Wp/grc/Ἀθηνᾶ
Τοῦτο τὸ λῆμμα γέγραπται τῇ Ἀττικῇ καὶ τῇ Ἀττικιζούσῃ διαλέκτῳ.
Τοῦτο τὸ λῆμμα ἀνατεθεώρηται.
Ἀθηνᾶ ἐν τῇ ἀρχαίᾳ Ἑλληνικῇ θρησκείᾳ καὶ μυθολογίᾳ μία τῶν σπουδαιοτάτων θεῶν νομίζεται. Ὡς γὰρ θεὰ σοφίας, στρατηγίας τε καὶ παντοίων τεχνῶν, εἰς τὸν κύκλον τῶν Δώδεκα Ὀλυμπίων κατελέγετο. Εἰώθασι δὲ αὐτὴν ἐν τοῖς ἀγάλμασι παριστάναι κράνος τε καὶ θώρακα φοροῦσαν, καὶ γλαῦκα πάρεδρον ἔχουσαν· ταῦτα γὰρ ἀμφότερα σύμβολά ἐστι τῆς τε συνέσεως καὶ τῆς πολεμικῆς προνοίας αὐτῆς.
Γένεσις
[edit | edit source]Ἡ περὶ τῆς γενέσεως αὐτῆς διήγησις ἐπιφανεστάτη τῶν ἐν τοῖς Ἑλληνικοῖς μύθοις ἐστίν· πᾶσι γὰρ τοῖς ὅπλοις ὡπλισμένη καὶ τελεία ἐκ τῆς κεφαλῆς τοῦ Διὸς ἐξέθορε. Ἡσιόδου γοῦν ἡ Θεογονία διηγεῖται ὡς ὁ Ζεὺς τὴν Μῆτιν ἔγκυον οὖσαν καταπίοι, ὕστερον δέ, σχισθείσης αὐτοῦ τῆς κεφαλῆς Ἡφαίστου πελέκει, ἡ θεὰ ἐξέθορε· ὥστε καὶ αὐτὴ ἡ γένεσις τὸν νοερὸν καὶ προμηθῆ χαρακτῆρα τῆς θεᾶς σημαίνει.
Ἐπωνυμίαι καὶ Δυνάμεις
[edit | edit source]Πολλαῖς δ’ ἐπωνυμίαις ἐτιμᾶτο· Παλλὰς μὲν γὰρ ἐκλήθη, ὡς λέγεται, ἀπὸ τῆς ἑταιρίδος Παλλάδος· Πολιὰς δέ, ὅτι τὰς πόλεις ἐφύλαττεν· Ἐργάνη δέ, ὡς τῶν τεχνιτῶν οὖσα προστάτις, μάλιστα δὲ τῶν ὑφαντῶν· Πρόμαχος δέ, ἐπεὶ τῆς φάλαγγος ἦρχεν. Τὰ δὲ σύμβολα αὐτῆς ἐστι γλαῦξ μὲν σοφίας, ἐλαία δὲ εἰρήνης τε καὶ εὐετηρίας, ἡ αἰγὶς τὸ Γοργόνειον φέρουσα, καὶ τὸ δόρυ τὸ πολεμικόν.
Πολιὰς Ἀθηνῶν
[edit | edit source]Κατ’ ἐξοχὴν δὴ ἐν Ἀθήναις ἐτιμᾶτο, ἀφ’ ἧς ἡ πόλις τὸ ὄνομα ἔλαβεν. Ἐν γὰρ τῷ πρὸς Ποσειδῶνα περὶ τῆς πόλεως ἀγῶνι ἐκρίθη τὸ τῆς Ἀθηνᾶς δῶρον—ἐλαία καρποφόρος—κρεῖττον εἶναι τῆς τοῦ Ποσειδῶνος ἁλμυρᾶς κρήνης· καὶ ἐκ τούτου ἡ θεὰ τῇ πόλει προστάτις διέμεινεν. Ἐπὶ τῆς Ἀκροπόλεως ὁ Παρθενὼν ὡς μέγιστος οἶκος αὐτῆς ἵδρυται, καὶ ἐν τοῖς Παναθηναίοις κατ’ ἔτος οἱ Ἀθηναῖοι ἀγῶσι, πομπαῖς, καὶ θυσίαις ἐτίμων τὴν θεόν.
Σύμμαχος ἡρώων, τιμωρὸς ὑβριστῶν
[edit | edit source]Προθύμως τοῖς ἥρωσιν ἡ Ἀθηνᾶ συνηγωνίζετο· ἐν μὲν τῇ Ἰλιάδι Ἀχιλλεῖ τε καὶ Ὀδυσσεῖ, Ἡρακλεῖ δέ, Περσεῖ, Βελλεροφόντῃ, καὶ Ἰάσονι ἐν τοῖς ἄθλοις τὴν ὁδὸν ἔδειξεν. Ὁπόταν δέ τις εἰς τὴν θεὰν ὑβρίζῃ, δεινῶς τιμωρεῖται· τὴν μὲν γὰρ Ἀράχνην εἰς ἀράχνην μετέβαλεν, τὴν δὲ Μέδουσαν, ὅτι ἐν τῷ ναῷ ἐμιάνθη, τερατώδη ἐποίησεν, Τειρεσίαν δὲ τυφλὸν ἀπέφηνεν, παράδειγμα τοῖς θνητοῖς παρεχομένη.
Κληρονομία
[edit | edit source]Μετὰ τὴν ἀρχαιότητα ἡ θεὰ παρὰ Ῥωμαίοις Μινέρβα ἐκλήθη. Κατὰ δὲ τοὺς Μεσαιωνικοὺς χρόνους ἔνιοι τὴν εἰκόνα αὐτῆς πρὸς τὴν τῆς Θεοτόκου παρεῖχον. Ἐν δὲ τῇ Ἀναγεννήσει καὶ μέχρι τοῦ νῦν, διαμένει σύμβολον σοφίας, παιδείας, δημοκρατίας, καὶ τεχνῶν, ἐν τέχνῃ τε καὶ λογοτεχνίᾳ καὶ πολιτικοῖς σήμασι πανταχοῦ διαλάμπουσα.
Ἐξωτερικοὶ σύνδεσμοι
[edit | edit source]