Jump to content

Wt/zea/zieë

From Wikimedia Incubator
< Wt‎ | zea
Wt > zea > zieë

Zeêuws[edit | edit source]

Etymologie[edit | edit source]

Over Middelnederlands sien en Oudnederlands sian van Oergermaons *sehwaną. Uutendelienge van de wortel *sekʷ-, mee as verwanten 'Etitisch 𒊭𒀀𒆪𒉿 šakuwa 'ôgen', Tochaors A šotre, Tochaors B šotri 'laete zieë', Albanees shoh. Ei niks te maeken mee sekʷ- 'volge' (Latijn sequī), en ok nie mee sekʷ- 'zeie' (daerat oôns woôrd zeie ok vandaene komt); die drie wortel moe me as homoniemen zieë.

't Zeêuws is uniek in de taelen van de Laege Landen deudat 't van zieë 'n themaotisch werkwoôrd ei gemaekt. In de meêste zustertaelen is 't athemaotisch. De vurm ik zieën is nog 'n rest van 't ouwe athemaotische werkwoôrd.

Omschrievienge[edit | edit source]

zieë

  1. mee 't ôge waerneme
  2. inzieë, begriepe, 't verband tussen diengen zieë
    • Z'oôr glad op d'r kop gezete deu d'r man, mae dat wil ze zelf nie zieë.
  3. (soms) kieke

Uutspraek[edit | edit source]

[ˈziː.ə]

Vervoegienge[edit | edit source]

infinitief zieë(n)
gerundium te zieën(e)
tegewoordigen tied ik zie oôns zieë(n)
jie zie(t) (zieë) julder zieë(n)
'ie zie(t) 'ulder zieë(n)
flejen tied ik, jie, 'ie zag, zaeg oôns, julder, 'ulder zaege(n), zaoge(n) zagge(n)
gebieënde wieze zie(t)
onvoltoôid deêlwoôrd zieënde
voltoôid deêlwoôrd ei (g)ezieë
Ziet vò details en verschillen tussen de Zeêuwse dialecten 't artikel Zeêuwse grammaotica op Wikipedia.

N.B.: ik zieën as eêster persoôn komt ok vò, zelfs buten 't en-gebied.

Saemenstelliengen[edit | edit source]

Uutdruksels[edit | edit source]

  • As d'aerde zieë, nae d'aerde zieë, 'n ongezond witte kleur è
  • Laet nae je zieë (eêda 't erger oôrt), je liek wè zot
  • Dae stae'k van te zieën, 't is toch vreêd eej
  • ʼt Ziet 'rnae(r om), 't trekt 'rop, 't scheêl nie vee
    • ...of 't ziet 'rnae(r om), zò zal 't wè weze
  • Me zu zieë, dat moe de toekomst uutwieze
    • zei-spreuk: Me zu zieë, zeide Louw, en de man zag noôit
  • Je werk zieë, goed wete waer-a je an werkt
  • ʼIe eit 'n Zurrikzeêënaer (of Zurrikzeêsen 'ond) gezieë, 'ie is vreêd lui
  • Eên nie kunne zieë of luchte/lieje, niks van iemand moete wete
  • Steek j'n 'and is op, dan me je zieë, as t'r eên vee op z'n bord schept
  • ʼt Êne kan 't aore nie zieë, 't is 'ier vreêd 'n bende
  • Ik laot wè 'n keêr zieë wiea'k zien, tegen 'n anmaetigend iemand Land-van-Kezands
  • Zie mae da je..., zurg t'r zelf mae vò, da je..., kiek zelf mae, 'oe-a je...
    • ok in de verbindienge Je ku zieë da je..., je kunne d'r zelf vò zurge, da je...

Varianten[edit | edit source]

  • zieën in Zeêuws-Vlaendere en op oôstelijk Zuud-Beveland

Aore spelliengen[edit | edit source]

Vertaeliengen[edit | edit source]

Bronnen[edit | edit source]

  • Dr. Ha.C.M. Ghijsen (red.), Woordenboek der Zeeuwse Dialecten. Van Velzen, Krabbendieke, 1964, ¹⁰1998: blz. 1185-6
  • K. Fraanje c.s. (red.), Supplement Woordenboek der Zeeuwse Dialecten. Van Velzen, Krabbendieke, 2003: blz. 252