Wt/zea/grippe
Appearance
Zeêuws
[edit | edit source]Etymologie
[edit | edit source]Van Middelnederlands, greppe, grippe. D'r mag ore angenome dat de vurm *gruppe ok a in de middeleêuwen bestaen eit en misschien zelfs d'ouste is; greppe/grippe is dan 'n ontrondienge. Kom van Middelnederlands gropen 'uutgraeve', uutendelienge van Oergermaons *graupaną en verwant mee graeve.
Omschrievienge
[edit | edit source]grippe
- zelfstandig naemwoôrd v ondiep gedolve geultje vò d'afwaeterienge op weitjes en akkers, meêsta 't begin van 't (vroeger) afwaeteriengssysteem.
- werkwoôrd grippele, grippen delve
Opmerkienge: op kleigrond, zòas in Zeêland en op Goereê-Overflakkee, bin grippen deu de komst van pottebuzen overbôjig gerocht. Op veengrond, zòas in grôte dêlen van 'Olland, zie je ze nog wè.
| Zeêuwse naemen vò waeterlôpen in polders (van klein nae groôt) |
| Goereês: grippe, kaebelgrippe, poldersloôt, wegtsloôt, toedracht, waeterienge |
| Flakkees: grippe, scheisloôt, kaevelsloôt, poldersloôt, toedracht, waeterienge (kreek) |
| Schouwen-Duvelands: schaemel, grippe, binnedulve, peildulve, waetergank, vaert |
| Toôls in Fluplands: grippe, 'oôdgrippe, dulf/sloôt, waetergang |
| Noôrd-Bevelands: reêdulve, 'oôddulve, scheidulve, waetergank |
| Walchers: grippe, reê, dulve, sprienk(e), waetergank |
| Zuud-Bevelands: gruppe, middeldulve, schei- (scheê-)dulve, 'oôddulve (grôte dulve), waèter- (witter-)gank (kille, sprienk), leidige (leidienge) |
| Land-van-Axels: reêdulf, scheidulf, waotergank |
| Land-van-Kezands: reê (dulf/dulve), 'oôfdreê, slôte, waotergank/leidienge (aore/krêke) |
| Land-van-'Ulsters: grip, dulf, sloôt |
| ziet ok: mête, pottebuze |
Uutspraek
[edit | edit source][ˈɣrɪpə ~ ˈɦrɪpə]
Verbugienge
[edit | edit source]grippen meêrvoud, gripje verkleinwoôrd
- Afleiiengen
- grippe werkwoôrd
- grippele
Vervoegienge
[edit | edit source]| infinitief | grippe(n) | |
| gerundium | te grippen(e) | |
| tegewoordigen tied | ik grip(pe) | oôns grippe(n) |
| jie grip(t) (grippe) | julder grippe(n) | |
| 'ie grip(t) | 'ulder grippe(n) | |
| flejen tied | ik, jie, 'ie gripte(n), grippe(n)de | oôns, julder, 'ulder gripte(n), grippe(n)de |
| gebieënde wieze | gript | |
| onvoltoôid deêlwoôrd | grippende | |
| voltoôid deêlwoôrd | ei (g)egript | |
| Ziet vò details en verschillen tussen de Zeêuwse dialecten 't artikel Zeêuwse grammaotica op Wikipedia. | ||
Saemenstelliengen
[edit | edit source]Varianten
[edit | edit source]- zelfstandig naemwoôrd
- grip Acht'uzen
- gruppe Zuud-Bevelands
- gruppel Zuud-Bevelands (zelden)
- werkwoôrd
- grippen Zeêuws-Vlaonderen
- gruppe, gruppen Zuud-Bevelands
Synoniemen
[edit | edit source]- zelfstandig naemwoôrd
- schaemel Schouwen-Duvelands (ziet 't artikel)
- reêdulve Noord-Bevelands, reêdulf Land-van-Axels
- reê Land-van-Kezands
- dulf, dulve Land-van-Kezands (zelden)
- werkwoôrd
Aore spelliengen
[edit | edit source]- hrippe (gin standaerdspellienge)
Vertaeliengen
[edit | edit source]zelfstandig naemwoôrd
|
|
werkwoôrd
|
Bronnen
[edit | edit source]- Dr. Ha.C.M. Ghijsen (red.), Woordenboek der Zeeuwse Dialecten. Van Velzen, Krabbendieke, 1964, ¹⁰1998: blz. 203-5, 294
- Nicoline van der Sijs (2010, saemenstellienge), Etymologiebank