Jump to content

Wt/zea/'ouwe

From Wikimedia Incubator
< Wt‎ | zea
Wt > zea > 'ouwe

Zeêuws[edit | edit source]

'n 'Ouwe (leste beteikenisse).

Etymologie[edit | edit source]

werkwoôrd

Over Middelnederlands houden en Oudnederlands haldan van Oergermaons *haldaną, oôrsproenkelijke zin waerschienlijk 'beêsten 'ouwe/'oeje'. Verband mee de wortel *kel- 'opjaege' of z'n homoniem *kel- 'verstoppe' is vògesteld; gin van beide zeker.

werktuug

Van Middelnederlands houwe; 'ang saeme mee 't werkwoôrd houwen dat in 't Zeêuws verdwene is om-at 't deu d-uutvaol goeng saemevalle mee ʼouwe < houden.

aere

Van Middelnederlands (h)auwe, mee typisch Vlaemse hypercorrecte h-.

Omschrievienge[edit | edit source]

ʼouwe

  1. nie weggeve of verkôpe
    • Zukke grôte courgettes krieg je nie verkocht, die 'ouw 'k zelf mae.
  2. wat mee j'anden nae 'n plekke brienge en nie loslaete
    • En 'ie 'ieuw z'n eige graeuwe klavieren in 't zunlicht. (Zwemer)
  3. iemand (z'n eigen of 'n aor) z'n levenskosten verzurge
    • Sind ulder vaoder gesturve is, moe d'n ouste zeune 't gezin 'ouwe.
  4. Telle (in 't spel)
  5. zelfstandig naemwoôrd v korenaere Land-van-Kezands
  6. scheule van koôlzaed
  7. werktuug mee 'n lange stele en 'n breêd blad, om mee in de grond te kappen

Uutspraek[edit | edit source]

[ˈɑu̯ə]

Verbugienge[edit | edit source]

meêrvoud 'ouwen, verkleinwoôrd 'ouwetje, 'ouwtje

Vervoegienge[edit | edit source]

infinitief 'ouwe(n)
gerundium te 'ouwen(e)
tegewoordigen tied ik 'ouw(e) oôns 'ouwe(n)
jie 'ouw(t) ('ouwe) julder 'ouwe(n)
'ie 'ouw(t) 'ulder 'ouwe(n)
flejen tied ik, jie, 'ie 'ieuw, 'ouwde oôns, julder, 'ulder 'ieuwe(n), 'ouwden
gebieënde wieze 'ouw(t)
onvoltoôid deêlwoôrd 'ouwende
voltoôid deêlwoôrd ei (g)'ouwe
Ziet vò details en verschillen tussen de Zeêuwse dialecten 't artikel Zeêuwse grammaotica op Wikipedia.
Afleiiengen

Saemenstelliengen[edit | edit source]

Uutdruksels[edit | edit source]

  • Ao 't 'ouwe toe je 't ao, die kans ao je nie moete ligge laete
  • Joengers/meisjes 'ouwe, kinders op je verjaerdag vraege (meugde vanous in 't kroônjaer)
  • leven 'ouwe, drukte 'ouwe, lewaoi maeke
  • 'ouwe mee, (iemand) verleie mee (wat)
  • ʼt 'ouwe mee, gae mee, dikkels zonder dan d'ouwers of aoren d'r wat van wete, ok ʼt an'ouwe mee
  • Ik kan 't 'r nie om 'ouwe, ik kan m'n lachen nie in'ouwe
  • ʼt 'ouwe op iemand, iemand wè meuge
  • ergest t'n 'ouwen komme, ergest terecht komme (letterlijk en figuurlijk)
  • 'ouwe van, vee geve om
  • Me spele nie om t'ouwen, tegendeêl van spele om 'ouwens
  • 'ouwen staon, staende 'ouwe Land-van-Kezands

Dialectvarianten[edit | edit source]

werkwoôrd

Aore spelliengen[edit | edit source]

  • ouwe (nie an te raejen)
  • auwe spellienge vò de beteikenisse 'kôrenaere', angeraeje deu Debrabandere

Ontlêniengen in aore taelen[edit | edit source]

Vertaelienge[edit | edit source]

Bronnen[edit | edit source]

  • Dr. Ha.C.M. Ghijsen (red.), Woordenboek der Zeeuwse Dialecten. Van Velzen, Krabbendieke, 1964, ¹⁰1998: blz. 358-60
  • K. Fraanje c.s. (red.), Supplement Woordenboek der Zeeuwse Dialecten. Van Velzen, Krabbendieke, 2003: blz. 128
  • Dr. Frans Debrabandere (red.), Zeeuws etymologisch woordenboek. De herkomst van de Zeeuwse woorden. Uutgeverie Atlas, Amsterdam/Antwerpen, 2007: blz. 46
  • Nicoline van der Sijs (2015, saemenstellienge), Uitleenwoordenbank bie 't trefwoôrd 'houden'