Wt/zea/'ôre

From Wikimedia Incubator
< Wt‎ | zeaWt > zea > 'ôre
ziet ok bie ôre

Zeêuws[edit | edit source]

Etymologie[edit | edit source]

Over Middelnederlands horen en Oudnederlands hōron van Oergermaons *hauzjaną. Uutendelienge van Oer-Indo-Europees *h₂kous-. Ênigste onomstreje verwant is 't Oudgriekse ἀκούω akouoo. Nae somte verklaeringen eit 't te maeken mee ôre ('t lichaemsdeêl), mae die bin grôtendeêls uut de graotie gerocht. D'aore beteikenissen kunne 'ôre verklaerd as 'luustere nae', vandae 'onderworpe weze an', vandae 'lid weze van' en 'moete (ethisch)'.

Omschrievienge[edit | edit source]

ʼôre

  1. mee 't ôre waerneme
    • ʼOôr jie dat? Da's de sirene van twaolef ure!
  2. luustere
    • Wat zit je toch 'eêl d'n tied te leuteren? 'Oôrt toch is liever nae de veugels!
  3. vaolle onder (+bie en vòzesselvòwerp)
    • D'n bruunvis 'oôr bie de zoôgbeêsten, nie bie de vissen.
  4. bezit weze van, deêl weze van
    • Dien auto 'oôr nie an mien, dien is van m'n ouwers.
  5. ('ulpwerkwoôrd mee te) moete, omdan de regels zò bin of uut principieel oôgpunt
    • As d'n burgemeêster praot, 'ôre me oônze mond t'ouwen!

Uutspraek[edit | edit source]

[ˈɔːrə]

Vervoegienge[edit | edit source]

infinitief 'ôre(n)
gerundium te 'ôren(e)
tegewoordigen tied ik 'oôr oôns 'ôre(n)
jie 'oôr(t) ('ôre) julder 'ôre(n)
'ie 'oôr(t) 'ulder 'ôre(n)
flejen tied ik, jie, 'ie 'oôrde oôns, julder, 'ulder 'oôrde(n)
gebieënde wieze 'oôr(t)
onvoltoôid deêlwoôrd 'ôrende
voltoôid deêlwoôrd ei (g)'ôre(n), egôre(n), g'oôrd
Ziet vò details en verschillen tussen de Zeêuwse dialecten 't artikel Zeêuwse grammaotica op Wikipedia.

Opmerkienge: in 't -en-gebied komt as flejen tied ok ʼôren vò (uut te spreken as ʼoôrn).

Saemenstelliengen[edit | edit source]

Vaste verbindiengen[edit | edit source]

Aore vurmen[edit | edit source]

Aore spelliengen[edit | edit source]

Ontlêniengen in aore taelen[edit | edit source]

Opmerkienge: altoos is d'n burgerse variant mee uutgesproke h- uutgeleênd.

Vertaeliengen[edit | edit source]

Ziet vò 't lèste ok bie moete.

Bronnen[edit | edit source]

  • Dr. Ha.C.M. Ghijsen (red.), Woordenboek der Zeeuwse Dialecten. Van Velzen, Krabbendieke, 1964, ¹⁰1998: blz. 355
  • Nicoline van der Sijs (2015, saemenstellienge), Uitleenwoordenbank bie 't trefwoôrd '{{{2}}}'