारिक उद्देश्यला प्रयोग करल जायेवाला सङ्ख्या भारतीय सङ्ख्याके अन्तर्राष्ट्रियरूप होतै । भारतीयसंसदमे कार्यवाही खाली हिन्दी या अङ्ग्रेजीमे आयोजित करल जा सकहे । अङ्ग्रेजीके प्रयोग अधिकारिक उद्देश्यला करल जा सकहे जैसेकि संसदीयकार्यवाही, न्यायपालिका, केन्द्र आउ राज्य सरकारके बीच सञ्चार आदि । राज्ज/क्षेत्रस्तर पर बिभिन्न अधिकारिकभाषा हे । भारतके भीतरके राज्यके बिधिके माध्यमसे अपन अधिकारिकभाषाके लागु करेके स्वतन्त्रता आउ अधिकार हे । अधिकारिक भाषाके अतिरिक्त संविधान २२ क्षेत्रीय भाषाके अनुसूचित भाषाके रूपमे मान्यता देहे, जेकरामे हिन्दियो हे किन्तु अङ्ग्रेजी न ।
भारतके अनुसूचित भाषाके सूची
[edit | edit source]भारतके संविधानके अठमा अनुसूचीमे २२ अनुसूचितभाषाके सूची हे । नीचे देल तालिका भारतगणराज्यके २२ अनुसूचितभाषा (मई २००८ तक) के सूचीबद्ध करल हे । साथे-साथे ऊ क्षेत्रवन जने ऊ अधिकतर बोलल जाहे या राज्यके अधिकारिकभाषाके रूपमे प्रयोग करल जाहे । हालाँकि राज्यके अनुसूचितभाषा से अपन अधिकारिकभाषा चुनेके आवश्यकता न हे । सिन्धी कौनो राज्यमे अधिकारिक न हे, तैयो ई अठमा अनुसूचीमे सूचीबद्ध हे ।
| क्रमसङ्ख्या | भाषा[1] | अपन भाषामे उच्चारण (अलगे हे त) |
परिबार | बक्ता लाखमे (मिलियनमे) २०११ |
अधिकारिक मान्यता वाला राज्य | अ॰मा॰स॰ ६३९ सङ्केत |
|---|---|---|---|---|---|---|
| १ | असमिया | ओख़ोमिय़ा | हिन्द-आर्य, पूरबी | १५३ (15.3) | असम | as |
| २ | उर्दू | - | हिन्द-आर्य, केन्द्रीय | ५०७ (50.7) | आन्ध्रप्रदेस, उत्तरप्रदेस, जम्मू आउ कश्मीर, झारखण्ड, तेलङ्गाना, दिल्ली, पच्छिमबङ्गाल, बिहार | ur |
| ३ | ओड़िआ | - | हिन्द-आर्य, पूरबी | ३७५ (37.5) | ओड़िसा, झारखण्ड, पच्छिमबङ्गाल | or |
| ४ | कन्नड | - | द्राबिड़ीय | ४३७ (43.7) | कर्नाटक | kn |
| ५ | कश्मीरी | कॉशुर् | हिन्द-आर्य, दार्दिक | ६८ (6.8) | जम्मू आउ कश्मीर | ks |
| ६ | कोङ्कणी | कोङ्कणी | हिन्द-आर्य, दक्खिनी | २२.५ (2.25) | गोआ | gom |
| ७ | गुजराती | - | हिन्द-आर्य, पच्छिमी | ५५५ (55.5) | गुजरात, दादरा आउ नगरहवेली आउ दमन आउ दीव | gu |
| ८ | डोगरी | डोग्री | हिन्द-आर्य, वायव्य | २६ (2.6) | जम्मू आउ कश्मीर | doi |
| ९ | तमिल् | तमिऴ् | द्राबिड़ीय | ६९० (69) | तमिल्नाडु, पुदुच्चेरी | ta |
| १० | तेलुगु | तॆलुगु | द्राबिड़ीय | ८११ (81.1) | आन्ध्रप्रदेश, तेलङ्गाना, पुदुच्चेरी | te |
| ११ | नेपाली | - | हिन्द-आर्य, उत्तरी | २९ (2.9) | पच्छिमबङ्गाल, सिक्किम् | ne |
| १२ | पञ्जाबी | - | हिन्द-आर्य, वायव्य | ३३१ (33.1) | दिल्ली, पञ्जाब, पच्छिमबङ्गाल, हरियाणा | pa |
| १३ | बङ्गला | बङ्गला | हिन्द-आर्य, पूरबी | ९७२ (97.2) | असम, झारखण्ड, त्रिपुरा, पच्छिमबङ्गाल | bn |
| १४ | बोड़ो | - | तिब्बती-बर्मी | १४.८ (1.48) | असम | brx |
| १५ | मणिपुरी | मीतै | तिब्बती-बर्मी | १८ (1.8) | मणिपुर | mni |
| १६ | मराठी | - | हिन्द-आर्य, दक्खिनी | ८३० (83) | दादरा आउ नगरहवेली आउ दमन आउ दीव, गोआ, महाराष्ट्र | mr |
| १७ | मलयाल | मलयाळम्/मलयाळ- | द्राबिड़ीय | ३४८ (34.8) | केरल, पुदुच्चेरी, लक्षद्दीप | ml |
| १८ | मैथिली | - | हिन्द-आर्य, पूरबी | १३६ (13.6) | झारखण्ड | mai |
| १९ | संस्कृत | संस्कृतम्/संस्कृत- | हिन्द-आर्य | ०.२ (0.02) | उत्तराखण्ड, हिमाचलप्रदेश | sa |
| २० | सन्थाली | सान्ताड़ि | आग्नेय | ७३ (7.3) | झारखण्ड | sat |
| २१ | सिन्धी | - | हिन्द-आर्य, वायव्य | २७ (2.7) | sd | |
| २२ | हिन्दी | - | हिन्द-आर्य, केन्द्रीय | ५२८० (528) | अण्डमान निकोबार द्दीपसमूह, उत्तरप्रदेस, उत्तराखण्ड, गुजरात, छत्तीसगढ़, जम्मू आउ कश्मीर, झारखण्ड, दादरा आउ नगरहवेली आउ दमन आउ दीव, दिल्ली, पच्छिमबङ्गाल, बिहार, मध्यप्रदेश, राजस्थान, लद्दाख, हरियाणा, हिमाचलप्रदेश | hi |
भाषा-लिपि
[edit | edit source]प्रत्येक अधिकारिकभाषाके एगो अधिकारिक लिपि होवहे जेकर उपयोग अधिकारिक उद्देश्याला लिखेला करल जाहे ।
सम्बन्धित लेख
[edit | edit source]सन्दर्भ
[edit | edit source]
- ↑ विविधता आउ बोलियो सम्मिलित हे
- 1 2 हालाङ्कि कन्नड आउ तेलुगु वर्णमालाके एकसाथे एके लिपि तेलुगु-कन्नड लिपि कहल जाहे, किन्तु ओखनी के अधिकारिक तौरपर अलगे-अलगे लिपिके रूपमे मान्यता देल जाहे ।
- ↑ ऊ भाषाला जे देवनागरीके प्रयोग मूलरूपसे न करहथिन, परिवर्धितदेवनागरी नामसे एगो विस्तारित संस्करण प्रस्तावित करल गेली हल ।
- ↑ यद्यपि देवनागरीके अधिकारिक लिपिला प्रचारित करल हे, रोमनलिपि मुखरूप से उपयोग करल जाहे ।
- ↑ हालाँकि सिन्धमे फारसी-अरबी अधिकारिक लिपि हे ।
- ↑ हालाङ्कि बिस्तारित-साहमुखी अधिकारिक आउ ब्यापकरूपसे प्रयोग करल जायेवाला लिपि हे, तैयो बिस्तारित-देवनागरीयोके अनुमति हे ।
- ↑ तैयो पूरुबीनागरी अखनीयो व्यापक प्रयोगमे हे ।