Jump to content

Wt/zea/hand

From Wikimedia Incubator
< Wt‎ | zea
Wt > zea > hand

Zeêuws[edit | edit source]

Etymologie[edit | edit source]

Ziet bie 'and.

Omschrievienge[edit | edit source]

hand m/v Goerees, Flakkees

Uutspraek[edit | edit source]

[ɦɑnt]

Verbugienge[edit | edit source]

handen, haon (Goeree) meêrvoud, handje verkleinwoôrd

Aore vurmen[edit | edit source]

  • 'and Zeêuwse Eilanden, Zeêuws-Vlaonderen

Vertaeliengen[edit | edit source]

Ziet bie 'and.

Bronnen[edit | edit source]

  • Dr. Ha.C.M. Ghijsen (red.), Woordenboek der Zeeuwse Dialecten. Van Velzen, Krabbendieke, 1964, ¹⁰1998: blz. 311


Iengels[edit | edit source]

Etymologie[edit | edit source]

Over Middeliengels hand, hond en Oudiengels hand van Oergermaons *handuz, ziet vadder bie 'and.

Omschrievienge[edit | edit source]

hand

  1. 'and (aolle beteikenissen)
  2. werkwoôrd over'andige, angeve

Uutspraek[edit | edit source]

[hænd]

Verbugienge[edit | edit source]

hands meêrvoud

Vervoegienge[edit | edit source]

hands darde persoôn ienkelvoud, handed flejen tied en voltoôid deêlwoôrd, handing onvoltoôid deêlwoôrd

Ontlêniengen in aore taelen[edit | edit source]

  • anu Sranantongo (kan ok uut 't Zeêuws komme)
  • han Tok Pisin

Etymologie[edit | edit source]

Ziet bie 'and.

Omschrievienge[edit | edit source]

hand

  • 'and (aolle beteikenissen)

Uutspraek[edit | edit source]

  • [ɦɑnt] Nederlands in Nederland, Belgs-Nederlands
  • [hant] Surinaoms-Nederlands

Verbugienge[edit | edit source]

handen meêrvoud, handje verkleinwoôrd, hands genitief en hande datief nog in saemenstelliengen

Afleiiengen

Saemenstelliengen[edit | edit source]

Uutdruksels[edit | edit source]

Ziet ok bie bloed, gat, heft, ijzer, kans, kolfje, lacher, lot, natuur, recht, teugel, troef, vinger, vogel, wapen, was en zweet.

  • aan de beterende hand zijn, beter ore
  • aan de winnende hand zijn, an 't winnen weze
  • aan iemands handje lopen, doeë wat 'n zeit
  • bang zijn zijn handen aan koud water te branden, vees te verzichtig weze
  • hand in hand gaan met, wat anders toet gevolg è, d'r direct oôrzaekelijk mee verbonde weze
  • de hand aan de ploeg slaan, beginne te werken
  • de hand aan zichzelf slaan
    1. z'n eige verdoeë
    2. snokke, masturbêre (van 'n vint)
  • de handen ineenslaan, saemewerke
  • de handen op elkaar krijgen, bieval kriege
  • de handen uit de mouwen steken, is goed gae werke
  • de hand hebben in iets, ergest (deêls) vò verantwoôrdelijk weze
  • de hand houden aan iets, zurge dan ze 't naekomme
  • de hand in eigen boezem steken, de schuld bie z'n eigen zoeke
  • de hand lichten met iets, nie zò naeuw kieke mee de regeltjes
  • de hand op de knip houden, zunig weze
  • de hand weten te leggen op iets, wat in z'n bezit kriege
  • de laatste hand aan iets leggen, wat klaermaeke
  • de toegestoken hand weigeren, gin 'ulpe anneme
  • de vrije hand hebben, aolles doeë meuge wat-a je wilt
  • een handje toesteken, 'n bitje 'elpe
  • elkaar de hand kunnen geven, in 'tzelfde schuutje zitte
  • er een handje van hebben, 'n mindere gewoônte è
  • er komt niets uit zijn handen, 'ie doe niks (dikkels mee de biegedachte dat 'n 't wè zou wille)
  • geen hand voor ogen kunnen zien, glad niks zieë
  • grif van de hand gaan, goed verkocht ore
  • handen als kolenschoppen, grôte dikke 'anden
  • handje contantje, in contant geld uutbetaeld
  • het ligt voor de hand, dat zou je wè dienke
  • het loopt uit de hand, 't is nie meêr te b'eêrsen
  • het neemt hand over hand toe, 't woôr aolsmae meêr
  • het zijn twee handen op één buik, ze begriepe mekaore goed, dienke over aolles eênder
  • hij mag in zijn handen knijpen, 'ie mag d'r gelukkig mee weze (dat...)
  • iemand de hand boven het hoofd houden, eên bescherme
  • iemand de hand reiken, 'n bitje toegeve om mee iemand toet 'n vergliek te kommen
  • iemand de helpende hand bieden, 'ulpe anbiede
  • iemand een handje helpen, 'n bitje 'elpe
  • iemand een idee aan de hand doen, iemand op 'n idee brienge
  • iemand iets in handen spelen, zurge dat iemand wat in z'n bezit kriegt
  • iemand iets uit handen nemen, iemand z'n werk overneme
  • iemand onder handen nemen, eêntje anpakke
  • iemand op handen dragen, iemand verêre
  • iemand op zijn hand krijgen, eêntje z'n steun kriege
  • iets achter de hand houden, nog nie aolles uutgeve, gebruke of bekend maeke, om 't meschien laeter nog in te zetten
  • iets bij de hand hebben
    1. ergest zò bie kunne
    2. ergest zò op kunne komme
  • iets goed in de hand hebben, wat goed controlêre
  • iets handen en voeten geven, iets dujelijk en concreet maeke wat-a toet dan nog mae vaeg was
  • iets in de hand werken, 't erger maeke
  • iets in eigen hand hebben, 'n dienk zelf kunne bepaele
    • in de sport: nie af'ankelijk weze van 'n ander z'n resultaote om 'n doel (kampioenschap, 'and'aevienge enz.) te bereiken
  • iets naar zijn hand zetten, maeke dat 't in z'n voôrdeêl werkt
  • iets om handen hebben, wat te doeën è
  • iets ter hand nemen, ergest an beginne
  • iets uit handen geven
    1. 'n werk an 'n ander laete
    2. de contrôle an 'n ander laete
    3. (in de sport) 'n voôrsproenk weggeve
  • iets van de hand doen, wat verkôpe of weggeve
  • iets van de hand wijzen, 'n bewêrienge of 'n vòstel afwieze
  • in andere handen komen, van bezitter wissele
  • in goede handen zijn, goed verzurgd ore
  • in handen vallen van iemand, in iemand z'n bezit komme
  • met de handen in het haar zitten, nie meêr wete wat-a je doeë moet
  • met de hand op het hart, zwêrende, mênende wat-a je zeit
  • met de hand over het hart strijken, nie kwaed ore of straffe as dat wè zou kunne of moete
  • met handen en voeten gebonden zijn, onvrie weze
  • met harde hand, mee geweld, streng
  • met ijzeren hand, 'tzelfde, mae nog wat intenser
  • met lege handen staan, niks è, niks t'ran ouwer'ouwe
  • mijn handen jeuken, 'k zou d'r zò gaerne wat an doeë
  • niet met lege handen komen
    1. 'n cadeautje meebrienge
    2. 'n ander wat biede daer-at 'n wat mee kan
  • niets aan de hand, gin probleem, gin erg
  • op iemands hand zijn, an iemand z'n kant stae
  • schone handen hebben, niks kwaeds gedaen è
  • uit de eerste hand, van iemand die-at 'r zelf bie was
  • uit iemand hand eten
    1. iemand as 'n tamme beêste volge
    2. op iemand z'n kosten leve
  • van de hand gaan (voor), verkocht ore (vò)
  • van de hand Gods geslagen zijn, van verbaozienge niks kunne zeie
  • van de hand in de tand leven, mee vertrouwen en zonder veruut te kieken leve
  • van het handje zijn, homo weze
  • vele handen maken licht werk, a je ergest mee vee mensen an werkt, is 't gauw af
  • zeg maar dag met je handje (tegen), dat gae je kwietraeke
  • zich in de handen wrijven, blieë weze (ergest mee)
  • zich met hand en tand verzetten, z'n eigen mee geweld verzette
  • zijn handen aftrekken van iets, z'n eigen d'r nie meêr mee bemoeie
  • zijn handen branden aan iets, schae oplôpe deu wat te doeën of z'n eigen d'rmee te moeien
  • zijn handen in onschuld wassen, verklaere da je gin schuld draegt
  • zijn handen laten wapperen, 'ard werke
  • zijn handen niet thuis kunnen houden
    1. makkelijk 'n ander slae
    2. makkelijk ongevroge an 'n ander zitte
  • zijn handen staan verkeerd, 'ie kan nie goed mee z'n 'anden werke
  • zijn handen vol hebben aan iets, vreêd druk weze mee 'n opgaeve
  • zijn handen vrij hebben, tied, ruumte en middels è om wat te doeën
  • zijn handen vuilmaken aan iets, z'n eigen mee 'n vule zaek moeië (maer ok: dit zaekje anpakke en nie an de kante bluve)
  • zijn handen zitten los, 'ie slaet makkelijk
  • zijn hand er niet voor omdraaien, nie trugschrikke vò wat
  • zijn hand in het vuur durven steken voor iets, d'r glad zeker van weze
  • zijn hand ophouden, van de krieg leve
  • zijn hand overspelen, te vee risico pakke en daedeu verkeêrd uutkomme
  • zwaar op de hand zijn, zwaer van gemoed weze

Aore spelliengen[edit | edit source]

  • handt Vroegnieuwnederlands

Ontlêniengen en afstammeliengen[edit | edit source]

Ziet ok bie 'and.

Bronnen[edit | edit source]

  • Hans de Groot c.s. (red.), Idioomwoordenboek. Verklaringen en herkomst van uitdrukkingen en gezegden. Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen, 1999: p. 288-301
  • Nicoline van der Sijs (2015, saemenstellienge), Uitleenwoordenbank bie 't trefwoôrd 'hand'