Wt/mnc/usiha

ᠯᠠᡨᡳᠨᠣᠴᡳᠯᠠᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ (latinocilabuha manju hergen)

ᡠᠰᡳᡥᠠ usiha

• ᡝᡵᡝ ᡨᠣᡥᠣᠨ ᠪᡝ ᠠᠨᠠᠴᡳ ᠮᠠᠨᠵᡠᡵᠠᠮᡝ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᡠᠰᡳᡥᠠ ᡤᡝᠪᡠᠩᡤᡝ ᠵᡠᠰᡨᠠᠨ ᠪᡝ ᡥᡡᠯᠠᠴᡳ ᠣᠮᠪᡳ᠉
  ere tohon be anaci manjurame araha ᡠᠰᡳᡥᠠ (usiha) gebungge justan be hūlaci ombi.

ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ (hergen)

ᡠᠰᡳᡥᠠ

Möllendorff ᡩᡠᡵᡠᠨ (Möllendorff durun): usiha

ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡩᡠᡵᡠᠨ (abkai durun): usiha

ᡳᠴᡝ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡩᡠᡵᡠᠨ (ice manju nikan durun): usiha

ᠮᡠᡩᠠᠨ (mudan)

• (beging ni mudan) IPA: /uʃïxɑ/
• (bala gisun) IPA: /uʃïhɑ/
• (alcuka gisun) IPA: /uʃïhɑ/

ᡤᡝᠪᠰᡠᠨ (gebsun)

ᡠᠰᡳᡥᠠ (usiha)

1.

『ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ』᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ:
ᡩᠣᠪᠣᡵᡳ ᠠᠪᡴᠠ ᡩᡝ ᠰᠠᡵᠠᡶᡳ ᡝᠮᡴᡝ ᡝᠮᡴᡝᠨ  ᡳ ᡝᠯᡩᡝᠨ ᠪᡳᠰᡳᡵᡝᠩᡤᡝ ᠪᡝ᠈ ᡠᠰᡳᡥᠠ ᠰᡝᠮᠪᡳ᠉

han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe, ujui debtelin:

dobori abka de sarafi emke emken -i elden bisirengge be, usiha sembi.

2.

ᠮᡳᠶᠣᠣᠴᠠᠨ ᡳ ᠠᠩᡤᠠᡳ ᡝᡵᡤᡳ ᠰᡝᠨᠵᡳ ᡳ ᡨᡝᡳᠰᡠ ᡥᠠᡩᠠᠮᡝ ᠸᡝᡳᠯᡝᡥᡝ ᠵᠣᡵᡳᠨ ᡨᡠᠸᠠᡵᠠ ᠪᡝᠯᡤᡝᡳ ᡤᡝᠰᡝ ᠰᡝᠯᡝ ᠪᡝ᠈ ᡠᠰᡳᡥᠠ ᠰᡝᠮᠪᡳ᠉

miyoocan -i anggai ergi senji -i teisu hadame weilehe jorin tuwara belgei gese sele be, usiha sembi.

ᡳᠯᡥᡳ (ilhi)

• manju gisun -i buleku bithe (1708): 51

←duleke gibsun: biya jembi (50) -- usiha (51) -- jidere gibsun: usiha gerišembi (52)→

• manju monggo gisun -i buleku bithe (1717):
• manju monggo gisun -i buleku bithe (1743): 51

←duleke gibsun: biya jembi (50) -- usiha (51) -- jidere gibsun: usiha gerišembi (52)→

• nonggime toktobuha gisun -i buleku bithe (1771): 58

←duleke gibsun: biya jembi (57) -- usiha (58) -- jidere gibsun: hadaha usiha (59)→

• manju monggo nikan hergen ilan hacin -i mudan acaha buleku bithe (1780): 54

←duleke gibsun: biya jembi (53) -- usiha (54) -- jidere gibsun: hadaha usiha (55)→

• duin hacin -i hergen kamciha buleku bithe: 58

←duleke gibsun: biya jembi (57) -- usiha (58) -- jidere gibsun: hadaha usiha (59)→

• duin hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe:
• sunja hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe: 58

←duleke gibsun: biya jembi (57) -- usiha (58) -- jidere gibsun: hadaha usiha (59)→

ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ (aisilara bithe cagan)

• ᡩᠠᡳᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ  ᡳ ᡬᠠᠣᡯᡠᠩ ᠶᠣᠩᡴᡳᠶᠠᠩᡤᠠ ᡥᡡᠸᠠᠩᡩᡳ ᡥᡠᠩ ᠯᡳᡳ ᡥᡝᠰᡝ ᠸᠠᠰᡳᠮᠪᡠᡶᡳ ᡩᠠᠰᠠᡨᠠᠪᡠᡥᠠ᠈ ᡶᡠᡥᡝᠩ ᠰᡝ ᡥᡝᠰᡝ ᠪᡝ ᡩᠠᡥᠠᠮᡝ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ (᠑᠗᠗᠑)᠈ 「ᡠᠰᡳᡥᠠ / 星」᠈ 『ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ』᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ᠈ ᠪᡝᡤᡳᠩ: ᡧᡠ ᡨᡠᠩᡤᡠ ᠠᠰᠠᡵᡳ ᡩᡝ ᠠᠰᠠᡵᠠᠪᡠᡥᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ 7 ᠴᡳ ᠠᡶᠠᡥᠠ (ᡥᠠᠰᡥᡡ) (『ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ』᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ᠈ ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡧᠣᡧᠣᡥᠣᠨ᠈ ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡥᠠᠴᡳᠨ ᠵᠠᡳ ᠮᡝᠶᡝᠨ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ)

daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hung lii hūwangdi hese wasimbufi dasatabuha, fuheng se hese be dahame banjibuha (1771), "ᡠᠰᡳᡥᠠ"/"星", han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe, ujui debtelin, beging: šu tunggu asari de asarabuha bithe, pp.7 (hashū)

(nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe, ujui debtelin, abkai šošohon, abkai hacin jai meyen, 1 -i gibsun)

清高宗弘曆敕撰, 傅恒等修纂. (1771). "ᡠᠰᡳᡥᠠ"/"星", 御製增訂清文鑑.卷一. 北京:文淵閣藏本, pp.7-左

(《增訂清文鑑》卷一.天部.天文類第二則.第1詞) (滿語、漢語)

---