Wp/kip/काठमाडौं जिल्ला

From Wikimedia Incubator
< Wp‎ | kipWp > kip > काठमाडौं जिल्ला
Jump to navigation Jump to search

काठमाडौं जिल्ला नेपालला बाग्मती अञ्चलल परिने तोबो जिल्ला सा। आओ जिल्ला (नेपाल नेपाल पाङल:आआे जिल्ला) नेपालराजधानी जिल्ला सा । नेपाल अधिराज्यला मध्य पहाडी प्रदेशल पूर्वडौ साँगा भञ्ज्याङ, पश्चिमडे वाडभञ्ज्याङ, उत्तरडे पाँचमाने भञ्ज्याङ सन दक्षिणडे फर्पिङ जैडे ४ भञ्ज्याङभित्रल परिने काठमाडौं उपत्यकाभित्रला ३ जिल्लामध्ये काठमाडौं तोबो सा । आआे जिल्लाला पूर्वडे भक्तपुर सन काभ्रेपलाञ्चोक, पश्चिमडे धादिङ सन नुवाकोट, उत्तरडे नुवाकोट सन [[सिन्धुपाल्चोक जिल्ला|सिन्धुपाल्चोक]सन दक्षिणडे ललितपुर सन मकवानपुर जिल्ला परिर ।

आआे जिल्लाए सीमाना उत्तरडे जर्के खोला, सिन्धु खोला ठाडो खोला सन शिवपुरी लेकए सिन्धुपाल्चोक, काभ्रेपलाञ्चोक सन नुवाकोट जिल्लारस, पूर्वडे कात्तिके खोला, मनोहरा खोला सन बागमती नदीए भक्तपुर सन ललितपुर जिल्लास, पश्चिमडे कोलफु खोला, नागार्जुन डाँडा, दहचोक, चन्द्रागिरी पहाड आदिए नुवाकोट, धादिङ सन मकवानपुर जिल्ला तथा दक्षिणडे महादेवटारला डाँडा, रातेमाटे खोलाए मकवानपुर जिल्लास छुटैडे नैआे ।

जिल्लाए नामाकरण[edit]

काठमाडौंला ऐतिहासिक पृष्ठभूमिडे नियालिकाई लिच्छविकालला पूर्वार्धतिरसम्म आआे भूमिए मीन काठमाडौं रहिडे माले गारो ढुसि। नोबेला नेपाल उपत्यका पशुपति क्षेत्र, मन्जुपतन आदि मीन रहिउ अड्कल लाइसिउ दैसिसि ।

  • वि.सं. १०४३ डे प्रसिद्ध लिच्छवी राजा गुणकामदेवए आआे क्षेत्रल आआे सहर विकास डोकाई आला मीन काष्ठमण्डप रहिने हुआे सा ।
  • छुट्टो पाङ अनुसार वि.सं. १२०० डे काठमाण्डौं शहरए दक्षिण पश्चिम भागल तोबो घेआे सिङए सिङए सत्तल बनिउ टाकाई काष्ठमण्डप गार्सिने थालिसिउ । संस्कृत शब्द काष्ठमण्डपए नेपाली रूपान्तर काठमाडौं टाकाई झिन्टाई आआे क्षेत्रलाई काठमाडौं गार्सिने थालिसिके तर मल्लकालल आआेलाई कान्तिपुर पनि गार्सिज्याउ ।

ऐजैडे संक्षेपल आआे क्षेत्रए मीन विभिन्न समयल विभिन्न रूपल बदलिडे काठमाण्डौं टाने हुआे सा गारो ढुसि।

इतिहास[edit]

कान्तिपुर सहरए स्थापना राजा गुणकामदेवए जैआे सा| किम्बदन्ति अनुसार होए शक्तिए अराधना जैडे खड्ग आकारला सहरए निर्माण जैने लाइडे नैआे जोए जग हनुमानढोका दरबार क्षेत्रल नैसिउ लेआे।

गोपाल तथा महिषपाल वंश[edit]

किरांत काल[edit]

लिच्छिवि काल[edit]

ठकुरी काल[edit]

मल्ल काल[edit]

४ सहर कान्तिपुर, ललितपुर, भक्तपुर तथा कीर्तिपुरला विभाजन तथा नगर राज्यए स्थपना|

शाह काल[edit]

राणा काल[edit]

प्रथम प्रजातन्त्रकाल[edit]

पंचायत काल[edit]

द्वितीय प्रजातन्त्रकाल[edit]

काठमाडौं नगरपालिकालाई महानगरपालिका घोषणा जैसिके ।

शाही घोषणा पश्चात[edit]

भूगोल[edit]

काठमाडौं पहाडी भूभागल परिने जिल्ला सा ।

माटो[edit]

आआे जिल्लाला गम मलिलो तथा चाआे उब्जनी टाने किसिमला ले ।

नदी[edit]

आआे जिल्लाल बागमती सन विष्णुमती मिनला न्हेबोलो नदीर तथा मस्त जिमु खोलार बगिर।

वर्षा[edit]

मनसुन ऋतुल बंगालला खाडीङाई हुआे जलसंतृप्त बादल चिसिडे मस्त वृष्टि टाए । शीतकालल अरबी सागरङाइ हुने बादलए जैडे केही मात्राल वृष्टि टाइ।

तापक्रम[edit]

शीतकालल ० डिग्री सेल्सियसङाइ गृष्मकालल ३७ डिग्री सेल्सियससम्म ।

जनसंख्या[edit]

महत्वपूर्ण पोर[edit]

केइ महत्वपूर्ण पोर आआे किसिमला लेर।

स्रोतर[edit]

बाह्य लिङ्कर[edit]

आआे पनि रङच्योके[edit]

  1. मेची
    1. झापा
    2. इलाम
    3. पाँचथर
    4. ताप्लेजुङ
  2. कोशी
    1. मोरङ
    2. सुनसरी
    3. भोजपुर
    4. धनकुटा
    5. तेह्रथुम
    6. संखुवासभा
  3. सगरमाथा
    1. सप्तरी
    2. सिराहा
    3. उदयपुर
    4. खोटाङ
    5. ओखलढुङ्गा
    6. सोलुखुम्बु
  4. जनकपुर
    1. धनुषा
    2. महोत्तरी
    3. सर्लाही
    4. सिन्धुली
    5. रामेछाप
    6. दोलखा
  5. बाग्मती
    1. काठमाडौं
    2. भक्तपुर
    3. ललितपुर
    4. धादिङ
    5. काभ्रेपलान्चोक
    6. नुवाकोट
    7. रसुवा
    8. सिन्धुपाल्चोक
  6. नारायणी
    1. बारा
    2. पर्सा
    3. रौतहट
    4. चितवन
    5. मकवानपुर
  7. गण्डकी
    1. गोरखा
    2. कास्की
    3. लमजुङ
    4. स्याङ्जा
    5. तनहुँ
    6. मनाङ
  8. लुम्बिनी
    1. कपिलवस्तु
    2. नवलपरासी
    3. रुपन्देही
    4. अर्घाखाँची
    5. गुल्मी
    6. पाल्पा
  9. धवलागिरी
    1. बागलुङ
    2. म्याग्दी
    3. पर्वत
    4. मुस्ताङ
  10. राप्ती
    1. दाङ
    2. प्युठान
    3. रोल्पा
    4. रुकुम
    5. सल्यान
  11. भेरी
    1. बाँके
    2. बर्दिया
    3. सुर्खेत
    4. दैलेख
    5. जाजरकोट
  12. कर्णाली
    1. डोल्पा
    2. हुम्ला
    3. जुम्ला
    4. कालीकोट
    5. मुगु
  13. सेती
    1. कैलाली
    2. अछाम
    3. डोटी
    4. बझाङ
    5. बाजुरा
  14. महाकाली
    1. कन्चनपुर
    2. डडेलधुरा
    3. बैतडी
    4. दार्चुला