Jump to content

Wp/mag/हजारीबाग मण्डल

From Wikimedia Incubator
< Wp | mag
Wp > mag > हजारीबाग मण्डल
हजारीबाग मण्डल
हजारीबाग जिला
झारखण्डके मण्डल
हजारीबाग वन्यजीव अभयारण्यमे सरोवर
झारखण्डमे हजारीबाग मण्डलके स्थितिके अवस्थिति
झारखण्डमे हजारीबाग मण्डलके स्थिति
देस भारत
राज्य झारखण्ड
प्रमण्डलउत्तर छोटानागपुर
मुख्यालयहजारीबाग
सरकार
  जिलाध्यक्षश्रीमति नान्सी सहाय, भा प्र से
  लोकसभा निर्वाचनक्षेत्रहजारीबाग (रामगढ़ मण्डल सङ्गे साझा)
  बिधानसभा निर्वाचनक्षेत्र५ ( सदर, बढ़ी, बरकागाँओ, बरकट्ठा, बरही)
क्षेत्रफल
  कुल3,555 किमी2 (1,373 वर्ग मील)
जनसङ्ख्या
 (२०११)
  कुल१७३४४९५
जनसाङ्ख्यिकी
  साक्षरता69.75%
  लिङ्गानुपात946
समयमण्डलयुटिसि+०५:३० (भा मा स)
वाहन पञ्जीकरणJH-02
मुख्य राजमार्गरा रा २ (जीटी रोड)
रा रा ३३ (बरही हजारीबागसे बहरागोड़ा जमशेदपुर तक झारखण्डके जीवनरेखा)
रा रा १०० (बगोदरसे चतरा भाया हजारीबाग)
जालस्थलhazaribag.nic.in

हजारीबाग मण्डल (हजारीबाग जिला) भारतके झारखण्ड राज्यके एगो मण्डल हे । एकर मुख्यालय हजारीबाग हे । २०११ के जनगणनाके अनुसार हजारीबाग मण्डलके जनसङ्ख्या लगभग १५ लाख है । एहाँके जनसङ्ख्या विभिन्न सामाजिक आउ सांस्कृतिक समृद्धीके परिचय दे है । हजारीबाग मण्डल ढेर महत्वपूर्ण खनिज संसाधनसे समृद्ध है, जेकरामे कोइला, लोहा, ताम्बा आउ अभ्रक शामिल है । ई सब खनिज संसाधनके चलते हजारीबाग मण्डल झारखण्ड राज्यके औद्योगिक रूपसे सबसे महत्वपूर्ण मण्डलमे से एक है ।

विवरण

[edit | edit source]

सुन्दर पर्यटक स्थलसे भरल हजारीबाग झारखण्डमे स्थित है । हजारीबागके अर्थ होवहै हजार बाग वाला आउ ई दु शब्द हजार आउ बागसे मिलके बनल है । एहाँ पर २०१९ फीटके ऊँचाई पर हैल्थ हिल रिसोर्टके निर्माण कैल गेलै हे । ई रिसोर्ट प्रकृतिके गोदीमे बसल है आउ बड़ी सुन्दर है । ई हैल्थ रिसोर्टमे प्रकृतिके गोदीमे रहके स्वास्थ्य लाभ लेल जा सकहै । स्वास्थ्य लाभ करेके साथे-साथे एहाँ ढेर खूबसूरत पर्यटक स्थलके सैर कैल जा सकहै । ई सब पर्यटकस्थलमें हजारीबाग झील प्रमुख है जन्ने वाटर स्पोटर्सके आनन्द लेल जा सकहै । हजारीबाग वन्य जीव अभयारण्य, कैनेरी पहाड़ी आउ रजरप्पा एकर अन्य प्रमुख पर्यटकस्थल है ।

इतिहास

[edit | edit source]

हजारीबाग मण्डलके स्थापना १८३३ ईस्वीमे होलै । वर्तमानमे गिरिडीह, चतरा, कोडरमा, रामगढ़ जे मण्डल है, ई सबके पूरा क्षेत्रफल हजारियेबाग मण्डलमे शामिल हलै । एक अक्तूबर १८८६ मे सरकारी अधिसूचना द्वारा नगरपालिकाके स्थापना होलै । हजारीबागके जनसङ्ख्या लगभग १० हजार हलै । नगरपालिकाके प्रथम चेयरमैन मेजर इजी लिलिङ्ग्टलन हल । फरवरी १९१९ तक नगरपालिकाके चेयरमैन पद पर अङ्ग्रेज सैनिक अफसरे बैठहल । पहिला भारतीय चेयरमैन कालीपद सरकार २७ फरवरी १९१९ मे बनल । १९०० मे ग्रामीण क्षेत्रके विकासला जिला परिषदके स्थापना होलै । जे ग्रामीण क्षेत्रके सड़क, अस्पताल, शिक्षा, काञ्जी हाउस, पेयजल व्यवस्थाके कार्य देखहलै । १९३६ मे खनिज क्षेत्रमे सड़क, स्वास्थ्यके व्यवस्थाला खान परिषदके स्थापना कैल गेलै ।

जनसाङ्ख्यिकी

[edit | edit source]

२०११ मे हजारीबागके जनसङ्ख्या १७,३४,४९५ हलै, जेकरामे पुरुष आउ महिला क्रमशः ८,९०,८८१ आउ ८,४३,६१४ हलन । २०२४ मे हजारीबाग मण्डलके अनुमानित जनसङ्ख्या २१,१०,००० है ।[1]

एकरो देखी

[edit | edit source]

सन्दर्भ

[edit | edit source]
  1. "Hazaribagh District Population Census 2011 - 2021 - 2024, Jharkhand literacy sex ratio and density". www.census2011.co.in. अभिगमन तिथि 2024-10-18.