Wt/zea/zie

Zeêuws

Etymologie

Over Middelnederlands si, sie en Oudnederlands sia, siu, sie van Oer-West-Germaons *si/*sī, laeter verzwaerd onder invloed van d'anwiezende vònaemwoôrden. Uutendelienge zelf ok van 'n vònaemwoôrd; 't Oergermaons en 't Oer-Indo-Europees 'aodde 'ier gin eige woôrden vò.

Omschrievienge

zie

1. persoonlijk vònaemwoôrd darde persoôn vrouwelijk ienkelvoud
   • Zie eit dat gedae, 'k zieë 't an d'r wezen!
2. verschillende vurmen van 't werkwoôrd zieë, in 't biezonder tweêde en darde persoon ienkelvoud mee wegvaollende -t

Opmerkienge

Zie is noôit darde persoon meêrvoud zòas in 't Nederlands; daevò ore 'ulder, zulder en verwante woôrden gebruukt.

Uutspraek

[zi]

Verbugienge

'eur vòwerpsvurm, bezittelijk

Opmerkienge: ʼeur komt ok wè vò as onderwerp.

Aore vurmen

• ze, z' zonder naedruk
• 'eur (ziet bove)

Vertaeliengen

persoonlijk vònaemwoôrd darde persoon vrouwelijk

• Afrikaons: sy
• Araobisch: هِيَ‎ (hiya)
• Chinees (Mandarijn): 她 (tā), 伊 (yī) (literair)
• Duuts: sie
• Frans: elle
• Hindi: वह (vah/ve), यह (yah/ye)
• Iengels: she
• Italiaons: lei meêstentieds weggelaete
• Japans: 彼女 (かのじょ, kánojo) meêstentieds weggelaete
• Latijn: ea meêstentieds weggelaete
• Limburgs: zie (oôstelijk), zij enz. (westelijk); het (oôstelijk)
• Nederlands: zij

• Nedersaksisch/Platduuts: zie, zi'j enz.
• Oudgrieks: bestae nie, persoonlijk vònaemwoôrd gebruukt
• Portugees: ela meêstentieds weggelaete
• Russisch: она́ (oná)
• Spaons: ella meêstentieds weggelaete
• Swahili: yeye
• Westerlauwers Vries: hja
  • Hindeloôpers: jê
  • Terschelliengs: jo
  • Schiermonnikoôgs: jê
• West-Vlaems: zy
• Zweeds: hon

Bronnen

• Dr. Ha.C.M. Ghijsen (red.), Woordenboek der Zeeuwse Dialecten. Van Velzen, Krabbendieke, 1964, ¹⁰1998: blz. 1186

• Nicoline van der Sijs (2010, saemenstellienge), Etymologiebank

Limburgs

Etymologie

persoônlijk vònaemwoôrd

Van Middelnederlands si, ziet vadder bie Zeêuws.

zeê

Van Middelnederlands see, ziet vadder bie zeê.

kante en stof

Van Middelnederlands side.

Omschrievienge

zie persoônlijk vònaemwoôrd

1. zie (vrouwelijk ienkelvoud)
2. 'ulder, zulder (meêrvoud)
3. kante, zieë
4. zieë, luxe stoffe
5. Mestrichts, AGL zeê

Opmerkienge:

• D'eêrste vier beteikenissen bin aollemaele typisch oôstelijk: z'ôre gebruukt in Nederlands Limburg en 't noôrdoôsten van Bels Limburgs. Nommer vuve is typisch vò Mestricht.
• In Mestricht kom zie nessens zij as wisselvurm vò bie 't persoônlijk vònaemwoôrd. Bij de beteikenis 'kante' of 'stoffe' is 't in dat dialect altoos zij.

Uutspraek

[zi] (toôn wisselt)

Verbugienge

darde persoôn vrouwelijk ienkelvoud

häör casus obliquus, bezittelijk

darde persoôn meêrvoud

häör, hun casus obliquus, bezittelijk

zelfstandig naemwoôrd

zieë meêrvoud, zieke verkleinwoôrd

Varianten

vònaemwoôrd

• ze onbetoônd
• zij Mestrichts (nessens zie)
• zeë Zuudoôst-Limburgs
• zai Toengers

zelfstandig naemwoôrd

• zieë vee aolgemeên
• zee Roermonds, Sittards
• ziè Valkeburgs
• zjè Meerssens

Nedersaksisch/Platduuts

Etymologie

Over Middelnederduuts se, su, siu van Oudsaksisch sī, siu, sia, sie. Ziet vedder bie Zeêuws. Onder 'Ollandse/westelijken invloed is de lange ee in ie veranderd.

Omschrievienge

zie Urkers, Veluws, Sallands, Drents

1. zie
2. 'ulder, zulder

Uutspraek

[zi(ː)]

Verbugienge

ienkelvoud

• heur, eur vòwerpsvurm en bezittelijk

meêrvoud

• eurlui (Urkers)

Varianten

• ze onbeklemtoônd
• zee, se
• zi'j, zeej, sei