Jump to content

Wt/zea/reê

From Wikimedia Incubator
< Wt‎ | zea
Wt > zea > reê

Zeêuws[edit | edit source]

Etymologie[edit | edit source]

Nie dujelijk. D'r bin drie verklaeriengen. 'n Eêste gaet uut van 'n afkomst van Oudfrans roie, ouwer reie, wat-a over Laetlatijn riga kom van Gaollisch rica 'durpel', mae dat verklaert de scherplange nie (vò 't verwante rei/raai uut aore streektaelen is 't wè 'n passende verklaerienge). 'n Tweêde verklaerienge gaet uut van Middelnederlands reen 'grenze, grensliende', wat-a uutendelienge van d'n Indo-Europese wortel *rei- 'snieë' moe komme (verwant dus mee reet); d' n zou dan eêst in saemenstelliengen verdwene moete weze (reênkante > reêkante) en denae ok in 't woôrd zelf. 'n Darde verklaerienge is 'n ablautende bievurm van rieë, wat-a beteikenisgewies nie onwaerschienlijk zou weze.

Reê in de zin van 'klaer' of 'kelf', of as zelfstandig naemwoôrd 'orde', kom van Middelnederlands rede en reden.

Omschrievienge[edit | edit source]

reê
zelfstandig naemwoôrd v

  1. rechte liende, bievòbeêld bie 't zaoien en oesten op 't land
  2. beurte
  3. afvoerkenaoltje op d'n akker:
    1. Walchers: 'n middelgeultje, daerop de grippe loôst en dat-a zelf weer in de dulve uutkomt
    2. Land-van-Kezands: 't kleinste geultje, 'n grippe
  4. scheiienge in 't 'aer
  5. orde, regelmaet

bievoegelijk naemwoôrd

  1. net, kelf, ordentelijk
  2. klaer vò gebruuk
    • Flakkees bie de beugvisserie: bevel van d'n baes om over d'n boeg te gaen
  3. goedgeefs, royaol

Opmerkienge: mee de komst van pottebuzen bin reêën in 't Zeêuwse kleiland nie meêr nôdig. In 't 'Ollandse veengebied zie je ze nog wè.

Zeêuwse naemen vò waeterlôpen in polders (van klein nae groôt)
Goereês: grippe, kaebelgrippe, poldersloôt, wegtsloôt, toedracht, waeterienge
Flakkees: grippe, scheisloôt, kaevelsloôt, poldersloôt, toedracht, waeterienge (kreek)
Schouwen-Duvelands: schaemel, grippe, binnedulve, peildulve, waetergank, vaert
Toôls in Fluplands: grippe, 'oôdgrippe, dulf/sloôt, waetergang
Noôrd-Bevelands: reêdulve, 'oôddulve, scheidulve, waetergank
Walchers: grippe, reê, dulve, sprienk(e), waetergank
Zuud-Bevelands: gruppe, middeldulve, schei- (scheê-)dulve, 'oôddulve (grôte dulve), waèter- (witter-)gank (kille, sprienk), leidige (leidienge)
Land-van-Axels: reêdulf, scheidulf, waotergank
Land-van-Kezands: reê (dulf/dulve), 'oôfdreê, slôte, waotergank/leidienge (aore/krêke)
Land-van-'Ulsters: grip, dulf, sloôt
ziet ok: mête, pottebuze

Uutspraek[edit | edit source]

[rɪə]

Verbugienge[edit | edit source]

reêën meêrvoud, reêtje verkleinwoôrd

Opmerkienge: as bievoegelijk naemwoôrd oôr reê in de regel nie verboge.

Afleiiengen

Saemenstelliengen[edit | edit source]

Uutdruksels[edit | edit source]

Aore spelliengen[edit | edit source]

  • rêê Woordenboek der Zeeuwse Dialecten

Bronnen[edit | edit source]

  • Dr. Ha.C.M. Ghijsen (red.), Woordenboek der Zeeuwse Dialecten. Van Velzen, Krabbendieke, 1964, ¹⁰1998: blz. 769-70
  • Dr. Frans Debrabandere (red.), Zeeuws etymologisch woordenboek. De herkomst van de Zeeuwse woorden. Uutgeverie Atlas, Amsterdam/Antwerpen, 2007: blz. 270