Wp/grc/Ποσειδῶν
Τοῦτο τὸ λῆμμα γέγραπται τῇ Ἀττικῇ καὶ τῇ Ἀττικιζούσῃ διαλέκτῳ.
Ὁ Ποσειδῶν, εἷς τῶν δώδεκα Ὀλυμπίων, ἐν τῇ Ἑλληνικῇ μυθολογίᾳ τιμᾶται ὡς θεὸς τῆς θαλάττης, τῶν χειμώνων, τῶν σεισμῶν καὶ τῶν ἵππων. "Ἐννοσίγαιος" καὶ "Ἐνοσίχθων" ἐπικαλούμενος, προστάτης ἦν τῶν ναυτῶν καὶ πολιοῦχος πολλῶν πόλεών τε καὶ ἀποικιῶν. Ὁ παρὰ Ῥωμαίοις ἀντίστοιχος αὐτῷ θεὸς Νεπτοῦνος καλεῖται.
Κατὰ τὴν παράδοσιν, ὥσπερ παρ' Ὁμήρῳ καὶ Ἡσιόδῳ δεδήλωται, μετὰ τὴν τοῦ Κρόνου κατάλυσιν, ὁ Ποσειδῶν καὶ οἱ ἀδελφοὶ αὐτοῦ τὰς ἀρχὰς διενείμαντο· ὁ μὲν Ζεὺς ἔλαχε τὸν οὐρανόν, ὁ δὲ Ἅιδης τὰ ὑπὸ γῆς, ὁ δὲ Ποσειδῶν τὴν θάλατταν (τόν τε Ὄλυμπον καὶ τὴν γῆν κοινῇ νέμειν ἔδοξεν αὐτοῖς). Ἡ πρὸ τῶν Ὀλυμπίων θεῶν θεραπεία αὐτοῦ, μάλιστα ἐν Πύλῳ καὶ Θήβαις γενομένη, τὴν τοῦ "ἐνοσίχθονος" δύναμιν ἐδήλου. Αἱ τιμαὶ αὐτοῦ ἀπὸ τῶν ἵππων καὶ τῶν κρηνῶν—αἳ πολλάκις τῇ τριαίνῃ αὐτοῦ ἀνεδίδοντο—μέχρι τῶν χειμώνων καὶ τῶν σεισμῶν ἐξετείνοντο.
Ὁ Ποσειδῶν μεγάλα ἐν τοῖς Ὁμηρικοῖς ἔπεσι διεπράξατο, τοῖς μὲν Ἕλλησι κατὰ τῶν Τρώων βοηθῶν, τὸν δὲ Ὀδυσσέα κολάζων διότι τὸν υἱὸν αὐτοῦ Πολύφημον ἐτύφλωσε, καὶ τὸν νόστον αὐτοῦ κωλύων χειμῶνας ἐπιπέμπων. Περιφανῶς δὲ πρὸς τὴν Ἀθηνᾶν ἠγωνίσατο περὶ τῆς τῶν Ἀθηνῶν ἀρχῆς· τῆς δὲ Ἀθηνᾶς νικησάσης, ὁ Ποσειδῶν ἐπὶ τιμωρίᾳ τὸ Ἀττικὸν πεδίον κατέκλυσεν. Λέγεται δὲ καὶ τῆς Ἀτλαντίδος ἄρχειν ἐν τοῖς Πλάτωνος διαλόγοις, Τιμαίῳ τε καὶ Κριτίᾳ.
Εὐρέως τιμώμενος ἀνὰ τὴν Ἑλλάδα—μάλιστα δὲ ἐν Πελοποννήσῳ, Ἰωνίᾳ, Κορίνθῳ καὶ Σπάρτῃ—ὁ Ποσειδῶν πολλὰς ἐπωνυμίας ἔσχεν, αἳ πρός τε τὰ ναυτικὰ καὶ τὰ γεωργικὰ καὶ τὰ χθόνια ἔβλεπον (οἷον Ἑλικώνιος, Ἐνοσίγαιος). Αἱ ἑορταὶ αὐτοῦ, ὥσπερ τὰ Ἴσθμια ἐν Κορίνθῳ καὶ τὰ Πανιώνια ἐν Ἰωνίᾳ, ἀθλητικοὺς ἀγῶνας, ἱπποδρομίας καὶ ναυτικὰς τελετὰς περιεῖχον. Τὰ ἱερά, οἷον ὁ ναὸς ὁ ἐπὶ Σουνίῳ ἄκρῳ, τὰς ζωτικὰς θαλαττίους ὁδοὺς ἐπεσκόπει καὶ τῆς ναυτικῆς αὐτοῦ προστασίας σύμβολον ἦν.
Ὁ Ποσειδῶν τυπικῶς μετὰ τριαίνης εἰκονίζεται, συμβόλου τῆς ἐπὶ τῶν ὑδάτων καὶ σεισμῶν ἐξουσίας· ἔχει δὲ καὶ ἵππους, δελφῖνας, ἰχθῦς καὶ ταύρους ὡς ἱερὰ ζῷα. Κατὰ γένος δέ, υἱὸς μὲν τοῦ Κρόνου καὶ τῆς Ῥέας ὤν, ἐγέννησε πολλοὺς παῖδας (ἐν οἷς Θησέα, Πολύφημον, Ἄτλαντα), ἔγημε δὲ Ἀμφιτρίτην, μίαν τῶν Νηρηΐδων. Ἡ διαμένουσα πολιτιστικὴ αὐτοῦ κληρονομία περιλαμβάνει εὐρεῖαν εἰκονογραφίαν, τοπωνύμια (οἷον Ποσειδωνίαν), καὶ τὴν ἐν τῷ νεωτέρῳ συμβολισμῷ ἐπίδρασιν—μάλιστα δὲ τὴν τοῦ Νεπτούνου τρίαιναν, ἣ ἐν ναυτικοῖς ἐμβλήμασι καὶ ἀρχιτεκτονικῇ φαίνεται.
Ἐξωτερικοὶ σύνδεμοι
[edit | edit source]