Wt/mnc/biya

ᠯᠠᡨᡳᠨᠣᠴᡳᠯᠠᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ (latinocilabuha manju hergen)

biya

• ᡝᡵᡝ ᡨᠣᡥᠣᠨ ᠪᡝ ᠠᠨᠠᠴᡳ ᠮᠠᠨᠵᡠᡵᠠᠮᡝ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠪᡳᠶᠠ ᡤᡝᠪᡠᠩᡤᡝ ᠵᡠᠰᡨᠠᠨ ᠪᡝ ᡥᡡᠯᠠᠴᡳ ᠣᠮᠪᡳ᠉
  ere tohon be anaci manjurame araha ᠪᡳᠶᠠ (biya) gebungge justan be hūlaci ombi.

ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ (hergen)

ᠪᡳᠶᠠ

Möllendorff ᡩᡠᡵᡠᠨ (Möllendorff durun): biya

ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡩᡠᡵᡠᠨ (abkai durun): biya

ᡳᠴᡝ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡩᡠᡵᡠᠨ (ice manju nikan durun): biya

ᠮᡠᡩᠠᠨ (mudan)

• (ilan boo -i mudan) IPA: /ˈpiɑ/
• (beging ni mudan) IPA: /bijɑ/
• (bala gisun) IPA: /pijɑ
• (alcuka gisun) IPA: /piɑ/

ᠴᠣᡥᠣᡨᠣᡳ ᡤᡝᠪᠰᡠᠨ (cohotoi gebsun)

ᠪᡳᠶᠠ (biya)

1.

『ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ』᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ:
ᠠᠮᠪᠠ ᡝ  ᡳ ᡶᡝᡵᡤᡠᠸᡝᠴᡠᠨ᠈ ᡩᠣᠪᠣᡵᡳ ᠠᠪᡴᠠ ᠨᠠ ᡩᡝ ᡝᠯᡩᡝᡴᡝᠩᡤᡝ ᠪᡝ᠈ ᠪᡳᠶᠠ ᠰᡝᠮᠪᡳ᠉

han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe, ujui debtelin:

amba e -i ferguwecun, dobori abka na de eldekengge be, biya sembi.

ᡩᠣᠪᠣᡵᡳ ᡨᡠᠴᡳᡶᡳ ᠠᠪᡴᠠ ᠨᠠ ᡩᡝ ᡝᠯᡩᡝᡴᡝᠩᡤᡝ ᠪᡝ᠈ ᠪᡳᠶᠠ ᠰᡝᠮᠪᡳ᠉

dobori tucifi abka na de eldekengge be, biya sembi.

ᡤᡝᠪᠰᡠᠨ (gebsun)

ᠪᡳᠶᠠ (biya)

1.

ᡧᡠᠨ ᠪᡳᠶᠠ ᡤᡡᠰᡳᠨ ᡳᠨᡝᠩᡤᡳ ᡩᠣᠯᠣ ᡶᠣᡵᡤᠣᡧᠣᠮᡝ ᡳᠰᡳᠨᠵᡳᡵᡝ ᠪᡝ᠈ ᡝᠮᡠ ᠪᡳᠶᠠ ᠰᡝᠮᠪᡳ᠉

šun biya gūsin inenggi dolo forgošome isinjire be, emu biya sembi.

ᡳᠯᡥᡳ (ilhi)

• manju gisun -i buleku bithe (1708): 40

←duleke gibsun: šun jembi (39) -- biya (40) -- jidere gibsun: genggiyen biya (41)→

• manju monggo gisun -i buleku bithe (1717):
• manju monggo gisun -i buleku bithe (1743): 40

←duleke gibsun: šun jembi (39) -- biya (40) -- jidere gibsun: genggiyen biya (41)→

• nonggime toktobuha gisun -i buleku bithe (1771): 46

←duleke gibsun: šun jembi (45) -- biya (46) -- jidere gibsun: genggiyen biya (47)→

• manju monggo nikan hergen ilan hacin -i mudan acaha buleku bithe (1780): 43

←duleke gibsun: šun jembi (42) -- biya (43) -- jidere gibsun: genggiyen biya (44)→

• duin hacin -i hergen kamciha buleku bithe: 46

←duleke gibsun: šun jembi (45) -- biya (46) -- jidere gibsun: genggiyen biya (47)→

• duin hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe:
• sunja hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe: 46

←duleke gibsun: šun jembi (45) -- biya (46) -- jidere gibsun: genggiyen biya (47)→

ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ (aisilara bithe cagan)

• ᡩᠠᡳᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ  ᡳ ᡬᠠᠣᡯᡠᠩ ᠶᠣᠩᡴᡳᠶᠠᠩᡤᠠ ᡥᡡᠸᠠᠩᡩᡳ ᡥᡠᠩ ᠯᡳᡳ ᡥᡝᠰᡝ ᠸᠠᠰᡳᠮᠪᡠᡶᡳ ᡩᠠᠰᠠᡨᠠᠪᡠᡥᠠ᠈ ᡶᡠᡥᡝᠩ ᠰᡝ ᡥᡝᠰᡝ ᠪᡝ ᡩᠠᡥᠠᠮᡝ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ (᠑᠗᠗᠑)᠈ 「ᠪᡳᠶᠠ / 月」᠈ 『ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ』᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ᠈ ᠪᡝᡤᡳᠩ: ᡧᡠ ᡨᡠᠩᡤᡠ ᠠᠰᠠᡵᡳ ᡩᡝ ᠠᠰᠠᡵᠠᠪᡠᡥᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ 5 ᠴᡳ ᠠᡶᠠᡥᠠ (ᡳᠴᡳ)᠈ 6 ᠴᡳ ᠠᡶᠠᡥᠠ (ᡥᠠᠰᡥᡡ) (『ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ』᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ᠈ ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡧᠣᡧᠣᡥᠣᠨ᠈ ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡥᠠᠴᡳᠨ ᡠᠵᡠᡳ ᠮᡝᠶᡝᠨ᠈ ᡩᡝᡥᡳ ᠨᡳᠩᡤᡠᠴᡳ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ)

daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hung lii hūwangdi hese wasimbufi dasatabuha, fuheng se hese be dahame banjibuha (1771), "ᠪᡳᠶᠠ"/"月", han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe, ujui debtelin, beging: šu tunggu asari de asarabuha bithe, pp.5 (ici), pp.6 (hashū)

(nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe, ujui debtelin, abkai šošohon, abkai hacin ujui meyen, 46 ci gibsun)

清高宗弘曆敕撰, 傅恒等修纂. (1771). "Template:Wt/mnc/MongolUnicode40 ci"/"月", 御製增訂清文鑑.卷一. 北京:文淵閣藏本, pp.5-右, pp.6-左

(《增訂清文鑑》卷一.天部.天文類第一則.第46词) (滿語、漢語)

---