Wp/grc/Ἄρης

 Τοῦτο τὸ λῆμμα γέγραπται τῇ Ἀττικῇ καὶ τῇ Ἀττικιζούσῃ διαλέκτῳ.

 Τοῦτο τὸ λῆμμα ἀνατεθεώρηται.

Ἄρης· ἄγαλμα Ῥωμαϊκόν, μάρμαρος, ἐκ τῆς Κανώπου ἐν τῷ «Villa Adriana».

Ἄρης ἐστὶν ὁ τῆς μάχης καὶ τῆς ἀνδρείας θεός, τῶν Δώδεκα Ὀλυμπίων, Ζηνὸς καὶ Ἥρας υἱός. Ἐν τῇ Ἑλληνικῇ διανοίᾳ τὸν ὠμὸν καὶ θορυβῶδη πόλεμον ἐκπροσωπεύει, ἐναντιούμενος τῇ Ἀθηνᾷ τὴν στρατηγικὴν τέχνην καὶ τὸ πολιτικὸν φρόνημα παρισταμένῃ. Συγγραφεῖς πολλάκις αὐτὸν δεινὸν μὲν, ἀτάκτως μέντοι κινούμενον καὶ ἀμφίβολον παρεῖχον, καὶ ἡ τούτου παρουσία καὶ ἐν Ὀλύμπῳ καὶ παρ᾽ ἀνθρώποις ἄστατος ἐφαίνετο.

Τὸ ὄνομα μαρτυρεῖται ἤδη ἐν τοῖς Μυκηναϊκοῖς, ἔνιοι δὲ τὸ ἦθος αὐτοῦ πρὸς Θρᾳκικὴν ἀγωγὴν συνάπτουσιν. Ἐν ἔπεσι καὶ μύθοις ὁ Ἄρης προβάλλεται μᾶλλον ὡς αὐτουργὸς καὶ προσωποποιία τῆς μάχης· οὐ μέντοι πυκναῖς ἐμφανείαις, καὶ πολλάκις ὕβρει ἢ ἀποτυχίᾳ τελευτᾷ, δηλοῦντος ὅτι βραδέως ἐναρμόττει τῇ τάξει τῇ θείᾳ.

Ὀνόματα καὶ ἐπίκλησις

Τὸ προσωνύμιον Ἄρειος «πολεμικός» μεταδίδοται ἄλλοις θεοῖς, οἷον Διὶ Ἀρείῳ ἢ Ἀθηνᾷ Ἀρείᾳ, ὅταν στρατιωτικὸν ἦθος ἀναδέχωνται. Ὁ Ἐνυάλιος ἤτοι ἐπίκλησις Ἀρέως ἢ κατ᾽ ἄλλους θεὸς οἰκεῖος καὶ παράπλησιος νομίζεται, ὥστε ἐν ποιήσει καὶ ἐν λατρείᾳ πολλάκις ἀντ᾽ ἀλλήλων χρῆσθαι.

Ἦθος καὶ ἔργα

Ὁ Ἄρης τὸν αἰφνίδιον θόρυβον καὶ τὴν ὠμότητα τῆς συμπλοκῆς προσωποποιεῖ, οὐχ οὕτως τὴν εὔτακτον ἡγεμονίαν. Ὅσα δὲ πρὸς αὐτὸν ἀνήκει, φοβερὰ καὶ πολεμικὰ χρῶσιν λαμβάνει· καὶ μετ᾽ αὐτοῦ πορεύονται Φόβος καὶ Δεῖμος, οἷοι τὸν κραυγμὸν καὶ τὸν τρόμον τοῦ πεδίου φέρουσιν.

Λατρεία καὶ τιμαί

Ἐπὶ τῆς ἠπείρου τῆς Ἑλλάδος ἡ τοῦ Ἄρεως λατρεία οὐ πυκνή· ἔνθα καὶ ἔνθα ἱερὰ καὶ ἔθη σπανιότερα, πολλάκις ὡς ἀποτρόπαια, ἵνα τὸν θεὸν δέσμιον ποιησάμενοι τὴν ἀπ᾽ αὐτοῦ βλάβην ἀποτρέποιεν. Ὁ Ἄρειος Πάγος Ἀθηνῶν ἐξηγεῖται ὑπὸ μύθων ὡς τὸ χωρίον οὗ οἱ θεοὶ τὸν Ἄρην ἔκριναν ἐπὶ τῷ Ἁλιρροθίου φόνῳ. Ἔξω δὲ τῆς ἠπείρου, ἐν τισὶ τῆς Ἀσίας χώραις, τιμὰς ἔλαβεν οὐκ ὀλίγας.

Μῦθοι

Ἄρει καὶ Ἀφροδίτῃ κοινωνία φίλη λέγεται, Ἀθηνᾷ δ᾽ ἀντίθεσις ἀεί. Ἐν τῷ Τρωικῷ πολέμῳ ὑπὲρ Τρώων ἵσταται πιθανοῖς Ἀφροδίτης λόγοις πεισθείς· ἀλλ᾽ Ἀθηνᾶς βοηθούσης ὁ Διομήδης αὐτὸν τρώσας ἀπέτρεψεν ἐκ τῆς μάχης. Γέλωτά τε θεῶν ἠνείχετο ὅτε Ἥφαιστος ἄρκυσιν ἔδησε τὸν Ἄρην μετ᾽ Ἀφροδίτης, τῷ δικτύῳ ἐπιδεικνύς· παράδειγμα ἰδιώματος ὅτι πολλάκις ὁ θεὸς ἐν μύθοις ἀτιμάζεται.

Πρὸς τὸ Ῥωμαϊκόν

Ἡ πλησιεστάτη ἀντιστοιχία παρὰ Ῥωμαίοις ὁ Μᾶρς. Καίπερ οἱ ὕστεροι συχναῖς ταὐτίσεσιν ἐχρήσαντο, ἡ Ῥωμαϊκὴ θρησκεία τὸν Μᾶρτα τιμᾷ ὡς ἥρωα καὶ πρόγονον τοῦ δήμου, πατέρα Ῥωμύλου, σωτῆρα τῆς πόλεως καὶ εἰρήνης ἐγγυητὴν διὰ ῥώμης· ταῦτα δὲ διαφέρει τοῦ ἀτάκτως φερομένου Ἀρέως.

Ὕστερος ἀπόηχος

Ἐν τοῖς νεωτέροις χρόνοις ἡ εἰκαστικὴ τέχνη μᾶλλον τὴν Ῥωμαϊκὴν προσωπογραφίαν προῃρεῖτο, τὸν Μάρτην ὑπογράφουσα νέον ὁπλίτην σὺν λόγχῃ καὶ κόρυθι, ἀετὸν ἢ κύνα παρεστῶτα· καὶ οὕτως ἡ σκληροτέρα γραφὴ τοῦ Ἀρέως πολλάκις ἠπιοῦται.

Έξωτερικοι σύνδεσμοι

Οὐικικοινά

Ἴδε τὰς εἰκόνας καὶ τὰ ἄλλα καθόλου περὶ Ἄρεως