Wp/mag/आन्ध्रप्रदेश
| आन्ध्रप्रदेस ఆంధ్రప్రదేశ్ | |
|---|---|
| भारतके राज्य | |
| आन्ध्रप्रदेश | |
ऊपरेसे, बामासे दहिना,: वोण्टीमिट्टामे कोडण्डा राम मन्दिर, लेपाक्षीमे नन्दी, पापी हिल्स, तिरुमलामे वेङ्कटेश्वर मन्दिर, अमरावतीमे ध्यान बुद्धके मूर्ति, अरकु घाटी विशाखापत्तनममे सिंहचलम मन्दिर, राजमण्ड्रीमे गोदावरी सेतु | |
| राष्ट्रगान: "मा तेलुगू तल्लिकि" (हमनीके माइ तेलुगुके) | |
भारतमे आन्ध्रप्रदेशके स्थान | |
| निर्देशाङ्क: 16°30′N 80°38′E / 16.50°N 80.64°Eनिर्देशाङ्क: 16°30′N 80°38′E / 16.50°N 80.64°E | |
| देश | |
| गठन | 1 नवम्बर 1956[1][2] |
| राजधानी | अमरावती |
| सबसे बड़ नगर | विशाखपट्नम् |
| मण्डल | २६ |
| सरकार | |
| • अङ्ग | आन्ध्रप्रदेश सरकार |
| • राज्यपाल | एस अब्दुल नजीर[3][4] |
| • मुख्यमन्त्री | चन्द्र बाबु नयुडू |
| • विधानमण्डल | द्विसदनीय |
| • संसदीय क्षेत्र | |
| • उच्चन्यायालय | आन्ध्रप्रदेश उच्चन्यायालय |
| क्षेत्रफल | |
| • कुल | 162,975 किमी2 (62,925 वर्ग मील) |
| • क्रम | ७मा |
| जनसङ्ख्या (2011)[5] | |
| • कुल | ४,९५,७७,१०३ |
| • क्रम | १०मा |
| • घनत्व | 308/किमी2 (800/मील2) |
| जीडीपी (२०२२–२३) | |
| • कुल | ₹ 11.33837 trillion (US$१३४.११ अरब) |
| • प्रतिव्यक्ति | ₹ २,१९,५१८ (US$२,५९६.४९) |
| भाषा | |
| • राजभाषा | तेलुगु |
| • अतिरिक्त आधिकारिक | उर्दू[8][9] |
| समयमण्डल | युटिसि+०५:३० (भारतीय मानक समय) |
| UN/LOCODE | AP |
| आइएसओ ३१६६ सङ्केत | IN-AP |
| वाहन पञ्जीकरण | AP–39 |
| साक्षरता | ६७.४१% (२०११) |
| समुद्र तट | 974 किलोमीटर (605 मील) |
| लिङ्गानुपात (2011) | ९९३ ♀/१००० ♂ |
| मानव विकास सूचकाङ्क (2018) | medium · २७मा |
आन्ध्रप्रदेस (आन्ध्रप्रदेश; तेलुगु: ఆంధ్ర ప్రదేశ్; सङ्क्षिप्त आ॰प्र॰) भारतके दक्खिन-पूरुबी तटे स्थित राज्य हे । क्षेत्रफलके अनुसार ई भारतके सतमा सबसे बड़का आउ जनसङ्ख्याके आधारपर पचमा सबसे बड़का राज्य हे । राज्यके राजधानी अमरावती आउ सबसे बड़कनगर विशाखपट्नं हे । भारतके सब राज्यमे सबसे लम्बा समुद्रतट गुजरातमे (१६०० कि॰मी॰) होवित, दोसर स्थानपर ई राज्यके समुद्रतट (९७२ कि॰मी॰) हे ।[11]
आन्ध्रप्रदेश १२°४१' आउ २२°उ॰ अक्षान्स आउ ७७° आउ ८४°४०'पू॰ देशान्तर रेखांशके बीचे हे आउ उत्तरदन्ने महाराष्ट्र, छत्तीसगढ़ आउ उड़ीसा, पूरुदन्ने बङ्गालके खाड़ी, दक्खिनदन्ने तमिल्नाडु आउ पच्छिदन्ने कर्नाटकसे घिरल हे । ऐतिहासिक रूपसे आन्ध्रप्रदेशके "भारतके धानके कटोरा" कहल जाहे । हियाँके फसलके ७७% से बेसी भाग चौर हे ।[12] ई राज्यमे दू प्रमुख नदी, गोदावरी आउ कृष्णा बहहे । पुदुच्चेरी (पाण्डीचेरी) प्रदेसके यनम मण्डलके छोट अन्तःक्षेत्र (३० वर्ग कि॰मी॰) ई राज्यके उत्तर-पूरुबमे स्थित गोदावरी डेल्टामे हे ।
ऐतिहासिक दृष्टिसे राज्यमे शामिल क्षेत्र आन्ध्रपथ, आन्ध्रदेस, आन्ध्रवाणी आउ आन्ध्र विषय के रूपमे जानल जा हलै ।[13] आन्ध्र राज्यसे आन्ध्रप्रदेशके गठन 1 नवम्बर 1956 के कैल गेलै ।
फरवरी 2014 के भारतीय संसद अलग तेलङ्गाना राज्यके मञ्जूरी दे देलकै । तेलङ्गाना राज्यमे दस मण्डल आउ शेष आन्ध्रप्रदेश (सीमान्ध्र) मे 13 मण्डल होतै । दस बरस तक हैदराबाद दुनो राज्यके संयुक्त राजधानी होतै । नया राज्य सीमान्ध्र दु-तीन महीनामे अस्तित्वमे आजैतै अखनी लोकसभा/राज्यसभाके 25/12सीट आन्ध्रमे आउ लोकसभा/राज्यसभा 17/8 सीट तेलङ्गानामे होतै ।[14]
सम्बन्धित लेख
[edit | edit source]सन्दर्भ
[edit | edit source]- ↑ Rao, Madhu (1 November 2019). "Formation day: These Indian states were formed on November 1". India TV News. अभिगमन तिथि 9 May 2022.
- ↑ "Government to resume Andhra Pradesh Formation Day celebration on November 1". The New Indian Express. 22 October 2019. अभिगमन तिथि 2 August 2020.
- ↑ "Anusuiya Uikey appointed Chhattisgarh Governor, Biswa Bhusan Harichandan is new Governor of Andhra Pradesh". Zee News. 16 July 2019. मूलसे 16 July 2019 के पुरालेखित. अभिगमन तिथि 16 July 2019.
- ↑ "Veteran BJP leader Biswa Bhusan Harichandan appointed as Governor of Andhra Pradesh". The News Minute. 16 July 2019. मूलसे 16 July 2019 के पुरालेखित. अभिगमन तिथि 16 July 2019.
- ↑ "Demography" (PDF). Official portal of Andhra Pradesh Government. Government of Andhra Pradesh. मूल (PDF) से 14 July 2014 के पुरालेखित. अभिगमन तिथि 10 June 2014.
- ↑ "ECONOMIC SURVEY 2021-22 STATISTICAL APPENDIX" (PDF). Government of India, India Budget, Ministry of Finance. अभिगमन तिथि 11 February 2022.
- ↑ "Per Capita Net State Domestic Product - State-wise (At Current Prices)". Reserve Bank of India. अभिगमन तिथि 21 January 2022.
- ↑ "Urdu second official language in Andhra Pradesh". Deccan Chronicles. 24 March 2022. अभिगमन तिथि 16 May 2022.
- ↑ "Bill recognising Urdu as second official language passed". The Hindu. 23 March 2022. अभिगमन तिथि 16 May 2022.
- ↑ "Sub-national HDI – Area Database". Global Data Lab. Institute for Management Research, Radboud University. मूल से 23 सितम्बर 2018 के पुरालेखित. अभिगमन तिथि 14 July 2021.
- ↑ ":: Citizen Help". APOnline. 1 नवंबर 1956. मूल से 21 मार्च 2014 के पुरालेखित. अभिगमन तिथि 3 मार्च 2009.
|date=में तिथि प्राचल का मान जाँची (सहायता) - ↑ "संग्रहीत प्रति" (PDF). मूल (PDF) से 26 मार्च 2009 के पुरालेखित. अभिगमन तिथि 14 दिसम्बर 2009.
- ↑ तेलुगू जगहों के नामों का एक अध्ययन-एस एस रामचंद्र मूर्ति द्वारा, पृ. 10
- ↑ "Welcome Bellevision.com". www.bellevision.com. अभिगमन तिथि 1 मार्च 2019.