Wp/iba/Sarawak

From Wikimedia Incubator
< Wp‎ | ibaWp > iba > Sarawak
Jump to navigation Jump to search

Sarawak tu siti ari dua buah nengri Malaysia ti ba Pulau Borneo. Sarawak ngembuan sempadan enggau Sabah ba Timur Laut, Kalimantan, Indonesia ba Selatan, enggau Brunei ba Barat Laut. Indu nengri Kuching nyadi palan ekonomi enggau alai endur perintah nengri Sarawak. Nitih ka pansik ba taun 2015, Sarawak bisi ngembuan penyampau 2,636,000 orang. Batang Rajang ianya sungai ka paling panjai ba Malaysia; Tekat Ai Bakun , seiti ari Tekat Ai ka paling besai ba Asia Tenggara, digaga ba pati ai Batang Rajang, Sungai Balui. Gunung Murud nya puncak ka pengabis tinggi ba Sarawak.
Endur ka paling tumu alai mensia diau ianya ba Gua Niah, ti dipekira umur lebih 40,000 tahun nyin suba. Bemacham kerimpak seramik Cina ti dipekira ari abad ke-8 enggau ke-13 udah ditemu ka ba alai arkeologis Santubong. Sepemanjai pantai Sarawak, kala dipegai Brunei ba abad ke-16. ba taun 1839, James Brooke, seiku pelayar British, datai ba Sarawak. Iya enggau peturun iya, merintah menua Sarawak ari taun 1841 ngagai 1946. Lebuh maya Perang Dunya Ke-2, Sarawak diperintah Jipun sepengelama tiga taun. Sepengudah perang, Rajah Putih ti ka penudi, Charles Vyner Brooke, nyerahka Sarawak ngagai Britain. Ba 22 Julai 1963, Sarawak diberi British kuasa kena megai perintah kediri empu. Lalu, ba 16 September 1963, Sarawak bela enggau numbuhka Malaysia. Taja pan pia, penumbuh Malaysia dibangkang Indonesia, lalu ngujungka konfrantasi sepengelama tiga taun. Menua Malaysia seketegal deka ngurangka pengganas Komunis ti bepengujung ba taun 1990.
Ketuai nengri ianya Gubernor, ti dibali nama, Yang di-Pertua Nengri, lalu ketuai perintah menua Sarawak ianya Ketua Menteri. Sarawak dipegai-urus ngagai bahagian, enggau daerah, ti udah diatur nitihka Sistem Parlimen Westminister, sepengudah dipegai British.
Ekonomi Sarawak kebendar agi lebih ba ekspot. Laban ti ngembuan asil asal ti mayuh, ekspot Sarawak suah agi ba minyak ngau gas, balak, enggau minyak kelapa sawit. Taja pan pia, Sarawak mega bisi sektor pembuatan, energi enggau dagang temuai.
Sarawak ngembuan mayuh pupu bansa, adat, enggau jaku. Bansa ti pemadu bisi ba Sarawak ianya, Iban, Melayu, Cina, Melanau, Bidayuh, enggau Orang Ulu. Jaku Inggeris enggau jaku Melayu bela nyadi jaku rasmi nengri; lalu Sarawak nadai ngembuan pengarap rasmi.

Etimologi[edit]

Asal leka jaku Sarawak ianya ari jaku Melayu Sarawak, serawak reti nya Tin tauka Timah. Lebuh maya nya Sarawak bisi ngembuan deposit Timah ti chukup mayuh.
Sarawak dikelala enggau nama "Bumi Kenyalang" (Menua Kenyalang). Kenyalang endang besai amat reti ba orang Dayak. Enti nitihka cherita, enti nyema kenyalang terebai atas rumah, ia deka mai tuah timpah ngagai orang ti beempu rumah nya. Sarawak bisi ngembuan lapan ari lima pulum empat spesis burung kenyalang ti bisi ba dunya tu.

Heading text[edit]