Jump to content

Wt/zea/locht

From Wikimedia Incubator
< Wt‎ | zea
Wt > zea > locht

Zeêuws

[edit | edit source]

Etymologie

[edit | edit source]

Over Middelnederlands logt en Oudnederlands *luft van Oergermaons *luftuz. Veddere afkomst ondujelijk, meschien verwant mee loôf mee 't achtervoegsel -te ('t verband leit dan in de beteikenis '('emel)dak').

Omschrievienge

[edit | edit source]

lucht v (m) Noôrd-Zeêuws, Zuud-Bevelands

  1. 'emelgewelf, 't (op Aerde) blaeuwe uutspansel wat-a bie daglicht achter de wolken te zieën is
  2. de wolken an d'n 'emel, zòwè 'n glad mee wolken bedekten 'emel as 'n plokje wolken in de locht
    • Wat komt me dae toch 'n locht an!
  3. miengsel van gassen wat-a de waereld omgeeft deu levende wezens in- en uutg'aesemd oor.
  4. reuk ergest van, dikkels 'n sterke en stienkende reuk
  5. bievoegelijk naemwoôrd lucht, nie zwaer (in deze zin vee minder gebrukelijk; de vurm lucht kom overa vò en locht oor op de Bevelanden nie g'ore)

Uutspraek

[edit | edit source]

[lɔxt]

Verbugienge

[edit | edit source]

lochten meêrvoud, lochje verkleinwoôrd

Afleiienge

Uutdruksels

[edit | edit source]
  • ʼn 'arde locht, 'n stienklocht
  • ʼn lekker lochje, 'n parfum
  • Nae de locht kieke, uutblaeze (soms mee de biegedachte van niks doeë as t'r wè wat van je verwacht oor)
  • Z'n eigen an de locht vast'ouwe, gin verantwoôrdelijk'eid durve neme
  • lochten as zeêën, doenkere, dreigende wolkelochten
  • Ergest (de) locht ('n lochtje) van kriege, wat an de wete komme
  • Zò blauw as de locht
  • De locht is nog blauw van de daegen, d'r komme nog meêr daegen daerop dit kan
  • Ik è 't nie op 't luchtje, ik vertrouw 't weêr nie
  • ʼIe moe overa de lucht van è, dieë moet altoos aolles wete
  • De lucht gaot open, de locht oor zichtbaer due de wolken Land-van-Kezands
  • De locht bonkt deu, 'tzelfde Goerees
  • De lucht is gekarteld, mergen regen da't spartelt, mee schaepewolkjes ku je regen verwachte

Dialectvarianten

[edit | edit source]

Ontlêniengen in aore taelen

[edit | edit source]

Vertaeliengen

[edit | edit source]

Ziet ok bie lucht.

Bronnen

[edit | edit source]
  • Dr. Ha.C.M. Ghijsen (red.), Woordenboek der Zeeuwse Dialecten. Van Velzen, Krabbendieke, 1964, ¹⁰1998: blz. 552
  • K. Fraanje c.s. (red.), Supplement Woordenboek der Zeeuwse Dialecten. Van Velzen, Krabbendieke, 2003: blz. 162, 164
  • Nicoline van der Sijs (2015, saemenstellienge), Uitleenwoordenbank bie 't trefwoôrd 'lucht'