Wt/mnc/manju
Appearance
ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ (manju gisun)
[edit | edit source]ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ (manju hergen)
[edit | edit source]ᠮᠠᠨᠵᡠ
ᠴᠣᡥᠣᡨᠣᡳ ᡤᡝᠪᠰᡠᠨ (cohotoi gebsun)
[edit | edit source]ᠮᠠᠨᠵᡠ (manju)
- 1.
- ᡨᠠᡳᡯᡠ ᡩᡝᡵᡤᡳ ᡥᡡᠸᠠᠩᡩᡳ᠈ ᡥᠠᠯᠠ ᠠᡳᠰᡳᠨ ᡤᡳᠣᡵᠣ᠈ ᠨᡝᠨᡝᡥᡝ ᠵᠠᠯᠠᠨ ᡤᠣᠯᠮᡳᠨ ᡧᠠᠨᠶᠠᠨ ᠠᠯᡳᠨ ᠴᡳ ᡥᡡᡨᡠᡵᡳ ᠪᡝ ᡩᡝᡵᡳᠪᡠᡥᡝᠪᡳ᠈ ᡤᠣᠯᠮᡳᠨ ᡧᠠᠨᠶᠠᠨ ᠠᠯᡳᠨ᠈ ᡩᡝᠨ ᠵᡠᠸᡝ ᡨᠠᠩᡤᡡ ᠪᠠ᠈ ᡧᡠᡵᡩᡝᠮᡝ ᠮᡳᠩᡤᠠᠨ ᠪᠠ᠈ ᠠᠯᡳᠨ ᡳ ᠨᡳᠩᡤᡠᡩᡝ ᡨᠠᠮᡠᠨ ᡤᡝᠪᡠᠩᡤᡝ ᠣᠮᠣ ᠪᡳ᠈ ᡧᡠᡵᡩᡝᠮᡝ ᠵᠠᡴᡡᠨᠵᡠ ᠪᠠ᠈ ᡨᡝᡵᡝ ᠠᠯᡳᠨ ᠴᡳ ᡨᡠᠴᡳᡶᡳ ᠶᠠᠯᡠ᠈ ᡥᡡᠨᡨᡠᠩ᠈ ᠠᡳᡥᡠ ᠰᡝᡵᡝ ᡳᠯᠠᠨ ᡠᠯᠠ ᠪᠠᠨᠵᡳᠨᠠᡥᠠᠪᡳ᠈ ᡧᠠᠨᠶᠠᠨ ᠠᠯᡳᠨ ᡳ ᡧᡠᠨ ᡩᡝᡴᡩᡵᡝ ᡝᡵᡤᡳ ᠣᠮᠣᡥᠣᡳ ᠪᡳᡤᠠᠨ ᡳ ᠣᡩᠣᠯᡳ ᡤᡝᠪᡠᠩᡤᡝ ᡥᡝᠴᡝᠨ ᡩᡝ ᡨᡝᡶᡳ᠈ ᡶᠠᠴᡠᡥᡡᠨ ᠪᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡶᡳ᠈ ᡤᡠᡵᡠᠨ ᡳ ᡤᡝᠪᡠ ᠪᡝ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠰᡝᡥᡝ᠈ ᡨᡝᡵᡝᠴᡳ ᡤᡝᠯᡳ ᡥᡝᡨᡠ ᠠᠯᠠ ᡩᡝ ᡤᡠᡵᡳᡶᡳ ᡨᡝᡥᡝ᠈ ᡨᡝ ᠶᡝᠨᡩᡝᠨ ᡳ ᠪᠠ ᡳᠨᡠ᠉ ᡨᡝᡵᡝ ᡶᠣᠨᡩᡝ᠈ ᠰᡠᡴᠰᡠᡥᡠ ᠠᡳᠮᠠᠨ᠈ ᠰᠠᡵᡤᡡ᠈ ᡤᡳᠶᠠᠮᡠᡥᡡ᠈ ᠵᠠᠨ᠈ ᠸᠠᠩᡤᡳᠶᠠ᠈ ᡝᠯᠮᡳᠨ᠈ ᠵᠠᡴᡡᠮᡠ᠈ ᠰᠠᡴᡩᠠ᠈ ᠰᡠᠸᠠᠨ᠈ ᡩᠣᠩᡤᠣ᠈ ᠶᠠᡵᡥᡡ᠈ ᠠᠨᡩᠠᡵᡴᡳ ᠠᡳᠮᠠᠨ᠈ ᠸᡝᠵᡳ ᠠᡳᠮᠠᠨ᠈ ᡥᡡᡵᡥᠠ᠈ ᠸᠠᡵᡴᠠ᠈ ᡶᡳᠣ᠈ ᠰᠠᡥᠠᠯᠴᠠ ᡳ ᠵᡝᡵᡤᡳ ᠪᠠ ᡳ ᡠᡵᠰᡝ᠈ ᡤᡝᠮᡠ ᡨᠠᡳᡯᡠ ᡩᡝᡵᡤᡳ ᡥᡡᠸᠠᠩᡩᡳ ᠪᡝ ᠪᠠᡳᠮᡝ ᠵᡳᡥᡝ᠉ ᠵᠠᡳ ᠵᠣᠣᡤᡳᠶᠠ᠈ ᠮᠠᡵᡩᡠᠨ᠈ ᠣᠩᡤᠣᠯᠣ᠈ ᠠᠨᡨᡠ ᡤᡡᠸᠠᠯᡤᡳᠶᠠ᠈ ᡥᡠᠨᡝᡥᡝ ᠠᡳᠮᠠᠨ᠈ ᠵᡝᠴᡝᠨ ᡳ ᠠᡳᠮᠠᠨ᠈ ᡨᠣᠮᠣᡥᠣ᠈ ᠵᠠᠩᡤᡳᠶᠠ᠈ ᠪᠠᡵᡩᠠ᠈ ᠵᠠᡳᡶᡳᠶᠠᠨ᠈ ᡩᡠᠩᡤᡳᠶᠠ᠈ ᠣᠯᡥᠣᠨ᠈ ᡩᡠᠩ᠈ ᠵᡠᡧᡝᡵᡳ᠈ ᠨᡝᠶᡝᠨ᠈ ᡶᠣᡩᠣᡥᠣ᠈ ᠰᡳᠪᡝ᠈ ᠠᠨᠴᡠᠯᠠᡴᡡ᠈ ᡥᠠᡩᠠ᠈ ᠵᠠᠩ᠈ ᠠᡴᡳᡵᠠᠨ᠈ ᡥᡝᠰᡳᡥᡝ᠈ ᠣᠮᠣᡥᠣ ᠰᠣᡵᠣ᠈ ᡶᡝᠨᡝᡥᡝ᠈ ᡥᠣᡳᡶᠠ᠈ ᡥᡠᠶᡝ᠈ ᠨᠠᠮᡩᡠᠯᡠ᠈ ᠰᡠᡳᡶᡠᠨ ᠨᡳᠩᡤᡠᡨᠠ᠈ ᠨᡳᠮᠠᠴᠠ᠈ ᡠᡵᡤᡠᠴᡝᠨ᠈ ᠮᡠᡵᡝᠨ᠈ ᠵᠠᡴᡡᡨᠠ᠈ ᡠᠯᠠ᠈ ᡠᠰᡠᡳ᠈ ᠶᠠᡵᠠᠨ᠈ ᠰᡳᡵᡳᠨ᠈ ᡝᡥᡝ ᡴᡠᡵᡝᠨ᠈ ᡤᡡᠨᠠᡴᠠ ᡴᡠᡵᡝᠨ᠈ ᠰᠠᡥᠠᠯᡳᠶᠠᠨ ᡳ ᠠᡳᠮᠠᠨ᠈ ᡳᠨᡩᠠᡥᡡᠨ ᡨᠠᡴᡡᡵᠠᡵᠠ ᡤᠣᠯᠣ᠈ ᠨᠣᡵᠣ᠈ ᠰᡳᡵᠠᡥᡳᠨ᠈ ᠶᡝᡥᡝ᠈ ᡤᡡᠸᠠᠯᠴᠠ᠈ ᡠᠰᡠᡵᡳ᠈ ᡥᡳᠩᡴᠠᠨ ᡥᡠᠨᠴᡠᠨ᠈ ᡴᡡᠶᠠᠯᠠ ᡳ ᠵᡝᡵᡤᡳ ᡤᡠᡵᡠᠨ ᠠᡳᠮᠠᠨ ᠪᡝ ᡤᡝᠮᡠ ᡩᠠᡳᠯᠠᠮᡝ ᡩᠠᡥᠠᠪᡠᡥᠠ᠈ ᡝᠰᡝ ᠪᡝ ᡤᡝᠮᡠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠣᠪᡠᡥᠠ᠉
- taidzu dergi hūwangdi, hala aisin gioro, nenehe jalan golmin šanyan alin ci hūturi be deribuhebi, golmin šanyan alin, den juwe tanggū ba, šurdeme minggan ba, alin -i ninggude tamun gebungge omo bi, šurdeme jakūnju ba, tere alin ci tucifi yalu, hūntung, aihu sere ilan ula banjinahabi, šanyan alin -i šun dekdre ergi omohoi bigan -i odoli gebungge hecen de tefi, facuhūn be toktobufi, gurun -i gebu be manju sehe, tereci geli hetu ala de gurifi tehe, te yenden -i ba inu. tere fonde, suksuhu aiman, sargū, giyamuhū, jan, wanggiya, elmin, jakūmu, sakda, suwan, donggo, yarhū, andarki aiman, weji aiman, hūrha, warka, fio, sahalca -i jergi ba -i urse, gemu taidzu dergi hūwangdi be baime jihe. jai joogiya, mardun, onggolo, antu gūwalgiya, hunehe aiman, jecen -i aiman, tomoho, janggiya, barda, jaifiyan, dunggiya, olhon, dung, jušeri, neyen, fodoho, sibe, anculakū, hada, jang, akiran, hesihe, omoho soro, fenehe, hoifa, huye, namdulu, suifun, ningguta, nimaca, urgucen, muren, jakūta, ula, usui, yaran, sirin, ehe kuren, gūnaka kuren, sahaliyan -i aiman, indahūn takūrara golo, noro, sirahin, yehe, gūwalca, usuri, hingkan, huncun, kūyala -i jergi gurun aiman be gemu dailame dahabuha, ese be gemu manju obuha.
- Taizu Gao Emperor clan Aisin Gioro be.ahead-PERF.ADN age long white mountain (golmin šanyan alin=Changbai Mountain/Paektu Mountain) ABL good.fortune ACC start-PERF.CONCL long white mountain high two hundred li (ba=0.5km) go.around-IMPF.CONV thousand li mountain GEN top-DAT Tamun (tamun=Heaven Lake) name-FN lake there.is go.around-IMPF.CONV eighty li that mountain ABL come.out-PERF.CONV Yalu/Amnok Hūntong Aihu say-IMPF.ADN three river form-AND-PERF.CONCL white mountain GEN sun rise-IMPF.ADN direction (šun dekdere ergi=the east) Omoho-GEN uncultivated.area GEN Odoli name-FN city DAT live-PERF.CONV rebellion ACC be.pacified-CAUS-PERF.CONV state GEN name ACC Manchu say-PERF.ADN that-ABL also horizontal hill (hetu ala=Hetu Ala) DAT move-PERF.CONV live-PERF.ADN now Yenden GEN place yes that time-DAT Suksuhu tribe Sargū Giyamuhū Jan Wanggiya Elmin Jakūmu Sakda Suwan Donggo Yarhū Andarki tribe Weji tribe Hūrha Warka Fio Sahalca GEN etcetera place GEN people all Taizu Gao Emperor ACC seek-IMPF.CONV come-PERF.ADN and Joogiya Mardun Onggolo Antu Gūwalgiya Hunehe tribe Jecen GEN tribe Tomoho Janggiya Barda Jaifiyan Dunggiya Olhon Dung Jušeri Neyen Fodoho Sibe Anculakū Hada Jang Akiran Hesihe Omoho Soro Fenehe Hoifa Huye Namdulu Suifun Ningguta Nimaca Urgucen Muren Jakūta Ula Usui Yaran Sirin Ehe Kuren Gūnaka Kuren Sahaliyan GEN tribe dog employ-IMPF.ADN province (indahūn takūrara golo=name of a Manchu tribe) Noro Sirahin Yehe Gūwalca Usuri Hingkan Huncun Kūyala GEN etcetera state tribe ACC all make.war.against-IMPF.CONV surreder-CAUS-PERF.ADN these ACC all Manchu become-CAUS-PERF.ADN
ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ (aisilara bithe cagan)
[edit | edit source]- ᡩᠠᡳᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ ᡳ ᡬᠠᠣᡯᡠᠩ ᠶᠣᠩᡴᡳᠶᠠᠩᡤᠠ ᡥᡡᠸᠠᠩᡩᡳ ᡥᡝᠰᡝ ᠸᠠᠰᡳᠮᠪᡠᡶᡳ ᡩᠠᠰᠠᡨᠠᠪᡠᡥᠠ (1771)᠈ "ᠮᠠᠨᠵᡠ"/"滿洲"᠈ ᡥᠠᠨ ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᠵᡠᠸᠠᠨᠴᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ᠈ ᡧᡠ ᡨᡠᠩᡤᡠ ᠠᠰᠠᡵᡳ ᡩᡝ ᠠᠰᠠᡵᠠᠪᡠᡥᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᠪᡝᡤᡳᠩ᠈ pp.3 (ᡳᠴᡳ) ᠴᡳ pp.4 (ᡳᠴᡳ) ᡩᡝ ᡳᠰᡳᠨᠠᡥᠠᠪᡳ (ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᠵᡠᠸᠠᠨᠴᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ᠈ ᠨᡳᠶᠠᠯᠮᠠᡳ ᡧᠣᡧᠣᡥᠣᠨ ᡠᠵᡠ᠈ ᠨᡳᠶᠠᠯᠮᠠᡳ ᡥᠠᠴᡳᠨ 1-2)
- daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hūwangdi hese wasimbufi dasatabuha (1771), "ᠮᠠᠨᠵᡠ"/"滿洲", han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe, juwanci debtelin, šu tunggu asari de asarabuha bithe, beging, pp.3 (ici)-pp.4 (ici) (nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe, juwanci debtelin, niyalmai šošohon uju, niyalmai hacin 1-2)
- 清高宗弘歷敕撰. (1771). "ᠮᠠᠨᠵᡠ"/"滿洲", 御製增訂清文鑑.卷10. 北京:文淵閣藏本, pp.3(右)-4(右) (《增訂清文鑑》卷10.人部一.人類1-2) (滿語、漢語)