Wt/mnc/elden

ᠯᠠᡨᡳᠨᠣᠴᡳᠯᠠᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ (latinocilabuha manju hergen)

ᡝᠯᡩᡝᠨ elden

• ᡝᡵᡝ ᡨᠣᡥᠣᠨ ᠪᡝ ᠠᠨᠠᠴᡳ ᠮᠠᠨᠵᡠᡵᠠᠮᡝ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᡝᠯᡩᡝᠨ ᡤᡝᠪᡠᠩᡤᡝ ᠵᡠᠰᡨᠠᠨ ᠪᡝ ᡥᡡᠯᠠᠴᡳ ᠣᠮᠪᡳ᠉
  ere tohon be anaci manjurame araha ᡝᠯᡩᡝᠨ (elden) gebungge justan be hūlaci ombi.

ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ (manju hergen)

ᡝᠯᡩᡝᠨ

Möllendorff ᡩᡠᡵᡠᠨ (Möllendorff durun): elden

ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡩᡠᡵᡠᠨ (abkai durun): elden

ᡳᠴᡝ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡩᡠᡵᡠᠨ (ice manju nikan durun): elden

ᡤᡝᠪᠰᡠᠨ (gebsun)

ᡝᠯᡩᡝᠨ (elden)

1.

『ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ』᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ:
ᡧᡠᠨ᠈ ᠪᡳᠶᠠ᠈ ᡠᠰᡳᡥᠠ᠈ ᡨᡠᠸᠠᡳ ᡤᡝᠩᡤᡳᠶᡝᠨ᠈ ᠶᠠᠰᠠ ᡩᡝ ᡶᠣᠰᠣᡵᠣ ᠪᡝ᠈ ᡝᠯᡩᡝᠨ ᠰᡝᠮᠪᡳ᠈ ᠶᠠᠶᠠ ᡤᡳᠯᠮᠠᡵᠵᠠᡵᠠ ᠵᠠᡴᠠ ᡩᡝ ᡤᡝᠮᡠ ᡝᠯᡩᡝᠨ ᠪᡳ᠉

han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe, ujui debtelin:

šun, biya, usiha, tuwai genggiyen, yasa de fosoro be, elden sembi, yaya gilmarjara jaka de gemu elden bi.

sun moon star fire-GEN clear eye DAT shine-IMPF.ADN ACC light say-IMPF.CONCL any glow-IMPF.ADN thing DAT all light there.is

太阳 月亮 星 火-GEN 清澈的 眼睛 DAT 照耀-IMPF.ADN ACC 光 称为-IMPF.CONCL 凡是 闪烁-IMPF.ADN 物体 DAT 皆 光 有

2.

ᡝᠵᡝᠨ ᠣᡥᠣ ᠨᡳᠶᠠᠯᠮᠠ ᡳ ᡝᠨᡩᡠᡵᡳᠩᡤᡝ ᡝᡵᡩᡝᠮᡠ ᡳ ᡤᡝᠩᡤᡳᠶᡝᠨ ᠪᡝ᠈ ᡝᠯᡩᡝᠨ ᠰᡝᠮᠪᡳ᠉

ejen oho niyalma -i enduringge erdemu -i genggiyen be, elden sembi.

ᡳᠯᡥᡳ (ilhi)

• manju gisun -i buleku bithe (1708): 18

←duleke gibsun: šun (17) -- elden (18) -- jidere gibsun: eldeke (19)→

• manju monggo gisun -i buleku bithe (1717):
• manju monggo gisun -i buleku bithe (1743): 18

←duleke gibsun: šun (17) -- elden (18) -- jidere gibsun: eldeke (19)→

• nonggime toktobuha gisun -i buleku bithe (1771): 19

←duleke gibsun: šun (18) -- elden (19) -- jidere gibsun: eldeke (20)→

• manju monggo nikan hergen ilan hacin -i mudan acaha buleku bithe (1780): 18

←duleke gibsun: šun (17) -- elden (18) -- jidere gibsun: eldeke (19)→

• duin hacin -i hergen kamciha buleku bithe: 19

←duleke gibsun: šun (18) -- elden (19) -- jidere gibsun: eldeke (20)→

• duin hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe:
• sunja hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe: 19

←duleke gibsun: šun (18) -- elden (19) -- jidere gibsun: eldeke (20)→

ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ (aisilara bithe cagan)

• ᡩᠠᡳᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ  ᡳ ᡬᠠᠣᡯᡠᠩ ᠶᠣᠩᡴᡳᠶᠠᠩᡤᠠ ᡥᡡᠸᠠᠩᡩᡳ ᡥᡠᠩ ᠯᡳᡳ ᡥᡝᠰᡝ ᠸᠠᠰᡳᠮᠪᡠᡶᡳ ᡩᠠᠰᠠᡨᠠᠪᡠᡥᠠ᠈ ᡶᡠᡥᡝᠩ ᠰᡝ ᡥᡝᠰᡝ ᠪᡝ ᡩᠠᡥᠠᠮᡝ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ (᠑᠗᠗᠑)᠈ 「ᡝᠯᡩᡝᠨ / 光」᠈ 『ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ』᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ᠈ ᠪᡝᡤᡳᠩ: ᡧᡠ ᡨᡠᠩᡤᡠ ᠠᠰᠠᡵᡳ ᡩᡝ ᠠᠰᠠᡵᠠᠪᡠᡥᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ 3 ᠴᡳ ᠠᡶᠠᡥᠠ (ᡳᠴᡳ) (『ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ』᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ᠈ ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡧᠣᡧᠣᡥᠣᠨ᠈ ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡥᠠᠴᡳᠨ ᡠᠵᡠᡳ ᠮᡝᠶᡝᠨ᠈ ᠵᡠᠸᠠᠨ ᡠᠶᡠᠴᡳ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ)

daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hung lii hūwangdi hese wasimbufi dasatabuha, fuheng se hese be dahame banjibuha (1771), "ᡝᠯᡩᡝᠨ"/"光", han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe, ujui debtelin, beging: šu tunggu asari de asarabuha bithe, pp.3 (ici)

(nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe, ujui debtelin, abkai šošohon, abkai hacin ujui meyen, 19 ci gibsun)

清高宗弘曆敕撰, 傅恒等修纂. (1771). "ᡝᠯᡩᡝᠨ"/"光", 御製增訂清文鑑.卷一. 北京:文淵閣藏本, pp.3-右

(《增訂清文鑑》卷一.天部.天文類第一則.第19詞) (滿語、漢語)

---