Wt/zea/wind
Zeêuws
[edit | edit source]Etymologie
[edit | edit source]Uut Middelnederlands wint en Oudnederlands wint/wind, over Oergermaons *windaz uutendelienge van Proto-Indogermaons *h₂ueh₁-nt-s. D'r bin cognaoten in de meêste taelgroepen, liekas Latijns ventus, Sanskriet वात vā́ta, Tochaors want/wänt (A), yente (B), Welsh gwynt, Oudprusisch wins, Russisch ве́тер véter, Hettitisch huwantas en misschien Albanees bundë.
Omschrievienge
[edit | edit source]wind m
- Meêstentieds natuurlijke verplaetsienge van de lucht
- Moe me noe de zeê wel op, mee zukke wind?
- Rufte, bie de verteêrienge in de daermen vriegekomme gas wat-a deu 't gat nae buten oor gepest.
- Beêstenziekte, ok bekènd as blaere, oploôp of trommelzucht
- Die koeie ei de wind.
- Asse om bv. touwe om te winden; ziet winde
Uutspraek
[edit | edit source][ʋɪnt], [β˕ɪnt]
Verbugienge
[edit | edit source]meêrvoud winden, verkleinwoôrd windje, datief winde
Saemenstelliengen
[edit | edit source]Uutdruksels
[edit | edit source]- De wind d'rvan beet è iets begriepe
- De wind kwietraeke inslaepe
- An de wind zette 'n boôt tege de wind in stiere
- Da's an de wind da gae, kan mae net
- An de wind bluve 'ange nie uut z'n woorden komme
- Wind an z'n aesem è, gin lucht meê kriege
- Iemand over de wind praete/praote, iemand mee praoten zò vèr kriege dat 'n meewerkt
- Vò winde, mee vòspoed
- ´n Meule op de wind zette, de wieken recht in de wind draoie
- Meê wind as regen, vee gepraot, weinig in'oud
- Dien ei vee wind an z'n gat 'angen Land-van-Axels, dieën sniet vreêd op
- De wind wor begote Zuud-Bevelands, 't regent en noe waoit 't minder, ok: De wind gao z'n gat spoelen Land-van-Kezands
- Eêst de regen en dan de wind, mikt da je gauw 'n 'aeven vindt, d'r kom daelijk sturm, zoekt mae gauw 'n 'aeven
- ʻt Is aomae wind, an die joengen zò wild doeë, an kinders druk bin, kom d'r sturm op (oud volksgloôf)
- ʼOe losser de wind, 'oe vaster weêr
- At de wind op Margriete in 't noôrden staèt, bluuft 'n staè toe Sint-Jan (Kedamme), van 20 juli toet 29 augustus ku je dien wind verwachte
- As de wind gaot slaepe bie 't zunnetje, is 't d'n aoren dag moôi weêr Goerees, ok As de wind gae legge in 't zunnetje... Flakkees
- Lôpende wind, staonde weêr (Wostburg), as de sturm opkomt, is de zeêman nie vò d'n duuster tuus
- Inlôpende wind en uutlôpende vrouwen bin nie te vertrouwen
- Gao maor is 'n bitje stênen in de wind goôien Land-van-Kezands Land-van-Axels, gezeid a je vò iemand niks te doeën weet
Ontlêniengen in aore taelen
[edit | edit source]- wende Berbice-Nederlands
- went Skepi
- wind, win, wen Neger'ollands
- winta Aucaons
- winti Sranantongo
Vertaeliengen
[edit | edit source]Vertaeliengen
Bronnen
[edit | edit source]- Dr. Ha.C.M. Ghijsen (red.), Woordenboek der Zeeuwse Dialecten. Van Velzen, Krabbendieke, 1964, ¹⁰1998: blz. 1144-6
- K. Fraanje c.s. (red.), Supplement Woordenboek der Zeeuwse Dialecten. Van Velzen, Krabbendieke, 2003: blz. 245
- Nicoline van der Sijs (2010, saemenstellienge), Etymologiebank
- Nicoline van der Sijs (2015, saemenstellienge), Uitleenwoordenbank bie 't trefwoôrd 'wind'