Wt/zea/ei

From Wikimedia Incubator
< Wt‎ | zeaWt > zea > ei

Zeêuws[edit | edit source]

'n Collectie eiers van verschillende beêsten.

Etymologie[edit | edit source]

Middelnederlands ey, van Oergermaons *ajjiz. Bekend in aolle Germaonse taelen (mee fortificatie toet egg in 't Oudnoords, wat 't Iengels eit overgenome, en toet *addi in 't Gotisch; Krimgotisch ada). Daebuten eit 't verwanten in 't Latijn (ovum), Oudgrieks (ᾠόν ōion) en Oudkerkslaovisch (аице ajice). Misschien te verklaeren uut 't Proto-Indogermaons *h₁o-h₂(e)u-om 'kortbie de veugel'.

Betêkenisse[edit | edit source]

ei o

  1. 'Arde of zachte kern, geleid deu de meêste tweêziejige beêsten, daerin 't embryo toet ontwikkelienge komt en uutendelienge uutbreekt.
    • 'Oenders leie eiers, die-a vee gegete ore.
  2. Vrouwelijke geslachtscel
    • As 'n eitje deu 't zaed oor bevrucht, kan d'r 'n embryo groeie.
  3. Iets in de vurm van 'n ei (bet. 1)
  4. Uutroep van vreugde (ouwerwes)
  5. Tweêde en derde persoon ienkelvoud van è/'ebbe

Uutspraek[edit | edit source]

[æɪ]

Verbugienge[edit | edit source]

meêrvoud eiers, verkleinwoord eitje

Uutdruksels[edit | edit source]

  • Je moe gin 'ei' roepen vò 't ei geleid is, je moe nie gae juiche as 't nog nie vò mekaore is
  • ´t Ei is nog nie in de kurf, 't is aollemaele nog nie vò mekaore
  • Z' eit 'n 'ard eitje te pellen, z'ei 'n moeilijk leven
  • Mee joe è 'k nog 'n eitje te pellen, 'k moete joe daer nog is goed over spreke
  • Je kun gin ei plume, van 'n puut ku je gin plumen trekke, bie 'n aerme mèns vaolt niks t' 'aelen; ok: Scheert 'n ei!
  • Je kan d' eiers nie telle vodan ze in 't bennetje bin, je moe de winst nie verdeêle vòda je ze binne eit
  • Op z'n eiers bluve zitte, niks durve; ok: Nie van z'n eiers loôpe
  • ´t Van eiers maeke
    1. Vees te ver gae
    2. Iets glad verwaerloze
    3. Vee leve maeke
  • Meedoeë vò spek en eiers, zonder inzet, vòraol om mee te kieken
  • Vò 'n appel en 'n ei, vò bekant niks
  • Zò vol as 'n ei weze, 'n vol gemoed è, vreêd geroerd weze
  • Da's ok mae van eiers geschopt, 't is vuul dae
  • Je lust 'ier nog gin ei uut de schulpe, 't is 'ier vreêd vuul
  • ʻIe maok z'n eigen bezurgd om 'n ongeleid ei Land-van-Kezands, ʻie maek z'n eige zurgen over diengen die nog glad nie gebeurd bin
  • Al j'n eiers onder eên 'oen leie, aolles op eên ienkel dienk zette
  • ʼn Ard ei, eêne die z'n eige nie gemakkelijk laet over'aele
  • ʼIe is pas uut 't ei, 'ie komt 'ier pas kieke
  • Dat bin echt eiers nae de Paesen, 't ei gin zin mee da je dae noe nog mee komt
  • Of-a je 'n ei lust, geërgerd antwoôrd as t'r iemand 'n vraeg nie verstaet
    • Jae, en wè tweê ok!, meugelijk antwoôrd daerop

Saemenstelliengen[edit | edit source]

Ontlêniengen in aore taelen[edit | edit source]

Vertaeliengen[edit | edit source]

Bronnen[edit | edit source]

  • Dr. Ha.C.M. Ghijsen (red.), Woordenboek der Zeeuwse Dialecten. Van Velzen, Krabbendieke, 1964, ¹⁰1998: blz. 216-7
  • K. Fraanje c.s. (red.), Supplement Woordenboek der Zeeuwse Dialecten. Van Velzen, Krabbendieke, 2003: blz. 96-7
  • Nicoline van der Sijs (2010, saemenstellienge), [etymologiebank.ivdnt.org/trefwoord/ei1 Etymologiebank]
  • Nicoline van der Sijs (2015, saemenstellienge), Uitleenwoordenbank bie 't trefwoôrd 'ei'