Wt/zea/nieuw

From Wikimedia Incubator
< Wt‎ | zeaWt > zea > nieuw

Zeêuws[edit | edit source]

Etymologie[edit | edit source]

Uut Middelnederlands nieu, van Oudnederlands niuwi, over Oergermaons *neujaz van Proto-Indogermaons *néwyos, bievurm van *néwos, meschien uutendelienge 'n vṛddhi-afleiienge van *nu 'noe'. 't Woord ei tal van cognaoten in aore taelgroepen, zòas 't Latijns novus (mee ablaut), 't Oudgrieks νέος néos, 't Hethitisch 𒉋𒀸 nēwas, Sanskriet नव náva (mae ziet onder), Armeens նոր nor, Oerslaovisch *novъ. Uut de variant *néwyos bin vedders af te leien: Oerkeltisch *nouyos (Oudiers núa), Litouws naũjas, Sanskriet नव्य návya. N.B. In 't Middelnederlands was 't in vee dialecten nie in de onverboge vurm (regelmaetige a-umlaut, overgenomen in de oôstelijke dialecten mae nie in 't Zeêuws) en nuwe in de verboge vurm. Zò is de lèste variant ok verklaerd.

Omschrievienge[edit | edit source]

nieuw bievoegelijk naemwoord

  1. Net gemaekt of bedocht
    • In vreêd christelijke plekken ore soms nog nieuwe kerken gebouwd.
    • Komd-is mee wat nieuws, dit è me a zò dikkels g'ore!
  2. Net ontstae, gegroeid
  3. Net beschikbaer (bv. deu koôp, vangst)
    • ´k Gae d'n 'êlen aevend in m'n nieuwe boek leze.
    • Gae je mee? De nieuwen 'aerienk is t'r!

Uutspraek[edit | edit source]

[niˑu̯], in modern Zeêuws ok [niu̯]

Verbugienge[edit | edit source]

Trappen van vergliekienge

nieuwer, nieuwst

Dialectvarianten[edit | edit source]

Ontlêniengen in aore taelen[edit | edit source]

Vertaeliengen[edit | edit source]

Bronnen[edit | edit source]

  • Dr. Ha.C.M. Ghijsen (red.), Woordenboek der Zeeuwse Dialecten. Van Velzen, Krabbendieke, 1964, ¹⁰1998: blz. 623
  • Nicoline van der Sijs (2010, saemenstellienge), Etymologiebank
  • Nicoline van der Sijs (2015, saemenstellienge), Uitleenwoordenbank bie 't trefwoôrd 'nieuw'