Jump to content

Wp/mag/धनबाद

From Wikimedia Incubator
< Wp | mag
Wp > mag > धनबाद
धनबाद
महानगर
नगरके क्षितिज
नगरके रात्रिदृश्य
सड़क दृश्य
प्रभातं माॅल
उपनाम: 
'भारतके कोइला राजधानी', 'कोइलाञ्चल'
आदर्शवाक्य: 
City For All
धनबाद झारखण्डपर अवस्थित
धनबाद
धनबाद
झारखण्डमे स्थिति
निर्देशाङ्क: 23°47′59″N 86°25′50″E / 23.7998°N 86.4305°E / 23.7998; 86.4305निर्देशाङ्क: 23°47′59″N 86°25′50″E / 23.7998°N 86.4305°E / 23.7998; 86.4305
देश भारत
राज्यझारखण्ड
मण्डलधनबाद
सरकार
  प्रकारभारतमे नगरीय शासन (नगरनिगम)
  अङ्गधनबाद नगरनिगम
  महापौरचन्द्रशेखर अग्रवाल (भाजपा)[1][2]
क्षेत्रफल
  महानगर275 किमी2 (106 वर्ग मील)
  महानगर577 किमी2 (223 वर्ग मील)
उन्नतांश
69 मी (226 फीट)
जनसङ्ख्या
 (2011)[3][5]
  महानगर११,६२,४७२
  क्रम३३मा
  घनत्व4,230/किमी2 (10,900/मील2 )
  महानगर१३,३३,७१९
  महानगरीय श्रेणी
३९मा
भाषा
  आधिकारिकहिन्दी, अङ्ग्रेजी, बङ्गाल, खोरठा, उर्दू
  क्षेत्रीयमगही (खोरठा)
समयमण्डलयुटिसि+५:३० (भामास)
पिन
826001
टेलिफोन कोड0326
वाहन पञ्जीकरणJH-10
नगर जिडिपि (पिपिपि)$95 मिलियन से $110 मिलियन[6]
जालस्थलwww.dhanbad.nic.in

धनबाद भारतके झारखण्डमे स्थित एगो नगर हे जे कोइलाके खानला प्रसिद्ध हे । ई नगर भारतमे कोइला आउ खननमे सबसे अमीर हे । पुरुबमे ऊ मानभुम मण्डलके अधीन हल । हियाँ ढेर ख्याति प्राप्त औद्योगिक, सामाजिक, सांस्कृतिक आउ अन्य संस्था हे । ई नगर कोइला खननके क्षेत्रमे भारतमे सबसे प्रसिद्ध हे । हियाँके बाणिज्य बड्डी व्यापक हे ।

झारखण्डमे स्थित धनबादके भारतके कोइला राजधानीके नामोसे जानल जा है । एहाँ पर कोइलाके अनेक खदान देखल जा सकहै । कोइलाके इलावा ई सब खदानमे विभिन्न प्रकारके खनिजो पाएल जा है । खदानला धनबाद पूरा विश्‍वमे प्रसिद्ध है । ई खदान धनबादके अर्थव्यवस्थाके रीढ़ है । पर्यटनोके लिहाज से ई खदान बड़ी महत्वपूर्ण है काहेकि पर्यटक बड़ सङ्ख्यामे ई सब खदानके देखे आवहथिन । खदानके इलावो एहाँ पर अनेक पर्यटक स्थल है जे पर्यटकके बड़ी पसन्द आवहै । एकर प्रमुख पर्यटक स्थलमे पानर्रा, पञ्चेत डैम, बिरसा मुण्डा पार्क, तोपचाँची झील, पारसनाथ पहाड़ आउ मैथन डैम प्रमुख है ।

कम्बाइण्ड बिल्डिङ्ग चौक

नामकरण

व्युत्पत्ति कौनो प्रमाणित रिकार्ड न है, जे बता सके कि धनबादके नाम धनबादे काहे पड़ल । कुछ लोगके अनुसार ई क्षेत्र कहियो बैद धानला जानल जा हलै । दु प्रकारके धानके खेती होवहलै । एक बैद जे कार्तिकमे तैयार होवहलै । अन्य मतान्तरके अनुसार धनबाद नाम धन शब्दसे ऐलै हे, जे कि एक कोलारियन आदिवासी होवहलथिन आउ ई क्षेत्रमे निवास करहलथिन ।

इतिहास

पुर्वमे धनबाद मानभुम मण्डलके एक विभाग होवकरहलै । १९२८ मे पुरान धनबाद आउ चन्दनकियारी विभागके मिलाके धनबाद बनावेके बात रखल गेलै हल । २४ अक्टूबर १९५६ के राज्य पुनःनिर्माण आयोगके नोटिफिकेशनसे धनबाद मण्डल १ नवम्बर १९५६ के अस्तित्वमे ऐलै । ई नोटिफिकेशनके तहत बिहारके पुर्व मण्डल मधुबनके पुरुलिया विभागके चास आउ चन्दनकियारी थाना क्षेत्रके पश्चिमबङ्गालके स्थानान्तरित कर देल गेलै । धनबादके उपजिला स्थितीके जिला स्तरमे परिवर्तित हो गेलै, साथे उपायुक्त पदके निर्माण होलै । पुर्वमे धनबादके नाम धनबाइद होवकरहलै । आई.सी.एस. अफसर मिस्टर लुबीके पहल पर अधिकारिक रूपसे एकर नाम धनबाद कर देल गेलै ।

सम्बन्धित लेख

सन्दर्भ

  1. "Chandrashekhar is Dhanbad Mayor". Daily Pioneer. 30 May 2015. मूलसे 22 दिसम्बर 2015 के पुरालेखित. अभिगमन तिथि 20 October 2015.
  2. "BJP split on mayor aspirants". द टेलीग्राफ. 1 मई 2015. मूल से 22 जुलाई 2015 के पुरालेखित. अभिगमन तिथि 23 अप्रैल 2017.
  3. 1 2 3 "Dhanbad Municipal Corporation". udhd.jharkhand.gov.in. मूल से 24 जून 2021 के पुरालेखित. अभिगमन तिथि 21 दिसम्बर 2022.
  4. "Population of Dhanbad 2022 | Dhanbad District Population". 15 सितम्बर 2020. अभिगमन तिथि 21 दिसम्बर 2022.
  5. "Dhanbad City Census 2011 data". Census2011. मूलसे 11 मई 2017 के पुरालेखित. अभिगमन तिथि 23 March 2017.
  6. dhanbad.nic.in