Wp/mag/हजारीबाग मण्डल
| हजारीबाग मण्डल हजारीबाग जिला | |
|---|---|
| झारखण्डके मण्डल | |
हजारीबाग वन्यजीव अभयारण्यमे सरोवर | |
झारखण्डमे हजारीबाग मण्डलके स्थिति | |
| देस | |
| राज्य | |
| प्रमण्डल | उत्तर छोटानागपुर |
| मुख्यालय | हजारीबाग |
| सरकार | |
| • जिलाध्यक्ष | श्रीमति नान्सी सहाय, भा प्र से |
| • लोकसभा निर्वाचनक्षेत्र | हजारीबाग (रामगढ़ मण्डल सङ्गे साझा) |
| • बिधानसभा निर्वाचनक्षेत्र | ५ ( सदर, बढ़ी, बरकागाँओ, बरकट्ठा, बरही) |
| क्षेत्रफल | |
| • कुल | 3,555 किमी2 (1,373 वर्ग मील) |
| जनसङ्ख्या (२०११) | |
| • कुल | १७३४४९५ |
| जनसाङ्ख्यिकी | |
| • साक्षरता | 69.75% |
| • लिङ्गानुपात | 946 |
| समयमण्डल | युटिसि+०५:३० (भा मा स) |
| वाहन पञ्जीकरण | JH-02 |
| मुख्य राजमार्ग | रा रा २ (जीटी रोड) रा रा ३३ (बरही हजारीबागसे बहरागोड़ा जमशेदपुर तक झारखण्डके जीवनरेखा) रा रा १०० (बगोदरसे चतरा भाया हजारीबाग) |
| जालस्थल | hazaribag |
हजारीबाग मण्डल (हजारीबाग जिला) भारतके झारखण्ड राज्यके एगो मण्डल हे । एकर मुख्यालय हजारीबाग हे । २०११ के जनगणनाके अनुसार हजारीबाग मण्डलके जनसङ्ख्या लगभग १५ लाख है । एहाँके जनसङ्ख्या विभिन्न सामाजिक आउ सांस्कृतिक समृद्धीके परिचय दे है । हजारीबाग मण्डल ढेर महत्वपूर्ण खनिज संसाधनसे समृद्ध है, जेकरामे कोइला, लोहा, ताम्बा आउ अभ्रक शामिल है । ई सब खनिज संसाधनके चलते हजारीबाग मण्डल झारखण्ड राज्यके औद्योगिक रूपसे सबसे महत्वपूर्ण मण्डलमे से एक है ।
विवरण
[edit | edit source]सुन्दर पर्यटक स्थलसे भरल हजारीबाग झारखण्डमे स्थित है । हजारीबागके अर्थ होवहै हजार बाग वाला आउ ई दु शब्द हजार आउ बागसे मिलके बनल है । एहाँ पर २०१९ फीटके ऊँचाई पर हैल्थ हिल रिसोर्टके निर्माण कैल गेलै हे । ई रिसोर्ट प्रकृतिके गोदीमे बसल है आउ बड़ी सुन्दर है । ई हैल्थ रिसोर्टमे प्रकृतिके गोदीमे रहके स्वास्थ्य लाभ लेल जा सकहै । स्वास्थ्य लाभ करेके साथे-साथे एहाँ ढेर खूबसूरत पर्यटक स्थलके सैर कैल जा सकहै । ई सब पर्यटकस्थलमें हजारीबाग झील प्रमुख है जन्ने वाटर स्पोटर्सके आनन्द लेल जा सकहै । हजारीबाग वन्य जीव अभयारण्य, कैनेरी पहाड़ी आउ रजरप्पा एकर अन्य प्रमुख पर्यटकस्थल है ।
इतिहास
[edit | edit source]हजारीबाग मण्डलके स्थापना १८३३ ईस्वीमे होलै । वर्तमानमे गिरिडीह, चतरा, कोडरमा, रामगढ़ जे मण्डल है, ई सबके पूरा क्षेत्रफल हजारियेबाग मण्डलमे शामिल हलै । एक अक्तूबर १८८६ मे सरकारी अधिसूचना द्वारा नगरपालिकाके स्थापना होलै । हजारीबागके जनसङ्ख्या लगभग १० हजार हलै । नगरपालिकाके प्रथम चेयरमैन मेजर इजी लिलिङ्ग्टलन हल । फरवरी १९१९ तक नगरपालिकाके चेयरमैन पद पर अङ्ग्रेज सैनिक अफसरे बैठहल । पहिला भारतीय चेयरमैन कालीपद सरकार २७ फरवरी १९१९ मे बनल । १९०० मे ग्रामीण क्षेत्रके विकासला जिला परिषदके स्थापना होलै । जे ग्रामीण क्षेत्रके सड़क, अस्पताल, शिक्षा, काञ्जी हाउस, पेयजल व्यवस्थाके कार्य देखहलै । १९३६ मे खनिज क्षेत्रमे सड़क, स्वास्थ्यके व्यवस्थाला खान परिषदके स्थापना कैल गेलै ।
जनसाङ्ख्यिकी
[edit | edit source]२०११ मे हजारीबागके जनसङ्ख्या १७,३४,४९५ हलै, जेकरामे पुरुष आउ महिला क्रमशः ८,९०,८८१ आउ ८,४३,६१४ हलन । २०२४ मे हजारीबाग मण्डलके अनुमानित जनसङ्ख्या २१,१०,००० है ।[1]
एकरो देखी
[edit | edit source]सन्दर्भ
[edit | edit source]- ↑ "Hazaribagh District Population Census 2011 - 2021 - 2024, Jharkhand literacy sex ratio and density". www.census2011.co.in. अभिगमन तिथि 2024-10-18.