Wt/zea/waeter

From Wikimedia Incubator
< Wt‎ | zeaWt > zea > waeter

Zeêuws[edit | edit source]

Etymologie[edit | edit source]

Over Middelnederlands water en Oudnederlands watar van Oergermaons *watōr, uutendelienge van Oer-Indo-Europees *wódr̥. Dit is 'n r-stam; varianten mee -n en zonder uutbreiienge komme, zòwè binnen as buten de Germaonse taelen, ok vò.

Omschrievienge[edit | edit source]

waeter o

  1. Stof mee as formule H2O, in 't biezonder in z'n vloeibaere vurm
    • Waeter is van levensbelank vò elke bekènde levensvurm.
  2. Natuurlijk vloeibaer miengsel mee waeter (bet. 1) as belangriekste bestanddeêl, op d'aerde, as regen of as drienken
    • D'r stae naebie gin waeter meêr in de dulve.
    • ʼt Waeter van de zeê is vreêd zout.
  3. Verzaemelnaem vò aolle soôrten oppervlaktewaeter, stroômend en stilstaend.
    • De Weskappelse Kreêke is 'n waeter dat-a bie d'Inundaotie van 1944 is ontstae.
  4. Waeter as drank, 'n glas waeter.
    • ʼk Moe nog rieë, doe mien mae 'n waeter.
  5. pis
    • A je bier zuupt, gae je waeter afzette.

Uutspraek[edit | edit source]

[ʋɛːtər], [β̞ɛːtər]

Verbugienge[edit | edit source]

meêrvoud waeters (gebruukt bie bet. 3 en 4), verkleinwoord waetertje ('tzelfde)

Dialectvarianten[edit | edit source]

Saemenstelliengen en afleiiengen[edit | edit source]

Uutdruksels[edit | edit source]

  • Bie joe komt 't waeter ok gauw over d'n diek, Je moe gauw 'ule, ok: Jie woon dicht an 't waeter, Bie joe is 't gauw /altied 'oôg waeter
  • Van 't eêste waeter, van de beste of (bie negatieve diengen) juust ergste soort
  • Over waeter komme, van 'n ander eiland of nog vedder komme
    • Wat van over waeter komt, zienk voôr 't hoôd, mee die 'Ollanders vaol niks te beginnen (Flakkees)
  • Zò gaot 't waeter verbie Dordt, as t'r iemand zonder te groeten lanstloôpt (Goerees; verbie Dord(rech)t is binnenwaeter, daerop van ebbe en vloed nie vee mee te merken is)
  • Z'n waeter zet of, z'n pis is troebel
  • Je moe mee je waeter vò d'n dokter komme, je moe aolles van jen eige laete zien, ok de slechte diengen
  • Z'n eige mee droôg waeter wasse, z'n eige nie of amper-an wasse
  • In 't 'olle waeter
    1. Bie woeste zeê
    2. In zwaere noôd
  • Op leêg waeter zitte
    1. Geêstelijk min d'ran toe weze
    2. Geldproblemen è (Krunege, neffens 1)
  • ʼt Za wè 'oôg waeter weze vandaege, me verwachte vandaege de kleine
  • D'n apteker verkoôpt z'n waoter diere Land-van-Kezands, da's nie goedkoôp
  • Zo gauw as waeter
  • Hie brieng niks boven waeter Flakkees, wat-at 'n zeit voeg niks toe
  • ʼIe draegt in z'n ênen 'and waeter en in z'n aoren 'and vier, 'ie doe mae wat 'm 't beste uutkomt
  • Kreukels zoeke op 'oôg water, 't onmeugelijke wille doeë, ok: nie goed bie weze

Ontlêniengen in aore taelen[edit | edit source]

Vertaeliengen[edit | edit source]

Bronnen[edit | edit source]

  • Dr. Ha.C.M. Ghijsen (red.), Woordenboek der Zeeuwse Dialecten. Van Velzen, Krabbendieke, 1964, ¹⁰1998: blz. 1108-10
  • K. Fraanje c.s. (red.), Supplement Woordenboek der Zeeuwse Dialecten. Van Velzen, Krabbendieke, 2003: blz. 239
  • Nicoline van der Sijs (2010, saemenstellienge), Etymologiebank
  • Nicoline van der Sijs (2015, saemenstellienge), Uitleenwoordenbank bie 't trefwoôrd 'water'