Jump to content

Wp/mag/देओघर

From Wikimedia Incubator
< Wp | mag
Wp > mag > देओघर
देओघर
देवघर
बैद्यनाथधाम
बाबाधाम
नगर निगम
देशभारत
राज्यझारखण्ड
मण्डलदेवघर
क्षेत्रफल
 • कुल2,479 किमी2 (957 वर्ग मील)
उन्नतांश
254 मी (833 फीट)
जनसङ्ख्या
 (2011)
 • कुल२,०३,११६
 • क्रमझारखण्डमे ५मा
 • घनत्व602/किमी2 (1,560/मील2)
भाषा
 • आधिकारिकसन्थाली, मगही
समयमण्डलयुटिसि+०५:३० (भारतीय मानक समय)
पिन
814112
दूरभाष कोड00916432
वाहन पञ्जीकरणJH-15 (जेएच १५)
लिङ्गानुपात921 ♂/♀
जालस्थलwww.babadham.org,www.deoghar.nic.in

देओघर वा देवघर भारतके झारखण्ड राज्यके एगो नगर हे । ई देओघर मण्डलके मुख्यालय आउ हिन्दुके प्रसिद्ध तीर्थस्थल हे । ई 'बाबाधाम' नामोसे जानल जाहे । हियाँ भगवान् शिवके एगो अत्यन्त प्राचीन मन्दिर स्थित हे । प्रत्तेक सावनमे हियाँ लाखोसभ शिवभक्तके भीड़ उमड़हे । हियाँ भारतके बिभिन्नभागसे तीर्थजातरी आउ पर्यटक ऐवे करहथ, बिदेसोसे पर्यटक आवहथ । ईसभ भक्तके 'काँवरिया' कहल जाहे । ई शिवभक्त बिहारमे सुल्तानगञ्जसे गङ्गानदीसे गङ्गाजल लेके १०५ किलोमीटरके दूरी पैदल तयकरके देओघरमे भगवान् शिवके जल अर्पित करहथ । शिवपुराणमे लिखल हे ई मन्दिर श्मशानमे हे । परन्तु श्मशान नदीके तटपर होवहे । श्मशानमे कोई कुआँ न होवे जखनकि देओघरके प्राङ्गणमे कुआँ हे ।

देवघर, उत्तरी अक्षांश २४.४८ डिग्री आउ पूर्वी देशान्तर ८६.७ पर स्थित है ।[1] एकर मानक समुद्र तलसे ऊँचाई 254 मीटर (833 फीट) है ।

देवघर १२ ज्योतिर्लिङ्ग मे से एक वैद्यनाथ ज्योतिर्लिङ्गके स्थान है । एकर इलावा देवघर ५१ शक्तिपीठ मे से एक माँ तारापीठो है । देवघरके वार्षिक श्रावण मेला भारतके सबसे बड़ मेलमे से एक है ।[2]

देवघरके भगवान शिवके निवास स्थानके रूपमे मानल जा है । एहाँ स्थित वैद्यनाथ मन्दिरमे भगवान शिवके पूजा कैल जा है । मन्दिरके गर्भगृह त्रिकोणीय आकारके है आउ एकरामे एक करिया शिवलिङ्ग स्थापित है ।

नामके उद्गम

देवघर शब्दके निर्माण देव + घर से होलै हे । एहाँ देवके अर्थ देवी-देवतासे है आउ घरके अर्थ निवास स्थानसे है । देवघर "बैद्यनाथधाम", "बाबाधाम" आदि नामोसे जानल जा है ।[3]

जनसाङ्ख्यिकी

२०११ के भारत जनगणनाके अनुसार देवघरके जनसङ्ख्या २,०३,११६ है जेकरामे से १७.६२% लैकन ६ वर्षसे कम आयुके है । कुल जनसङ्ख्याके ५२% भाग पुरूष है आउ ४८% महिला है । २०११ के अनुसार देवघरके औसत साक्षरता दर ६६.३४% है जे राष्ट्रीय औसत दर ७४.४% से कम है । पुरूष साक्षरता ७९.१३% आउ महिला साक्षरता ५२.३९% है ।

सम्बन्धित लेख

सन्दर्भ

  1. ↑ "Falling Rain Genomics, Inc - Deoghar". मूलसे 3 नवम्बर 2012 के पुरालेखित. अभिगमन तिथि 8 जुलाई 2013.
  2. ↑ "कार्तिक पूर्णिमा में डेढ़ लाख भक्तों ने किया बाबा का जलार्पण". प्रभात खबर. 28 नवम्बर 2023. अभिगमन तिथि 30 नवम्बर 2023.
  3. ↑ Sacred Complexes of Deoghar and Rajgir - Sachindra Narayan (b. 1974)