Jump to content

Wp/mag/दुमका मण्डल

From Wikimedia Incubator
< Wp | mag
Wp > mag > दुमका मण्डल
दुमका मण्डल
दुमका जिला
झारखण्डके मण्डल
झारखण्डमे दुमका मण्डलके स्थितिके अवस्थिति
झारखण्डमे दुमका मण्डलके स्थिति
देस भारत
राज्य झारखण्ड
प्रमण्डलसन्थाल परगना
मुख्यालयदुमका
सरकार
  लोकसभा निर्वाचनक्षेत्रदुमका
  बिधानसभा निर्वाचनक्षेत्र4
क्षेत्रफल
  कुल3,716 किमी2 (1,435 वर्ग मील)
जनसङ्ख्या
 (2011)
  कुल१३,२१,४४२
  घनत्व355.6/किमी2 (921.0/मील2 )
जनसाङ्ख्यिकी
  साक्षरता61.02%
  लिङ्गानुपात974
समयमण्डलयुटिसि+०५:३० (भा मा स)
जालस्थलdumka.nic.in

दुमका मण्डल (दुमका जिला) भारतके झारखण्ड राज्यके एगो मण्डल हे । एकर मुख्यालय दुमका हे, जे एगो पहाड़ी क्षेत्र हे आउ झारखण्डके उपराजधानी हे ।

दुमका मण्डल एक प्रशासनिक आउ न्यायिक दृष्टिसे महत्वपूर्ण मण्डल है । ई झारखण्ड राज्यके पश्चिमी भागे स्थित है आउ राज्यके राजधानी राँचीसे उत्तर-पश्चिममे स्थित है । दुमका मण्डल अपन सांस्कृतिक आउ ऐतिहासिक मौद्रिकतोला प्रसिद्ध है ।

एहाँके स्थानीय लोगके बोलचालमे हिन्दी, सन्थाली, मुण्डा आउ माल पहाड़ी भाषा शामिल है ।

दुमका मने "रौदा" के स्थान है आउ ई नाम ई जगहके अधिकांश समय रौदासे भरपूर रहेके चलते पूर्वोत्तर झारखण्डके भेटैलै हे । एहाँके जनसङ्ख्या मुख्यरूपसे कृषि, उद्योग, आउ विभिन्न धार्मिक आउ सांस्कृतिक परम्परासे जुड़ल है ।

विवरण

[edit | edit source]

दुमका झारखण्ड राज्यके उपराजधानी है । साथे ई सन्थाल परगना प्रमण्डलके मुख्यालयो है । दुमकामे दस प्रखण्ड है जे निम्नलिखित है : दुमका, गोपीकान्दर, जामा, जरमुण्डी, काठीकुण्ड, मसलिया, रामगढ़, रानेश्वर, शिकारीपाड़ा आउ सरैयाहाट । एहाँके आदिवासीमे मुख्यत सन्थाल अदिवासी है । एहाँ पहाड़िया आउ मेलर घटवार जातियो पाएल जा है । सन्थालके बहुलताके चलतहीँ ई प्रमण्डलके नाम सन्थाल परगना रखल गेलै हे । १९५५ मे सन्थाल विद्रोहके बाद भागलपुरसे काटके एकरा अलगे मण्डल बनावल गेलै हल । समयके साथे प्राचीन दुमका मण्डलसे कटके ५ आउ मण्डल बनलै हे - गोड्डा, देवघर, साहेबगञ्ज, पाकुड़ आउ जामताड़ा । दुमकासे १० किलोमीटर कुमड़ाबाद नामके गाँव है, जे पूरा प्रकारसे नदी आउ पहाड़से घेरल है, एक बड़ सुन राजमहल आउ आमके बड़-बड़ पेड़ खाली एही गाँवमे देखेला मिलतै, सम्पूर्ण प्राकृतिक आउ मनके हरेवाला जगह है । एहाँ बड़ी दूर-दूरसे सैलानी आवहथिन, जाड़ा खन्नि आउ नववर्षे पिकनिकला बड़ी बेस जगह है ।

दुमका शब्दके उत्पत्ति दामिन -ई- कोह (अर्थात् पहाड़के आँचल) शब्दसे मानल जा है ।[1]

एकरो देखी

[edit | edit source]

सन्दर्भ

[edit | edit source]
  1. "दुमका में बनेगा झारखंड का पहला हर्बल पार्क,जानें खासियत". प्रभात खबर. अभिगमन तिथि 30 अप्रैल 2024.