Wp/mnc/manju gisun

manju hergen -i ararangge hūlarao.

ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ
Möllendorff, abkai: manju gisun
ice manju nikan: manzhu gisun

tesu ba:	ᡩᡠᠯᡳᠮᠪᠠᡳ ᡤᡠᡵᡠᠨ dulimbai gurun
uksura:	ᠮᠠᠨᠵᡠ manju
niyamangga gisuresi -i ton:	ᠰᠠᡵᡴᡡ sarkū
gisun -i duwali:	ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡨᡠᠩᡤᡠᠰ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᡶᡳᠰᡝᠨ manju tunggus gisun -i fisen ᠵᡠᠯᡝᡵᡤᡳ ᡨᡠᠩᡤᡠᠰ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠮᡠᡴᡡᠨ julergi tunggus gisun -i mukūn ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᡤᠠᡵᡤᠠᠨ manju gisun -i gargan ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ manju gisun
hergen:	ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ manju hergen
sibkime kimcire ba
sibkire emunio:	ᠪᡝᡤᡳᠩ ᡥᠣᡨᠣᠨ  ᡳ ᡤᡝᡵᡝᠨᡠᠰᡠ ᠰᠠᡵᠠᠰᡠᠴᡳᠨ ᡴᡠᡵᡝᠨ  ᡳ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡨᠠᠴᡳᠨ  ᡳ ᠪᠠ beging hoton -i gerenusu sarasucin kuren -i manju tacin -i ba (北京市社会科学院满学所) ᠰᠠᡥᠠᠯᡳᠶᠠᠨ ᡠᠯᠠ ᠠᠮᠪᠠ ᡨᠠᠴᡳᡴᡡᡳ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡧᡠ ᠸᡝᠨ ᠪᡝ ᠰᡳᠪᡴᡳᡵᡝ ᡩᡠᠯᡳᠮᠪᠠ sahaliyan ula amba tacikūi manju šu wen be sibkire dulimba (黑龙江大学满学研究院)
gisun -i oroloho temgetu
ISO 639-3:	`mnc`
Glottolog:	manc1252 (manju gisun) bala1242 (bala gisun) jing1263 (beging mudan) lali1241 (lalin mudan)
濒危程度
UNESCO -i pilehe gisun
ᡨᡝᠨ  ᡳ ᡨᡠᡴᠰᡳᠴᡠᡴᡝ ten -i tuksicuke (极度危险)

ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ ᠣᠴᡳ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡨᡠᠩᡤᡠᠰ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᡶᡳᠰᡝᠨ  ᡳ ᠵᡠᠯᡝᡵᡤᡳ ᡨᡠᠩᡤᡠᠰ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠮᡠᡴᡡᠨ  ᡳ  ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ  ᡤᠠᡵᡤᠠᠨ  ᡳ  ᡥᠠᡵᠠᠩᡤᠠ ᡝᠵᡝᠰᡠᠨ-ᠠᠨᡨᠠᡥᠠᠰᡠᠨ-ᠠᡧᡧᠠᠰᡠᠨ ᡳᠯᡥᡳ (SOV)  ᡳ ᠶᡝᠶᡝᡩᡝᡵᡝ ᡤᡳᠰᡠᠨ᠉ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡨᡠᠩᡤᡠᠰ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᡶᡳᠰᡝᠨ  ᡳ ᡥᠠᡵᠠᠩᡤᠠ ᡤᡡᠸᠠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠠᡩᠠᠯᡳ᠈ ᡝᠸᡝᠨ᠈ ᡝᠸᡝᠩᡴᡳ ᠰᡝᡵᡝ ᠵᡝᡵᡤᡳ ᡤᡳᠰᡠᠨ ᡩᡝ ᡩᡠᡳᠪᡠᠯᡝᠴᡳ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ  ᡤᡠᠯᡥᡠᠨ ᠮᡠᡩᠠᠨ  ᡳ ᡥᡡᠸᠠᠯᡳᠶᠠᠴᠠᠩᡤᠠ ᡩᡠᡵᡠᠨ ᠴᡳᡵᠠ ᠠᡴᡡ᠉ ᠠᠮᠪᠠ ᠣᠶᠣᠩᡤᠣ ᠮᠠᠨᠵᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ  ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ ᠵᡠᡧᡝᠨ ᡤᡳᠰᡠᠨ ᡩᡝᡵᡳ ᠵᡳᡥᡝᠩᡤᡝ᠈ ᡝᡵᡝᠴᡳ ᡨᡠᠯᡤᡳᠶᡝᠨ ᠮᠣᠩᡤᠣ ᡤᡳᠰᡠᠨ ᠵᠠᡳ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡤᡳᠰᡠᠨ ᡩᡝᡵᡳ ᠵᡠᠸᡝᠨ ᡤᠠᡳᡥᠠ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ ᠪᡝ ᠠᠮᠪᡠᠯᠠ ᠪᠠᡴᡨᠠᠮᠪᡠᠮᠪᡳ᠉ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᡩᠣᡵᡤᡳᡩᡝ ᡝᠨᡝᡨᡴᡝᡴ ᡝᠣᡵᠣᡦᠠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᡶᡳᠰᡝᠨ ᡩᡝ ᡩᠠᡵᡠᡥᠠᡳ ᠰᠠᠪᡠᠴᡳ ᠣᠵᠣᡵᠣ 「ᠪᠠᠨᡳᠨ」 ᠰᡝᡵᡝ ᡧᡠᡨᡠᡵᡠ  ᡳ ᠮᡠᡵᡠᡧᡝᡵᡝ ᡤᡡᠨᡳᠨ ᠠᡴᡡ᠈ ᡨᡠᡨᡨᡠ ᠪᡳᠴᡳᠪᡝ ᡤᡠᠯᡥᡠᠨ ᠮᡠᡩᠠᠨ ᠪᡝ ᡴᡡᠪᡠᠯᡳᠪᡠᠴᡳ ᡝᠮᡠ ᡠᠪᡠ ᠪᠠᠨᡳᠨ ᡳᠯᡤᠠᠪᡠᠨ ᠪᡝ ᡳᠯᡝᡨᡠᠯᡝᡵᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ ᠪᡝ ᡳᠯᡤᠠᠪᡠᠴᡳ ᠣᠮᠪᡳ᠈ ᡨᡝ ᠪᡳᠴᡳ᠄ 「ᡥᠠᡥᠠ᠈ ᡥᡝᡥᡝ」᠈ 「ᠠᠮᠠ᠈ ᡝᠮᡝ」᠈ 「ᠨᠠᡴᠴᡠ᠈ ᠨᡝᡴᠴᡠ」᠈ 「ᠠᠮᡳᠯᠠ᠈ ᡝᠮᡳᠯᡝ」᠉

manju gisun oci manju tunggus gisun -i fisen -i julergi tunggus gisun -i mukūn -i manju gisun -i gargan -i harangga ejesun-antahasun-aššasun ilhi (SOV) -i yeyedere gisun. manju tunggus gisun -i fisen -i harangga gūwa gisun -i adali, manju gisun -i dorgide gulhun mudan -i hūwaliyacangga durun bicibe, ewen, ewengki sere jergi gisun de duibuleci manju gisun -i gulhun mudan -i hūwaliyacangga durun cira akū. amba oyonggo manju gisun -i gibsun jušen gisun deri jihengge, ereci tulgiyen monggo gisun jai nikan gisun deri juwen gaiha gibsun be ambula baktambumbi. manju gisun -i dorgide enentkek eoropa gisun -i fisen de daruhai sabuci ojoro "banin" sere šuturu -i murušere gūnin akū, tuttu bicibe gulhun mudan be kūbulibuci emu ubu banin ilgabun be iletulere gibsun be ilgabuci ombi, te bici: "haha, hehe", "ama, eme", "nakcu, nekcu", "amila, emile".

ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᠣᠴᡳ ᡝᠮᡠ ᡥᠠᡳᠴᠨ  ᡳ ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠴᡳ ᡶᡝᠵᡝᡵᡤᡳ  ᡳ ᠪᠠᡵᡠ ᠶᠠᠪᡠᡵᡝ ᡠᠨᡩᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ᠈ ᠮᠣᠩᡤᠣ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᠪᡝ ᡴᡡᠪᡠᠯᡳᠪᡠᠮᡝ ᠠᡵᠠᡥᠠᠩᡤᡝ᠉ ᠮᠣᠩᡤᠣ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ  ᡳ ᡩᠠ ᠰᡝᡴᡳᠶᡝᠨ ᠵᡠᠯᡤᡝᡳ ᡠᡳᡤᡠᡵ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ᠈ ᠵᡠᠯᡤᡝᡳ ᡠᡳᡤᡠᡵ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ  ᡳ ᡩᠠ ᠰᡝᡴᡳᠶᡝᠨ ᠰᠣᡴᡩᠠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ, ᠰᠣᡴᡩᠠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᠸᠠᡵᡤᡳ ᠠᠰᡳᠶᠠ  ᡳ ᠠᡵᠠᠮ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᠵᠠᡳ ᡶᡝᠨᡳᡴᡳᠶᠠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ  ᡳ ᡝᠨᡝᠨ ᡳᠨᡠ᠉

manju hergen oci emu hacin -i dergi ci fejergi -i baru yabure undu hergen, monggo hergen be kūbulibume arahangge. monggo hergen -i da sekiyen julgei uigur hergen, julgei uigur hergen -i da sekiyen sokda hergen, sokda hergen wargi asiya -i aram hergen jai fenikiya hergen -i enen inu.

ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ ᠮᠠᠨᠵᡠᠰᠠᡳ ᡠᡴᠰᡠᡵᠠᡳ ᡤᡳᠰᡠᠨ᠈ ᡩᠠᡳᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ ᠪᡳᡥᡝ ᡶᠣᠨᡩᡝ ᡤᡠᡵᡠᠨ ᠪᠣᠣᡳ ᠰᡳᡩᡝᠨ  ᡳ ᡤᡳᠰᡠᠨ ᠪᡳᡥᡝ ᠪᡝ ᡩᠠᡥᠠᠮᡝ᠈ 「ᠴᡳᠩ ᡳᠣᡳ」(「ᡩᠠᡳᠴᡳᠩ ᠨᡳ ᡤᡳᠰᡠᠨ」 ᠰᡝᡵᡝ ᡤᡡᠨᡳᠨ)᠈ 「ᡤᡠᡵᡠᠨ  ᡳ ᡤᡳᠰᡠᠨ」 ᠰᡝᡵᡝ ᡤᡝᠪᡠ ᠪᡳᡥᡝ᠈ ᡠᡨᡨᡠ ᠣᡶᡳ ᡨᡝᡨᡝᠯᡝ ᡨᡠᡨᠠᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ  ᡳ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ ᠯᠠᠪᡩᡠ᠉ ᡧᠠᠨᠠᡥᠠ ᡩᠣᠰᡳᡴᠠ ᠮᠠᠩᡤᡳ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡴᠠᠮᠴᡳᠪᡠᡥᠠ ᡧᡠ ᡶᡳᠶᡝᠯᡝᠨ ᡝᠯᡝᡳ ᠯᠠᠪᡩᡠ ᠣᡥᠣ᠉ ᡩᠠᡳᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ  ᡳ ᡩᡠᠯᡳᠮᠪᠠᡳ ᠪᡳᠯᠠᡤᠠᠨ ᠴᡳ ᡝᠪᠰᡳ᠈ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ ᠰᠣᠨ ᠰᠣᠨ  ᡳ ᡝᠪᡝᡵᡝᡴᡝᠪᡳ᠉ ᡧᠠᡥᡡᠨ ᡠᠯᡤᡳᠶᠠᠨ ᡩᠠᠰᡥᠠᠯᠠᠨ ᡩᡝ ᡳᠰᡳᡨᠠᠯᠠ᠈ ᠠᠪᠠ ᡠᠪᡠ ᠮᠠᠨᠵᡠᠰᠠ ᠨᡳᡴᠠᠴᡳᠯᠠᠪᡠᡶᡳ ᠮᠠᠨᠵᡠᡵᠠᡵᠠᡴᡡ ᠣᡥᠣ᠉ ᠯᠠᠪᡩᡠ ᡨᠣᠨ  ᡳ ᠨᡝᡳ ᡶᠣᠨ  ᡳ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠨᡳᠶᠠᠮᠠᠩᡤᠠ ᡤᡳᠰᡠᡵᡝᠰᡳ ᠰᠠᡥᠠᠯᡳᠶᠠᠨ ᡠᠯᠠ ᡤᠣᠯᠣᡳ ᠴᡳᠴᡳᡤᠠᡵ ᡥᠣᡨᠣᠨ  ᡳ ᡶᡠᠶᡠᡵ ᡥᡳᠶᠠᠨ  ᡳ ᡳᠣ ᡳ ᡩᠠᡥᡡᡵ ᡠᡴᠰᡠᡵᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡠᡴᠰᡠᡵᠠ ᡴᡳᡵᡤᡳᠰ ᡠᡴᠰᡠᡵᠠᡳ ᡤᠠᡧᠠᠨ  ᡳ ᡳᠯᠠᠨ ᠪᠣᠣ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡠᡴᠰᡠᡵᠠᡳ ᡨᠣᡴᠰᠣ ᡩᡝ ᡨᡝᡝᠪᡳ᠉ ᡝᡵᡝᠴᡳ ᡨᡠᠯᡤᡳᠶᡝᠨ L2 (ᠵᠠᡳ ᡤᡳᠰᡠᠨ)  ᡳ ᡨᠠᠴᡳᠰᡳ ᡳᡠᠨ ᠪᡳ᠈ ᡠᡨᡨᡠ ᠣᡶᡳ ᠮᠠᠨᠵᡠᡵᠠᠮᡝ ᡨᠠᠴᡳᡵᡝ ᠨᡳᠶᠠᠯᠮᠠᡳ ᠶᠠᡵᡤᡳᠶᠠᠨ ᡨᠣᠨ ᠪᡝ ᡤᡝᡨᡠᡴᡝᠯᡝᠮᡝ ᠪᠣᡩᠣᠮᡝ ᠮᡠᡨᡝᡵᠠᡴᡡ᠉

manju gisun manjusai uksurai gisun, daicing gurun bihe fonde gurun booi siden -i gisun bihe be dahame, "cing ioi" ("daicing ni gisun" sere gūnin), "gurun -i gisun" sere gebu bihe, uttu ofi tetele tutabuha manju hergen -i bithe cagan labdu. šanaha dosika mangggi manju nikan kamcibuha šu fiyelen elei labdu oho. daicing gurun -i dulimbai bilagan ci ebsi, manju gisun son son -i eberekebi. šahūn ulgiyan dashalan de isitala, amba ubu manjusa nikacilabufi manjurarakū oho. labdu ton -i nei fon -i manju gisun -i niyamangga gisuresi sahaliyan ula goloi cicigar hoton -i fuyur hiyan -i io i dahūr uksura manju uksura kirgis uksurai gašan -i ilan boo manju uksurai tokso de tehebi. ereci tulgiyen L2 (jai gisun) -i tacisi inu bi, uttu ofi manjurame tacire niyalmai yargiyan ton be getukeleme bodome muterakū.

ᡤᡝᠪᡠ gebu

ᡩᠠᡳᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ ᠪᡳᡥᡝ ᡶᠣᠨᡩᡝ᠈ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ ᠪᡝ ᠨᡳᡴᠠᡵᠠᠮᡝ ᠵᠣᡵᡳᠮᡝ ᡤᡳᠰᡠᡵᡝᠮᠪᡳᡥᡝᡩᡝ 「ᠴᡳᠩ ᠸᡝᠨ」 (「ᡩᠠᡳᠴᡳᠩ ᠨᡳ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ」 ᠰᡝᡵᡝ ᡤᡡᠨᡳᠨ)᠈ 「ᠴᡳᠩ ᡳᠣᡳ」(「ᡩᠠᡳᠴᡳᠩ ᠨᡳ ᡤᡳᠰᡠᠨ」 ᠰᡝᡵᡝ ᡤᡡᠨᡳᠨ) ᠰᡝᡵᡝ ᠵᡝᡵᡤᡳ ᡤᡝᠪᡠ ᠪᡝ ᠪᠠᡳᡨᠠᠯᠠᡥᠠ ᠪᡳᡥᡝ᠉ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ  ᡩᠣᡵᡤᡳᡩᡝ ᡳᠨᡝᡴᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ ᠪᡝ ᡳᠨᡠ 「ᡤᡠᡵᡠᠨ  ᡳ ᡤᡳᠰᡠᠨ」 ᠰᡝᠮᡝ᠈ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᠪᡝ ᡳᠨᡠ 「ᡤᡠᡵᡠᠨ  ᡳ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ」 ᠰᡝᡥᡝ᠉ ᠨᡝ  ᡳ ᡩᡠᠯᡳᠮᠪᠠᡳ ᡤᡠᡵᡠᠨ ᡩᡝ 「ᡤᡠᡵᡠᠨ  ᡳ ᡤᡳᠰᡠᠨ」 ᠨᡝᡳ ᡶᠣᠨ  ᡳ ᡴᡝᠮᠨᡝᡥᡝᠨᡤᡤᡝ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡤᡳᠰᡠᠨ ᠪᡝ ᠵᠣᡵᡳᠮᠪᡳ᠉ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠪᠠᠨ  ᡳ ᠨᡳᠪᠴᡠ  ᡳ ᠪᠣᠵᡳ ᠪᡳᡨᡥᡝ  ᡳ  ᡩᠣᡵᡤᡳᡩᡝ᠈ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᠪᡝ 「ᡩᡠᠯᡳᠮᠪᠠᡳ ᡤᡠᡵᡠᠨ  ᡳ  ᠪᡳᡨᡥᡝ」 ᠰᡝᡥᡝ᠉

daicing gurun bihe fonde, manju gisun be nikarame jorime gisurembihede "cing wen" ("daicing ni hergen" sere gūnin), "cing ioi" ("daicing ni gisun" sere gūnin) sere jergi gebu be baitalaha bihe. manju gisun -i dorgide ineku gisun be inu "gurun -i gisun" seme, manju hergen be inu "gurun -i hergen" sehe. ne -i dulimbai gurun de "gurun -i gisun" nei fon -i kemnehengge nikan gisun be jorimbi. manju ban -i <nibcu -i boji bithe> -i dorgide, manju hergen be "dulimbai gurun -i bithe" sehe.

suduri

ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡨᡠ᠋ᠩᡤᡠᠰ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠵᡠᠯᡝᡵᡤᡳ ᡨᡠ᠋ᠩᡤᡠᠰ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠮᡠᡴᡡᠨ  ᡳ ᡥᠠᡵᠠᠩᡤᠠ᠉ ᡝᠸᡝᠩᡴᡳ ᡤᡳᠰᡠᠨ᠈ ᠨᡝᡤᡳᡩ᠋ᠠᠯ ᡤᡳᠰᡠᠨ ᠰᡝᡵᡝ ᠵᡝᡵᡤᡳ ᡤᡝᡵᡝᠨ ᠠᠮᠠᡵᡤᡳ ᡨᡠ᠋ᠩᡤᡠᠰ ᡤᡳᠰᡠᠨ ᡠᠯᠠᠪᡠᠩᡤᠠ ᡧᡠᡨᡠ᠋ᡵᡠ ᠪᡝ ᡨᡠ᠋ᡨᠠᠪᡠᡥᠠ ᡩ᠋ᡝ᠋ ᡩ᠋ᡠ᠋ᡳ᠌ᠪᡠᠯᡝᠴᡳ᠈ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᡧᡠᡨᡠ᠋ᡵᡠ ᠵᠠᡳ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ ᠪᡝ ᠠᠮᠪᡠᠯᠠ ᡠᡵᠠᡥᡳᠯᠠᡥᠠᠪᡳ᠉

manju gisun manju tunggus gisun -i julergi tunggus gisun -i mukūn -i harangga. ewengki gisun, negidal gisun sere jergi geren amargi tunggus gisun ulabungga šuturu be tutabuha de duibuleci, nikan gisun -i šuturu jai gibsun manju gisun be ambula urahilahabi.

ᠨᡠᡵᡤᠠᠴᡳ  ᡳ ᡶ᠋ᠣᠨᡩᡝ᠋ ᡳᠰᡳᡨᠠᠯᠠ᠈ ᠵᡠᡧᡝᠨ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᠪᡝ ᠪᠠᡳ᠌ᡨᠠᠯᠠᠮᡝ ᠮᡠᡨᡝ᠋ᡵᡝ ᠵᡠᡧᡝᠨ ᡝᠯᡝᡴᡝᡳ ᠠᡴᡡ ᠣᡥᠣ᠉ ᠠᠮᠪᠠ ᠣᠶᠣᠩᡤᠣ ᠵᡠᡧᡝᠨ ᠨᡳᠶᠠᠯᠮᠠ ᠵᡠᡧᡝᡵᡝᠮᡝ ᡤᡳᠰᡠᡵᡝᠮᡝ᠈ ᠮᠣᠩᡤᠣ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᠪᡝ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠪᡳᡥᡝ᠈ ᡴᠣᠮᠰᠣ ᡨᠣᠨ  ᡳ ᠨᡳᠶᠠᠯᠮᠠ ᡳᠨᡠ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᠪᡝ ᠠᡵᠠᠮᡝ ᠪᠠᡥᠠᠨᠠᠮᠪᡳᡥᡝ᠉

nurgaci -i fonde isitala, jušen hergen be baitalame mutere jušen elekei akū oho. amba oyonggo jušen niyalma jušereme gisureme, monggo hergen be araha bihe, komso ton -i niyalma inu nikan hergen be arame bahanambihe.

ᠮᠠᠨᠵᡠ  ᡳ ᠶᠠᡵᡤᡳᠶᠠᠨ ᡴᠣᠣᠯᡳ  ᡳ ᡳᠯᠠᠴᡳ ᡩ᠋ᡝ᠋ᠪᡨᡝ᠋ᠯᡳᠨ ᠪᡝ ᠰᠣᠩᡴᠣᠯᠣᠴᡳ᠈ 1599 ᠴᡳ ᠠᠨᡳᠶᠠ ᡝᡵᡩᡝ᠋ᠨᡳ᠈ ᡬᠠᡬᠠᡳ ᡝᡵᡝ ᠵᡠᠸᡝ ᠨᡳᠶᠠᠯᠮᠠ ᠨᡠᡵᡤᠠᠴᡳ  ᡳ ᡥᡝᠰᡝ ᠪᡝ ᡩᠠᡥᠠᠮᡝ ᠮᠣᠩᡤᠣ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᠪᡝ ᡴᡡᠪᡠᠯᡳᠪᡠᠮᡝ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᠪᡝ ᡶ᠋ᡠᡴ᠋ᠵᡳᠯᡝᠮᡝ ᠠᡵᠠᡥᠠ᠉ ᠵᡠᠸᡝ ᠪᠠᡴ᠋ᠰᡳ ᡨᠠᡨ᠌ᡥᡡᠨᠵᠠᡥᠠ ᠰᡝᠴᡳᠪᡝ᠈ ᠨᡠᡵᡤᠠᠴᡳ ᡴᡝᠮᡠᠨᡳ ᠮᠣᠩᡤᠣ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᠪᡝ ᡴᡡᠪᡠᠯᡳᠪᡠᠮᡝ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᡳᠯᡳᠪᡠᡵᡝ ᠮᡠᠵᡳᠨ ᠪᡝ ᠵᠠᡶᠠᡥᠠᠪᡳ᠉ ᡝᡵᡝ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᡩ᠋ᡝ᠋ ᡨᠣᠩᡴᡳ ᡶ᠋ᡠᡴᠠ ᡤᡝᠮᡠ ᠠᡴᡡ ᠣᡶ᠋ᡳ ᡨᠣᠩᡴᡳ ᡶ᠋ᡠᡴᠠ ᠠᡴᡡ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᠰᡝᠮᠪᡳ᠉ ᡝᡵᡝ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᡳᠨᡝᡴᡠ ᡝᡵᡳᠨ  ᡳ ᡤᡳᠶᠠᠨ ᠵᡝᠣ ᠵᡠᡧᡝᠨ  ᡳ ᡤᡝᡵᡝᠨᡠᠰᡠ ᡩ᠋ᡝ᠋ ᡥᠠᡶ᠋ᡠᠨᠠᡶ᠋ᡳ᠈ ᠠᠮᠠᡤᠠᠩᡤᠠ ᠠᡳ᠌ᠰᡳᠨ ᡤᡠᡵᡠᠨ ᠵᠠᡳ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡠᡴ᠋ᠰᡠᡵᠠ ᡳᠯᡳᠪᡠᡥᠠ ᡩ᠋ᡝ᠋ ᡠᡵᠠᡥᡳᠨ ᠠᠮᠪᡠᠯᠠ᠉

<manju -i yargiyan kooli> -i ilaci debtelin be songkoloci, 1599 ci aniya erdeni, g'ag'ai ere juwe niyalma nurgaci -i hese be dahame monggo hergen be kūbulibume manju hergen be fukjileme araha. juwe baksi tathūnjaha secibe, nurgaci kemuni monggo hergen be kūbulibume manju hergen ilibure mujin be jafahabi. ere hergen de tongki fuka gemu akū ofi tongki fuka akū hergen sembi. ere hergen ineku erin -i giyan jeo jušen -i gerenusu de hafunafi, amagangga aisin gurun jai manju uksura ilibuha de urahin ambula.

ᡨᡝ᠋ᡵᡝᡳ ᠠᠮᠠᠯᠠ ᡩᠠᡥᠠᡳ ᡥᠣᠩ ᡨᠠᡳ᠌ᠵᡳ  ᡳ ᡥᡝᠰᡝ ᠪᡝ ᡩᠠᡥᠠᠮᡝ ᡨᠣᠩᡴᡳ ᡶ᠋ᡠᡴᠠ ᠠᡴᡡ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ  ᡳ ᡩᠠᠯᠪᠠᡩᡝ᠋ ᡨᠣᠩᡴᡳ ᡶ᠋ᡠᡴᠠ ᠪᡝ ᠨᠣᠩᡤᡳᡶ᠋ᡳ᠈ ᠵᡠᠸᠠᠨ ᠵᡠᠸᡝ ᡠᠵᡠ ᠪᡝ ᠨᠣᠩᡤᡳᡥᠠ᠈ ᡳᠨᡝᡴᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᠪᡝ ᡨᠣᠩᡴᡳ ᡶ᠋ᡠᡴᠠ ᠰᡳᠨᡩ᠋ᠠᡥᠠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᠰᡝᠮᠪᡳ᠉

terei amala dahai hong taiji -i hese be dahame tongki fuka akū hergen -i dalbade tongki fuka be nonggifi, juwan juwe uju be nonggiha, ineku hergen be tongki fuka sindaha hergen sembi.

ᡤᡳᠶᠠᠨ ᠵᡝᠣ ᠵᡠᡧᡝᠨ ᡳᠨᡳ ᡧᡠᡵᡩᡝ᠋ᠮᡝ ᡥᠠᡳ ᠰᡳ ᠵᡠᡧᡝᠨ᠈ ᠶᡝ ᡰᡝᠨ ᠵᡠᡧᡝᠨ᠈ ᠮᠣᠩᡤᠣ᠈ ᠨᡳᡴᠠᠨ᠈ ᠰᠣᠯᡥᠣ ᠰᡝᡵᡝ ᠵᡝᡵᡤᡳ ᡤᡝᡵᡝᠨ ᡠᡴ᠋ᠰᡠᡵᠠ ᠪᡝ ᡠᠯᡥᡳᠶᡝᠨ ᡠᠯᡥᡳᠶᡝᠨ  ᡳ ᠰᡳᠩᡤᡝᠪᡠᡶ᠋ᡳ᠈ 1635 ᠴᡳ ᠠᠨᡳᠶᠠ ᡥᠣᠩ ᡨᠠᡳ᠌ᠵᡳ ᠵᡠᡧᡝᠨ ᠰᡝᡵᡝ ᡤᡝᠪᡠ ᠪᡝ ᠨᠠᡴᠠᡶ᠋ᡳ᠈ ᡳᠴᡝ ᡳᠯᡳᠪᡠᡥᠠ ᡠᡴ᠋ᠰᡠᡵᠠᡳ ᡤᡝᠪᡠ ᠪᡝ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠣᠪᡠᡥᠠ᠉

giyan jeo jušen ini šurdeme hai si jušen, ye žen jušen, monggo, nikan, solho sere jergi geren uksura be ulhiyen ulhiyen -i singgebufi, 1635 ci aniya hong taiji jušen sere gebu be nakafi, ice ilibuha uksurai gebu be manju obuha.

ᡩᠠᡳ᠌ᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ  ᡳ ᠵᡠᠯᡝᡵᡳ ᡩ᠋ᡠ᠋ᠯᡳᠮᠪᠠᡳ ᠪᡳᠯᠠᡤᠠᠨ ᡩ᠋ᡝ᠋ ᠠᠮᠪᠠ ᡠᠪᡠ ᡥᡝᠰᡝ᠈ ᡠᠯᡥᡳᠪᡠᠨ ᠮᠠᠨᠵᡠᡵᠠᠮᡝ ᠠᡵᠠᡥᠠᠩᡤᡝ ᠣᡶ᠋ᡳ᠈ ᡨᡝ᠋ᡵᡝ ᡶ᠋ᠣᠨᡩᡝ᠋ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᠣᠴᡳ ᠸᡝᠰᡳᠮᠪᡠᡵᡝ᠈ ᠰᡳᡩᡝ᠋ᠨ ᠶᠠᠪᡠᠪᡠᡵᡝ ᠪᡳᡨ᠌ᡥᡝ ᠠᡵᠠᡵᠠ᠈ ᡨᠠᠴᡳᠪᡠᡵᡝ᠈ ᡠᠪᠠᠯᡳᠶᠠᠮᠪᡠᠪᡠᡵᡝ᠈ ᠪᠠᠨᠵᡳᡵᡝ ᠸᡝᡵᡝ ᡩ᠋ᡝ᠋ ᡩᠠᡵᡠᡥᠠᡳ ᠪᠠᡳ᠌ᡨᠠᠯᠠᡵᠠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ  ᡳ ᡝᠮᡴᡝ᠉ ᡝᡵᡝᡳ ᡩᠣᡵᡤᡳᡩᡝ᠋ ᡳᠵᡳᠰᡥᡡᠨ ᡩᠠᠰᠠᠨ ᡶ᠋ᠣᡵᡤᠣᠨ ᠵᠠᡳ ᡳᠨᡳ ᠣᠩᡤᠣᠯᠣ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ  ᡳ ᡨᡝ᠋ᡳ᠌ᠯᡝ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠰᡳᡩᡝ᠋ᠨ ᠶᠠᠪᡠᠪᡠᡵᡝ ᠪᡳᡨ᠌ᡥᡝ ᠯᠠᠪᡩᡠ᠋᠈ ᡝᠯᡥᡝ ᡨᠠᡳ᠌ᡶ᠋ᡳᠨ᠈ ᡥᡡᠸᠠᠯᡳᠶᠠᠰᡠᠨ ᡨᠣᠪ ᡩ᠋ᡝ᠋ ᡳᠰᡳᠨᠠᡶ᠋ᡳ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡴᠠᠮᠴᡳᡥᠠ ᠪᡳᡨ᠌ᡥᡝ ᠯᠠᠪᡩᡠ᠋᠈ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᡨᡝ᠋ᡳ᠌ᠯᡝ ᠠᡵᠠᡥᠠᠩᡤᡝ᠈ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᡨᡝ᠋ᡳ᠌ᠯᡝ ᠠᡵᠠᡥᠠᠩᡤᡝ ᡤᡝᠮᡠ ᡴᠣᠮᠰᠣ᠉

daicing gurun -i juleri dulimbai bilagan de amba ubu hese, ulhibun manjurame arahangge ofi, tere fonde manju hergen oci wesimbure, siden yabubure bithe arara, tacibure, ubaliyambubure, banjire were de daruhai baitalara hergen -i emke. erei dorgide ijishūn dasan forgon jai ini onggolo manju hergen -i teile araha siden yabubure bithe labdu, elhe taifin, hūwaliyasun tob de isinafi manju nikan kamciha bithe labdu, manju gisun -i teile arahangge, nikan gisun -i teile arahangge gemu komso.

19 ᠴᡳ ᠵᠠᠯᠠᡵᡳᠨ  ᡳ ᠮᠠᠨᠠᠰᡥᡡᠨ ᡩ᠋ᡝ᠋ ᡳᠰᡳᡨᠠᠯᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ ᡝᠮᡤᡝᡵᡳ ᠠᠮᠪᡠᠯᠠ ᡝᠪᡝᡵᡝᡴᡝᠪᡳ᠉ 1870 ᠴᡳ ᠠᠨᡳᠶᠠ ᠯᠠᠨᡩᡝ᠋ ᠴᡳ ᠵᡳᡥᡝ ᡨᠠᠴᡳᡥᡳᠶᠠᠨ ᠰᡝᠯᡤᡳᠶᡝᠰᡳ ᠠᠯᡝᡴ᠌ᠰᠠᠨᡩ᠋ᠠᡵ ᡠᡳ᠌ᠠᠮᠰᠣᠨ ᡥᡝᠨᡩᡠ᠋ᠮᡝ᠈ ᡶ᠋ᡠᠩ ᡨᡳᠶᠠᠨ ᡩ᠋ᡝ᠋ ᠮᠠᠨᠵᡠᡵᠠᠮᡝ ᠪᠠᡥᠠᠨᠠᡵᠠᠩᡤᡝ ᡝᠮᡠ ᡠᠪᡠ ᠰᡝ ᠪᠠᡥᠠ ᠰᠠᡴ᠋ᡩ᠋ᠠᠰᠠᡳ ᡨᡝ᠋ᡳ᠌ᠯᡝ ᠪᡳ ᠰᡝᡥᡝ᠉

19 ci jalarin -i manashūn de isitala manju gisun emgeri ambula eberekebi. 1870 ci aniya sk'ottlande ci jihe tacihiyan selgiyesi aleksandar uili'amson hendume, fung tiyan de manjurame bahanarangge emu ubu se baha sakdasai teile bi sehe.

1906 ᠴᡳ ᠠᠨᡳᠶᠠ ᠴᡳ 1907 ᠴᡳ ᠠᠨᡳᠶᠠ ᡩ᠋ᡝ᠋ ᡳᠰᡳᡨᠠᠯᠠ᠈ ᡩᠠᡳ᠌ᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ  ᡳ ᡨᠠᠴᡳᡥᡳᠶᠠᠨ ᡥᡡᠸᠠᡧᠠᠪᡠᠨ᠈ ᠴᠣᠣᡥᠠᡳ ᠪᠠᡳ᠌ᡨᠠ ᠪᡝ ᡩᠠᡵᠠ ᡥᠠᡶᠠᠰᠠ᠈ ᡴᡝᠮᡠᠨᡳ ᡨᠠᠴᡳᡴᡡ ᡩ᠋ᡝ᠋ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ ᠪᡝ ᡨᠠᠴᡳᠪᡠᡵᡝ᠈ ᠮᡳᠶᠣᠣᠴᠠᠨ ᠮᡳᠶᠣᠣᠴᠠᠯᠠᡵᠠ ᠪᡝ ᠰᡳᠮᠨᡝᡵᡝᡩᡝ᠋ ᠮᠠᠨᠵᡠᡵᠠᠮᡝ ᠰᡳᠮᠨᡝᡵᡝ ᠪᡝ ᠰᡳᡵᠠᠪᡠᡵᡝ ᠪᡝ ᠠᠮᠪᡠᠯᠠ ᡝᡵᡝᡥᡠᠨᠵᡝᡥᡝᠪᡳ᠉

1906 ci aniya ci 1907 ci aniya de isitala, daicing gurun -i tacihiyan hūwašabun, coohai baita be dara hafasa, kemuni tacikū de manju gisun be tacibure, miyoocan miyoocalara be simnerede manjurame simnere be sirabure be ambula erehunjehebi.

ᡩᠠᡳᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ  ᡳ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠰᡳᠪᡴᡳᠨ daicing gurun -i manju gisun -i sibkin

ᡤᡳᠶᠠᠩᠰᡠ ᡤᠣᠯᠣᡳ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᠨᡳᠶᠠᠯᠮᠠ ᡧᡝᠨ ᡴᡳ ᠯᡳᠶᠠᠩ ᡩᠠᡳ᠌ᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ  ᡳ ᠶᠣᠣᠨᡳ ᠪᡳᡨ᠌ᡥᡝ ᠰᡝᡵᡝ ᠵᡝᡵᡤᡳ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨ᠌ᡥᡝ ᠪᡝ ᠠᡵᠠᡥᠠᠪᡳ᠉ 『ᡩᠠᡳ᠌ᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ  ᡳ ᠶᠣᠣᠨᡳ ᠪᡳᡨ᠌ᡥᡝ』 ᠰᡝᡵᡝᠩᡤᡝ ᡩᠠᡳ᠌ᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ  ᡳ ᡠᠵᡠᡳ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡴᠠᠮᠴᡳ ᠪᡠᡥᠠ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨ᠌ᡥᡝ᠉ ᡧᡝᠨ ᡴᡳ ᠯᡳᠶᠠᠩ ᡩᠠᡳ᠌ᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ  ᡳ ᠴᠣᠣᡥᠠ ᡩ᠋ᡝ᠋ ᡩᠠᡥᠠᠮᡝ 三藩  ᡳ ᡶᠠᠴᡠᡥᡡᠨ ᠪᡝ ᠨᡝᠴᡳᡥᡳᠶᡝᠮᡝ ᡨᠣᡴ᠋ᡨᠣᠪᡠᡥᠠ᠉ 1677 ᠴᡳ ᠠᠨᡳᠶᠠ ᠪᡝᡤᡳᠩ ᡩ᠋ᡝ᠋ ᡤᡠᡵᡳᠮᡝ ᡨᡝ᠋ᡥᡝ ᠮᠠᠩᡤᡳ᠈ ᡴᡠᠪᡠᡥᡝ ᠰᡠᠸᠠᠶᠠᠨ ᡤᡡᠰᠠᡳ ᠨᡳᠶᠠᠯᠮᠠ ᠴᡳ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᡧᡠᡨᡠ᠋ᡵᡠ ᠪᡝ ᡨᠠᠴᡳᠮᡝ ᡩ᠋ᡝ᠋ᡵᡳᠪᡠᡶ᠋ᡳ᠈ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡳᡨ᠌ᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ ᠪᡝ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᠮᡝ ᠠᡵᠠᡥᠠ᠉ ᡧᡝᠨ ᡴᡳ ᠯᡳᠶᠠᠩ 25 ᠠᠨᡳᠶᠠ ᡶᠠᠶᠠᠪᡠᠮᡝ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ ᠪᡝ ᠰᡳᠪᡴᡳᡥᠠ ᠪᡳᡥᡝ᠈ ᡨᡝ᠋ᡵᡝ ᠪᠠᡴ᠋ᠰᡳ ᡥᡝᠨᡩᡠ᠋ᠮᡝ "ᠪᡳ ᠨᡳᡴᠠᠨ᠈ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠪᡳᡨ᠌ᡥᡝ ᡥᡡᠯᠠᡵᠠ ᡩ᠋ᡝ᠋ ᠠᠮᡠᡵᠠᠨ" ᠰᡝᡥᡝ᠉

giyangsu goloi nikan niyalma šen ki liyang <daicing gurun -i yooni bithe> sere jergi manju gisun -i buleku bithe be arahabi. <daicing gurun -i yooni bithe> serengge daicing gurun -i ujui manju nikan kamci buha buleku bithe. šen ki liyang daicing gurun -i cooha de dahame 三藩 -i facuhūn be necihiyeme toktobuha. 1677 ci aniya beging de gurime tehe manggi, kubuhe suwayan gūsai niyalma ci manju gisun -i šuturu be tacime deribufi, manju gisun -i bithe cagan be banjibume araha. šen ki liyang 25 aniya fayabume manju gisun be sibkiha bihe, tere baksi hendume "bi nikan, manju bithe hūlara de amuran" sehe.

ᡥᠠᠩᠵᡝᠣ  ᡳ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᠨᡳᠶᠠᠯᠮᠠ ᠴᡝᠩ ᠮᡳᠩ ᠶᡠᠸᠠᠨ ᡠᡤᡝ᠈ ᡧᡝᠣᡦᡳᠩ ᡩ᠋ᡝ᠋ ᠠᡳ᠌ᠰᡳᠯᠠᠮᡝ 『ᠴᡳᠩ ᠸᡝᠨ ᡴᡳ ᠮᡝᠩ ᠪᡳᡨ᠌ᡥᡝ』 ᠪᡝ ᠠᡵᠠᡥᠠ᠉ ᡠᡤᡝ᠈ ᡧᡝᠣᡦᡳᠩ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᡨᠠᠴᡳᡴᡡ ᠪᡝ ᡳᠯᡳᠪᡠᡶ᠋ᡳ᠈ ᠴᡝᠩ ᠮᡳᠩ ᠶᡠᠸᠠᠨ ᡴᡳᠴᡝᠨ ᡩ᠋ᡝ᠋ ᠠᡩ᠋ᠠᠨᠠᡶ᠋ᡳ᠈ ᠪᡳᡨ᠌ᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ ᡧᡠᠸᠠᠰᡝᠯᠠᡵᠠ ᡩ᠋ᡝ᠋ ᠠᡳ᠌ᠰᡳᠯᠠᡥᠠ᠉

hangjeo -i nikan niyalma ceng ming yuwan uge, šeoping de aisilame <cing wen ki meng bithe> be araha. uge, šeoping manju gisun -i tacikū be ilibufi, ceng ming yuwan kicen de adanafi, bithe cagan šuwaselara de aisilaha.

ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡳᠰᡥᡠᠨᡩᡝ ᡠᠪᠠᠯᡳᠶᠠᠮᠪᡠᡵᡝ manju nikan ishunde ubaliyambure

ᡩᠠᡳ᠌ᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ ᠪᡳᡥᡝ ᡶ᠋ᠣᠨᡩᡝ᠋ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ  ᡳ ᡧᡠ ᡶ᠋ᡳᠶᡝᠯᡝᠨ ᠮᠠᠨᠵᡠᡵᠠᠮᡝ ᡠᠪᠠᠯᡳᠶᠠᠮᠪᡠᠪᡠᡥᠠ᠉ ᡤᡡᠰᠠᡳ ᠨᡳᠶᠠᠯᠮᠠ ᡳᠨᡠ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ  ᡳ ᡧᡠ ᡶ᠋ᡳᠶᡝᠯᡝᠨ ᠠᡵᠠᠮᡝ᠈ ᡳᡵᡤᡝᠪᡠᠨ ᡳᡵᡤᡝᠪᡠᠮᡝ ᠮᡠᡨᡝ᠋ᡥᡝ ᠪᡳᡥᡝ᠉ ᠮᠠᠨᠵᡠᠰᠠ ᠨᡳᡴᠠᠨᠰᠠ ᡤᡝᠮᡠ ᡳᠰᡠᠰ ᡳᠰᠠᠨ  ᡳ ᠨᡳᠶᠠᠯ ᡩ᠋ᡝ᠋ ᠠᡳ᠌ᠰᡳᠯᠠᠮᡝ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᠪᡳᡨ᠌ᡥᡝ ᡠᠪᠠᠯᡳᠶᠠᠮᠪᡠᡵᡝ ᡩ᠋ᡝ᠋ ᠠᡳ᠌ᠰᠯᠠᡥᠠ᠉ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ  ᡳ ᠪᡳᡨ᠌ᡥᡝ ᠪᡝᡤᡳᠩ ᡩ᠋ᡝ᠋ ᠪᠠᠨ ᡨᡠ᠋ᠴᡳᠪᡠᡥᡝ ᠪᡳᡥᡝ᠉

daicing gurun bihe fonde nikan hergen -i šu fiyelen manjurame ubaliyambubuha. gūsai niyalma inu nikan hergen -i šu fiyelen arame, irgebun irgebume mutehe bihe. manjusa nikansa gemu isus isan -i niyalma de aisilame manju nikan bithe ubaliyambure de aislaha. manju hergen -i bithe beging de ban tucibuhe bihe.

ᡩᠠᡳ᠌ᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ  ᡳ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨ᠌ᡥᡝ ᡩ᠋ᡝ᠋ ᠮᠠᠨᠵᡠᡵᠠᠮᡝ ᡨᡝ᠋ᡳ᠌ᠯᡝ ᠠᡵᠠᡥᠠᠩᡤᡝ ᠪᡳ᠈ ᡨᡝ᠋ ᠪᡳᠴᡳ ᡝᠯᡥᡝ ᡨᠠᡳ᠌ᡶ᠋ᡳᠨ ᡶ᠋ᠣᡵᡤᠣᠨ  ᡳ 『(ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ) ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨ᠌ᡥᡝ』᠉ ᡝᡵᡝᠴᡳ ᡨᡠ᠋ᠯᡤᡳᠶᡝᠨ᠈ ᠯᠠᠪᡩᡠ᠋ ᡥᠠᠴᡳᠨ  ᡳ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠᠩᡤᡝ ᡳᠨᡠ ᠪᡳ᠉ ᡨᡝ᠋ ᠪᡳᠴᡳ ᠠᠪᡴᠠᡳ ᠸᡝᡥᡳᠶᡝᡥᡝ ᡶ᠋ᠣᡵᡤᠣᠨ  ᡳ 『(ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ) ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴ᠋ᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨ᠌ᡥᡝ』 ᠵᠠᡳ 『(ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ) ᠰᡠᠨᠵᠠ ᡥᠠᠴᡳᠨ  ᡳ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᡴᠠᠮᠴᡳᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨ᠌ᡥᡝ』᠉

daicing gurun -i manju gisun -i buleku bithe de manjurame teile arahangge bi, te bici elhe taifin forgon -i <(han -i araha) manju gisun -i buleku bithe>. ereci tulgiyen, labdu hacin -i hergen -i arahangge inu bi. te bici abkai wehiyehe forgon -i <(han -i araha) nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe> jai <(han -i araha) sunja hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe>.

『ᠰᡠᠨᠵᠠ ᡥᠠᠴᡳᠨ  ᡳ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᡴᠠᠮᠴᡳᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨ᠌ᡥᡝ』『(ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ) ᡩ᠋ᡠ᠋ᡳ᠌ᠨ ᡥᠠᠴᡳᠨ  ᡳ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᡴᠠᠮᠴᡳᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨ᠌ᡥᡝ』 ᠪᡝ ᠰᠣᠩᡴᠣᠯᠣᠮᡝ ᠠᡵᠠᡥᠠᠩᡤᡝ᠉ ᠮᠠᠨᠵᡠ᠈ ᡨᠠᠩᡤᡡᡨ᠈ ᠮᠣᠩᡤᠣ᠈ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡝᡵᡝ ᡩ᠋ᡠ᠋ᡳ᠌ᠨ ᡤᡳᠰᡠᠨ ᠴᡳ ᡨᡠ᠋ᠯᡤᡳᠶᡝᠨ᠈ ᡠᡳ᠌ᡤᡠᡵ ᡤᡳᠰᡠᠨ ᠪᡝ ᠨᠣᠩᡤᡳᠪᡠᡥᠠᠪᡳ᠉ 『ᡩ᠋ᡠ᠋ᡳ᠌ᠨ ᡥᠠᠴᡳᠨ  ᡳ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᡴᠠᠮᠴᡳᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨ᠌ᡥᡝ』『(ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ) ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠮᠣᠩᡤᠣ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᡳᠯᠠᠨ ᡥᠠᠴᡳᠨ  ᡳ ᠮᡠᡩ᠋ᠠᠨ ᠠᠴᠠᡥᠠ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨ᠌ᡥᡝ』 ᠪᡝ ᠰᠣᠩᡴᠣᠯᠣᠮᡝ ᠠᡵᠠᡥᠠᠩᡤᡝ᠉ 『ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠮᠣᠩᡤᠣ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᡳᠯᠠᠨ ᡥᠠᠴᡳᠨ  ᡳ ᠮᡠᡩ᠋ᠠᠨ ᠠᠴᠠᡥᠠ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨ᠌ᡥᡝ』 ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᠵᡠᠸᡝ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᡴᠠᠮᠴᡳᡥᠠ 『ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴ᠋ᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨ᠌ᡥᡝ』 ᠪᡝ ᠪᠠᡩ᠋ᠠᡵᠠᠮᠪᡠᠮᡝ ᠠᡵᠠᡥᠠᠩᡤᡝ᠉ 『ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴ᠋ᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨ᠌ᡥᡝ』 ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᡨᡝ᠋ᡳ᠌ᠯᡝ ᠪᠠᡴ᠋ᡨᠠᠮᠪᡠᡵᡝ 『ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨ᠌ᡥᡝ』 ᠪᡝ ᠪᠠᡩ᠋ᠠᡵᠠᠮᠪᡠᠮᡝ ᠠᡵᠠᡥᠠᠩᡤᡝ᠉

<sunja hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe> <(han -i araha) duin hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe> be songkolome arahangge. manju, tanggūt, monggo, nikan ere duin gisun ci tulgiyen, uigur gisun be nonggibuhabi. <duin hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe> <(han -i araha) manju monggo nikan hergen ilan hacin -i mudan acaha buleku bithe> be songkolome arahangge. <manju monggo nikan hergen ilan hacin -i mudan acaha buleku bithe> manju nikan juwe hergen kamciha <nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe> be badarambume arahangge. <nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe> manju gisun -i teile baktambure <manju gisun -i buleku bithe> be badarambume arahangge.

sekiyen

manju oci, 海西女真, 建州女真, monggoso, nikansi sere geren uksura acabufi banjihangge.

nurgaci -i fonde, jušen hergen gukure de isika.

manju -i yargiyan kooli ejeme, 1599 -ci aniya de, nurgaci erdeni, g'ag'ai de monggo hergen be kūbulime manju -i hergen be arara seme hese wasika.^[1] juwe baksi hese be aliha manggi, tongki fuka monggo hergen -i songkoi akū hergen araha. ere hacin -i hergen ineku jalan -i 建州女真 de selgiyehebi. 后金 -i iliburan jai manju -i banjin be aisilaha. amaga dahai juwan juwe uju be tongki fuka akū manju hergen -i dalbade tongki, fuka nonggifi, tongki fuka sindaha hergen araha. ere hacin -i hergen aisin gurun de selgiyehebi.

mudan

manju gisun de 6 元音音位, 19 辅音音位 bi. 元音 de a, e, dulimba -i ilan banin bi. banin adalingge 元音 ishunde 元音和谐. 辅音 de inu 和谐现象 bi. te bicibe, 元音和谐 cira ginggun akū. 词头, 词中, 词尾 -i arbun encu, emhun arara de arbun inu encu.

hergen

manju hergen -i fiyelen be tuwaki.

manju gisun manju hergen be baitalambi. manju hergen monggo hergen be kūbulime arahangge. monggo hergen 回鹘 hergen deri jihengge. manju hergen cokime iliburengge.
"ᠠᠮᠠ ama", "ᠠᡧᠠ aša (eme -i ahūta deote)", "ᡝᠮᡝ eme", "ᡝᡧᡝ eše (eme -i ahūn/deo -i sargan)" sere banin -i calabun bi. manju hergen -i araha nibcu -i boji bithe de "dulimbai gurun -i bithe" sembi.

bithei kooli

manju gisun de 辅音 uheri 25, erei dorgi 3 mudan damu nikan gisun deri juwen gaiha gisun be arara de baitalambi. 辅音 uheri 6, golmin fohoron -i calabun akū. 元音和谐律 bi, te bicibe kooli de daharakū gisun labdu, 语音同化现象 inu bi. manju gisun oci 粘着语. 主语 be julergi de, 谓语 be dulimba de, 宾语 be amargi de sindambi. 虚词 gisun -i gūnin be tucibuci ombi. 名词 de 格 bi, 指人名词 de 数 -i kūbulin bi. 名词 de 时, 态, 形动, 副动 sere 形态变化 bi. manju gisun oci 粘着语 -i emke. 修饰语 be 被修饰语 -i julergi de sindambi.

ᠰᡳ
ᠮᠠᠨᠵᡠ
ᠪᡳᡨᡥᡝ
ᡨᠠᠴᡳᠮᠪᡳ᠉

si manju bithe tacimbi.

2SG Manchu script to.learn-IMPF

"gene-" -i fejile de dulekengge be jorime gisurere "hV(-he)" be sindaci "gene-he" sembi.

tere sargan jui hoton de genehe.

that [woman child(=girl)] city/town DAT go-PST.FINITE

tere sargan jui boo ci tucike.

that [woman child(=girl)] house ABL go.out-PST.FINITE

副词 nonggime juwe gisun be kamcici, ujui aššan("boo ci tucimbi") be jai aššan("hoton de genembi") de holbombi.

tere sargan jui boo ci tucime, hoton de genehe.

that [woman child(=girl)] house ABL go.out-IMPF.CONVERB, city/town DAT go-PST.FINITE

tere sargan jui boo ci tucifi, hoton de genehe.

that [woman child(=girl)] house ABL go.out-PST.CONVERB, city/town DAT go-PST.FINITE

tere sargan jui boo ci tucicibe, hoton de genehe.

that [woman child(=girl)] house ABL go.out-CONCESSIVE.CONVERB, city/town DAT go-PST.FINITE

hican gebsun -i afaha

gebsun

数

PL

复数 (-sa, -se, -si, -so)

格

manju gisun de 5 hacin -i 格 bi. emhun baitalaci (ᠠᠪᡴᠠ ᡳ abka -i) hergen -i fejile sindaci (ᠠᠪᡴᠠᡳ, abkai) gemu ombi. 元音和谐律 de daharakū. te bicibe, ese 后置词 waka.