Wt/zea/è

From Wikimedia Incubator
< Wt‎ | zeaWt > zea > è

Nie-taelgebonde[edit | edit source]

È, è Letter E van 't Latijnse alfabet mee accent grave, in kleine (onderkast-)vurm. In gebruuk in verschillende taelen, daeronder 't Zeêuws, Frans, Italiaons en 't Nederlands (voraol in Franse leênwoôrden).

Zeêuws[edit | edit source]

Etymologie[edit | edit source]

Over Middelnederlands hebben en Oudnederlands Wt/zea/heb(b)on/hebban van Oergermaons *habjan, mee umlaut deu de -j-. Vreêd genoeg kan die tussenletter vò Germaonse taelen buten 't Nederduuts naebie nie ore gereconstrueerd (Oudsaksisch hebbon, mae Gotisch haban, Oudiengels habban; Oudfries ei habba én hebba mae modern Westerlauwers Fries alleêne hawwe). Meschien af te leien van d'n Indogermaonse wortel *kh₂p- en zòdoende verwant mee Latijns capere.

Betêkenisse[edit | edit source]

è, ’ebbe

  1. Bezitte, zòwè vervreêmdbaer as onvervreêmdbaer.
    • Ik è tweê'onder boeken, en zeker vuuftig d'rvan gae over veugels.
    • ’n Volwasse mènse ei 1300 toet 1400 gram ’essens.
  2. mee d'n a.c.i. Iemand wat laete doeë
    • Z' ei dien buurman noga kieke eej!
  3. 'Ulpwerkwoord vò de voltoôide tieden van overgankelijke en actieve werkwoorden.
    • Ik è deze weke nog nie vee gedae.
  4. tussenwerpsel Uutroep van verbaezienge, bewonderienge, afgriezen of nog wat aors
    • È, wat bin jie noe an 't doeën?
    • È, mò je kieke 'oe mooi!
    • È, Sanne fiets deu 't roôie licht!

Uutspraek[edit | edit source]

[ɛ(ː)]

Vervoegienge[edit | edit source]

infinitief è, 'ebbe(n)
gerundium te è, 'ebben(e)
tegewoordigen tied ik è, 'ebbe oôns è, 'ebbe
jie ei(t) (è, 'ebbe) julder è, 'ebbe
'ie ei(t) 'ulder è, 'ebbe
flejen tied ik, jie, 'ie ao oôns, julder, ulder 'aodde(n)
gebieënde wieze (kom nie vò)
voltoôid deêlwoôrd ei (g)'aod
Ziet vò details en verschillen tussen de Zeêuwse dialecten 't artikel Zeêuwse grammaotica op Wikipedia.

Varianten[edit | edit source]

Aore spelliengen[edit | edit source]

  • (gin standaerdspellienge)

N.B.: In de regel schrieven zòwè 't Woordenboek as de Noe-spellienge 'n apostrof op plekken daer-a vanous 'n h- stoeng. Dit doeë ze nie 'oeneer 'n vurm vreêd vee van 't Standaerdnederlands afwiekt. Vandaer dan sommige vurmen van dit werkwoord d'n apostrof wè draege en aore wee nie.

Vertaeliengen[edit | edit source]

Bronnen[edit | edit source]