User:PastelKos/Γαλλία

From Wikimedia Incubator

Γαλλία, δημοσίᾳ Γαλλικὴ Πολιτεία[6] (γαλλιστί: France - République française /fʁɑ̃s/ - /ʁe.py.blik fʁɑ̃.sɛz/) χώρα τῆς Εὐρώπης ἐστὶ ἣ συνίσταται ὑπὸ τῆς Μητροπολιτικῆς Γαλλίας καὶ τῶν αὐτῆς ὑπερποντίων διοικητικῶν χωρῶν καὶ κτήσεων. Ἡ Μητροπολιτικὴ Γαλλία ἀπὸ τοῦ Ῥήνου πρὸς τὸν Ἀτλαντικὸν καὶ ἀπὸ τῆς Μεσογείου πρὸς τὴν Βρεττανικὴν καὶ τὴν Γερμανικὴν Θάλασσαν τείνεται. Γειτνιᾷ Βελγίῳ καὶ Λουξεμβούργῳ ἐν τῷ βορρᾷ, Γερμανίᾳ, Ἑλουηττίᾳ καὶ Ἰταλίᾳ ἐν τῇ ἀνατολῇ, Ἀνδοσινίᾳ καὶ Ἱσπανίᾳ ἐν τῷ νότῳ καὶ Βαταυίᾳ, Συρινάμῃ καὶ Βρασιλίᾳ ἐν τῇ Ἀμερικῇ. Τὸ πᾶν ἐμβαδὸν τῆς Γαλλίας 640.679 χ2[1] καὶ σχεδὸν 67.399.000 πολίτας ἔχει.[3] Ἡ μητρόπολις αὐτῆς ἡ Λευκετία ἐστὶ καὶ ἄλλαι μεγάλαι πόλεις ἡ Μασσαλία, τὸ Λούγδουνον, ἡ Τολῶσσα καὶ ἡ Νίκαια. Τὰ νῦν, ή Γαλλία ἐστὶ μέλος τῆς Εὐρωπαϊκῆς Ἑνώσεως.

Ἱστορία[edit | edit source]

Προϊστορία[edit | edit source]

Ἵπποι ἐν ταῖς σπήλυγξι τοῦ Lascaux ἐζωγραφημένοι (17.000 π.Χ.)

Ἄνθρωποι τὴν Γαλλίαν ᾤκουν σχεδόν γε 1,8 ἑκατομμύρια ἔτη.[7] Πολλὲς ἐν ταύτῃ σπήλυγγες αἷς ἐπὶ τῶν τοίχων αὐτῶν ζωγραφήματα ἔχουσί εἰσι ἐκ τοῦ παλαιολιθικοῦ αἰῶνος, ἐξ ὧν τὰ μάλιστα γνωστὰ τὰ ἐν Lascaux (17.000 π.Χ.).[7] Οἱ δὲ ἐκεῖ κατοικούμενοι τῶν ὡρῶν μᾶλλον εὐκράτως γενομένων[7] καὶ ἐδραῖοι ποιησάμενοι τὸ 7.000 π.Χ. εἰς τὸν νεολιθικὸν αἰῶνα ἐνέβησαν. Εἶτα ἦρξάν τε καὶ τὴν γεωργίαν καὶ τὴν μεταλλείων, ἐν τοῖς μάλιστα χρυσοῦ, χαλκοῦ καὶ δὴ σιδήρου, τέχνην μαθόντες. Διὰ τὴν χώραν πολλὰ μνήματα συγκείμενα ἐκ μεγάλων λίθων.

Παλαιότης[edit | edit source]

Ἀργύρου νομίσματα τῆς Μασσαλίας (5ος-1ος αἰὼν π.Χ.)
Οὐερκιγγετόριξ πρὸ τοῦ Καίσαρος νενικημένος ἐν τῇ μάχῃ τῆς Ἀλεσίας

Τὸ 600 π.Χ. Ἴωνες ἐκ Φωκαίας τὴν Μασσαλίαν παρὰ τῇ Μεσογείῳ ᾤκησαν. Ἥδ' ἐστὶ τῆς Γαλλίας ἡ παλαιοτάτη πόλις.[8][9] Ὁμοῦ Κέλται εἰς Βόρειον καὶ Ἀνατολικὴν Γαλλίαν εἰσῆλθον καὶ κατὰ μικρὸν διεχέοντο διὰ πάσης τῆς χώρας,[10] τὸ δὲ ὅμως τῆς χώρας νότιον μέρος ὑπὸ ἑλληνικῆς (καὶ ὕστερον ῥωμαϊκῆς) ῥοπῆς ἔμενε. Οἱ Γαλάται ἦσαν μεγάλη ἀπειλὴ πρὸς Ῥώμην καὶ πολλάκις ταύτην ἐλύπουν καὶ ἐπηργάζοντο καὶ δὴ ἅπαξ Ῥώμην αὐτὴν ὑπὸ τοῦ Βρέννου ἐπολιόρκησαν.[11] Περὶ τὸ 125 π.Χ. ὁ νότος τῆς Γαλατίας ἐκρατήθη ὑπὸ τῶν Ῥωμαίων ὃν ἐπαρχίαν ποιηθέντα ἐκάλουν Ναρβωνικὴ Γαλατία (Gallia Narbōnēnsis). Ὁ Ἰούλιος Καῖσαρ τὴν λοιπὴν Γαλατίαν ἐχειρώσατο καὶ τὴν ὑπὸ τοῦ Οὐερκιγγετόριγος Γαλάτου ἡγεμόνος ἡγηθεῖσαν ἀπόστασιν τὸ 52 π.Χ. κατέστρεψε.[12] Ἡ Γαλατία ὑπὸ τοῦ Αὐγούστου εἰς ἐπαρχίας διῃρέθη[13] καὶ πολλαὶ διὰ ταύτην πόλεις ἱδρύθησαν κατὰ τὸν ῥωμαϊκὸν τρόπον, ὧν μεγίστη τὸ Λούγδουνον. Ἐπειδὴ ὁ Κωνσταντῖνος Α' μετέστησε τῶν θείων Χριστιανὸς ποιούμενος, πλεῖστοί τε ἐν τῇ Αὐτοκρατορίᾳ καὶ τῇ Γαλατίᾳ Χριστιανοὶ ἐγένοντο. Ὁ 5ος αἰὼν μ.Χ. τοὺς βαρβάρους εἶδεν εἰσβάλλοντες καὶ τὴν χώραν ἐκ τῶν Ῥωμαίων καταλαμβάνοντες. Ἔνια τῶν κατασταμένων βασιλείων εἰσὶ τῶν Φράγκων, τῶν Βουργουνδῶν καὶ τῶν Οὐισιγότθων.

Μεσαίων[edit | edit source]

Φραγκία καὶ Καρολίδαι[edit | edit source]

Χλωδοβῖκος Α΄ βαπτιζόμενος (508)

Ὁ πρῶτος τὸν αὑτὸν ποιήσας βασιλέα τῶν Φράγκων ἦν ὁ Χλωδοβῖκος Α΄ ὃς τὴν αὐτοῦ ἀρχὴν ἄρξας τὸ 481 τοὺς ἐσχάτους τῶν Ῥωμαίων ἔτρεψεν εἰς φυγήν. Ὁ Χλωδοβῖκος ἐπηγγείλατο ὅτι βαπτίζοιτο ἂν Χριστιανὸς ἐὰν νίκην νικᾷ κατὰ τῶν Οὐισιγότθων. Ἐκ τούτων τοῦ νότου οἷόν τε ἦν ἐλάβετο καὶ οὕτως ἐβαπτίσθη τὸ 508, αὑτὸν ποιῶν ἡγεμόνα τῆς σημερινῆς δυτικῆς Γερμανίας.

Πάπας Λέων Γ΄ τὸν Μέγαν Κάρολον στεφανοῖ (800)

Ὁ Χλωδοβῖκος ἔθεσε τὴν μητρόπολιν ἐν Λευκετία καὶ ἵδρυσε τὴν Μεροβίγγειον δυναστείαν, μέντοι τὸ βασίλειον οὐκ ἂν μετὰ τὸν αὐτοῦ θάνατον ἔλειπε μερισθὲν εἰς τέσσαρα μέρη περὶ τέσσαρας πόλεις αἳ ἦν ἡ Λευκετία, τὸ Κήναβον, τὸ Νοβιόδουνον καὶ ἡ Δουρικόρτορα. Οἱ τελευταῖοι Μεροβίγγειοι ἀπώλεσαν τὴν ἐξουσίαν τοῖς Κυρίοις τοῦ Οἴκου (maior palatii) ἐξ ὧν εἷς Κάρολος Μαρτέλλος ἐνίκησε ἰσλαμικὸν στράτευμα εἰς Γαλλίαν εἰσβαλὸν ἐν τῇ μάχῃ τοῦ Τουρόνου (732) καὶ ἐκτήσατο πολὺ κράτος. Ὁ αὐτοῦ υἱὸς Πιππῖνος ἐπέλαβε τοῦ φραγκικοῦ σκήπτρου ὡς ὁ πρῶτος Καρολίδης Γάλλος βασιλεύς. Ὁ υἱὸς τοῦ Πιππίνου Μέγας Κάρολος τὰ λοιπὰ φραγκικὰ βασίλεια σύνηξε ποιῶν παμμεγάλη αὐτοκρατορία διὰ τῆς δυτικῆς Εὐρώπης.

Βασίλειον τῆς Γαλλίας[edit | edit source]

Γεωγραφία[edit | edit source]

Πολιτικαὶ Διαιρέσεις[edit | edit source]

Πίναξ[edit | edit source]

Πίναξ Διοικητικὴ Χώρα Μητρόπολις Ἐμβαδόν (χ2) Πλῆθος (2018) Πυκνότης Πλήθους (κατ./χ2)
Μητροπολιτικὴ Γαλλία
Hauts-de-France region locator map.svg Ἄνω Γαλλία
Hauts-de-France
Λίλλη
Lille
31.806 6.004.108 188,8
Bretagne region locator map.svg Ἀρμορική
Bretagne
Ῥήδονες
Rennes
27.208 3.335.414 122,6
Auvergne-Rhône-Alpes region locator map.svg Ἀρουερνία-Ῥοδανὸς-Ἄλπεις
Auvergne-Rhône-Alpes
Λούγδουνον
Lyon
69.711 7.994.459 114,7
Bourgogne-Franche-Comté region locator map.svg Βουργουνδία καὶ Ἐλευθέρα Κομητεία
Bourgogne-Franche-Comté
Διβιών
Dijon
47.784 2.807.807 58,8
Provence-Alpes-Côte d'Azur region locator map.svg Ἐπαρχία-Ἄλπεις-Κυανέα Ἀκτή
Provence-Alpes-Côte d'Azur
Μασσαλία
Marseille
31.400 5.052.832 160,9
Corse region locator map2.svg Κύρνος
Corse
Αἰάκειον
Ajaccio
8.680 338.554 39
Pays de la Loire region locator map.svg Λίγηρος Χώρα
Pays de la Loire
Νάντη
Nantes
32.028 3.781.423 117,9
Alsace-Champagne-Ardenne-Lorraine region locator map.svg Μεγάλη Ἀνατολή
Grand Est
Ἀργεντορᾶτον
Strasbourg
57.441 5.550.389 96,6
Centre-Val de Loire region locator map.svg Μέσον καὶ Κοιλὰς Λίγηρος
Centre-Val de Loire
Κήναβον
Orléans
39.151 2.572.853 65,7
Nouvelle-Aquitaine region locator map.svg Νέα Ἀκυιτανία
Nouvelle-Aquitaine
Βουρδιγάλη
Bordeaux
84.036 5.979.778 71,2
Île-de-France region locator map.svg Νῆσος Γαλλίας
Île-de-France
Λευκετία
Paris
12.011 12.213.447 1016,9
Normandie2014 region locator map.svg Νορμανδία
Normandie
Ῥωτόμαγος
Rouen
29.907 3.327.477 111,3
Languedoc-Roussillon-Midi-Pyrénées region locator map.svg Ὀκκιτανία
Occitanie
Τολῶσσα
Toulouse
72.724 5.885.496 80,9
Ὑπερπόντιαι Διοικητικαὶ Χῶραι
French Guiana in France 2016.svg Γαλλικὴ Γυιάνα
Guyane
Καϊέννη
Cayenne
83.534 276.128 3,3
Guadeloupe in France 2016.svg Γουαδελούπη
Guadeloupe
Κάτω Γῆ
Basse-Terre
1.628 387.629 238,1
Département 974 in France (zoom) 2016.svg Ἑνώσεως Νῆσος
La Réunion
Ἅγιος Διονύσιος
Saint-Denis
2.504 855.961 341,8
Mayotte (976) in France.svg Μαϊόττη
Mayotte
Μαμουζόν
Mamoudzou
374 256.518 689
Département 972 in France (-mini map) (zoom) 2016.svg Μαρτινίκη
Martinique
Γαλλίας Φρούριον
Fort-de-France
1.128 368.783 326,9
Σύνολον 633.109 66.163.678 106,5

Δημογραφία[edit | edit source]

Ἡ ἀπογραφὴ τοῦ 2010 δείκνυσι ὡς xx πολῖται οἰκοῦσι ἐν τῇ Γαλλίᾳ

Πόλεις[edit | edit source]

Ἡ Γαλλία πολλὰς πόλεις καὶ κώμας ἔχει. Κάτω εἰσὶ αἱ εἴκοσι μέγισται.

20 μέγιστες πόλεις τῆς Γαλλίας
Τάξις Πόλις Διοικητικὴ Χώρα Πλῆθος Τάξις Πόλις Διοικητικὴ Χώρα Πλῆθος
La Tour Eiffel vue de la Tour Saint-Jacques, Paris août 2014 (2).jpg
Λευκετία
Marseille 20160813 20.jpg
Μασσαλία
Α Λευκετία Νῆσος Γαλλίας 8.175.133 ΙΑ Ῥήδονες Ἀρμορική 821.784
Lyon cityscape from Notre-Dame de Fourvière - from Flickr.jpg
Λούγδουνον
Vue de Toulouse 2007.jpg
Τολῶσσα
Β Μασσαλία Ἐπαρχία-Ἄλπεις-Κυανέα Ἀκτή 3.792.621 ΙΒ Δουροκόρτορον Μεγάλη Ἀνατολή 820.445
Γ Λούγδουνον Ἀρουερνία-Ῥοδανὸς-Ἄλπεις 2.695.598 ΙΓ Ἅγιος Στέφανος ἐν Φουράνῳ Ἀρουερνία-Ῥοδανὸς-Ἄλπεις 805.235
Δ Τολῶσσα Ὀκκιτανία 2.100.263 ΙΔ Χάρης Λιμήν Νορμανδία 790.390
Ε Νίκαια Ἐπαρχία-Ἄλπεις-Κυανέα Ἀκτή 1.526.006 ΙΕ Τουλών Ἐπαρχία-Ἄλπεις-Κυανέα Ἀκτή 787.033
Ϝ Νάντη Λίγηρος Χώρα 1.445.632 ΙϜ Γρατιανούπολις Ἀρουερνία-Ῥοδανὸς-Ἄλπεις 741.206
Ζ Μομπελλίερον Ὀκκιτανία 1.327.407 ΙΖ Διβιών Βουργουνδία καὶ Ἐλευθέρα Κομητεία 731.424
Η Ἀργεντορᾶτον Μεγάλη Ἀνατολή 1.307.402 ΙΗ Ἰουλιόμαγος Λίγηρος Χώρα 713.777
Θ Βουρδιγάλη Νέα Ἀκυιτανία 1.197.816 ΙΘ Νέμαυσος Ὀκκιτανία 649.121
Ι Λίλλη Ἄνω Γαλλία 945.942 Κ Ἀστικὸς Οἶκος Ἀρουερνία-Ῥοδανὸς-Ἄλπεις 646.889
Πηγή: Ἀπογραφὴ 2016

Πηγαί[edit | edit source]

  1. 1.0 1.1 «Table 3: Population by sex, rate of population increase, surface area and density» (PDF). Demographic Yearbook. United Nations Statistics Division. 2012
  2. «Surface water and surface water change». Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD).
  3. 3.0 3.1 «Demography – Population at the beginning of the month – France». Insee. 2019
  4. 4.0 4.1 4.2 4.3 «World Economic Outlook Database, October 2020». imf.org
  5. Human Development Report 2020 The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene» (PDF). United Nations Development Programme. 15 December 2020
  6. «France». UNGEGN World Geographical Names.
  7. 7.0 7.1 7.2 Jean Carpentier (dir.), François Lebrun (dir.), Alain Tranoy, Élisabeth Carpentier et Jean-Marie Mayeur (préface de Jacques Le Goff), Histoire de France, Points Seuil, coll. " Histoire ", Paris, 2000 (1re éd. 1987), σελ. 17 ISBN 2-02-010879-8
  8. «The Cambridge ancient history». Cambridge University Press. 2000. σελ. 754. ISBN 978-0-521-08691-2.
  9. Claude Orrieux (1999). A history of ancient Greece. John Wiley & Sons. σελ. 62. ISBN 978-0-631-20309-4.
  10. Carpentier et al. 2000, σελ. 29.
  11. Πόπλιος Κορνήλιος Τάκιτος. «Ἱστορίαι, Β', ϘA'». perseus.tufts.edu.
  12. «De la Gaule celte à la Gaule romaine». Sylvain Gouguenheim, Isabelle Dumielle
  13. Carpentier et al. 2000, σελ. 53–55.

Ὑπομνήματα[edit | edit source]

  1. Ἐν ταῖς κτήσεσι ἐν Εἰρηνικῷ χρᾶται τὸ Φράγκον Εἰρηνικοῦ (₣, XPF)
  2. Αἵδε αἱ Ὧραι ἰσχύουσι μόνον ἐν τῇ Μητροπολιτικῇ Γαλλία. Ἐν ταῖς ὑπερποντίαις διοικητικαῖς χώραις καὶ κτήσεσι αἱ ζῶναι ὥρας εἰσὶ ἐκ τῆς UTC-10 ἕως UTC+12
  3. Σὺν τούτῳ ἐν ταῖς ὑπερποντίαις διοικητικαῖς χώραις καὶ κτήσεσι τάδε χρῶνται: .re, .mq, .gp, .tf, .nc, .pf, .wf, .pm, .gf .yt. Χρᾶται ἔτι δὲ ὅπως αἱ ἄλλες τῆς Εὐρωπαϊκῆς Συνέσεως χῶραι-μέλη τὸ .eu

Σύνδεσμοι Ἐξώτεροι[edit | edit source]

Commons-logo.svg
Οὐικικοινά
Ἰδὲ τὰς εἰκόνας καὶ τὰ κοινὰ τὰ ἄλλα περὶ τῆς Γαλλίας
Χῶραι τῆς Εὐρώπης
Χῶραι Ἅγιος Μαρῖνος • Ἀλβανία • Ἀνδοσινία • Ἀρμενία1 • Ἀτροπατηνή1 • Αὐστρία • Βαταυία2 • Βέλγιον • Βοημία • Βοσώνα καὶ Ἑρσεγοΐνη • Βουλγαρία • Γαλλία2 • Γερμανία • Δακία • Δανία • Ἑλλάς • Ἑλουηττία • Ἐσθονία • Ἡνωμένον Βασίλειον2 • Θούλη • Ἰβηρία1 • Ἰέρνη • Ἱσπανία2 • Ἰταλία • Κασαχία1 • Κύπρος1 • Λεττονία • Λευκορωσσία • Λευχεντία • Λιθουανία • Λουξεμβοῦργον • Λυσιτανία2 • Μελίτη • Μελάνορος • Μολδαυία • Μόνοικος • Νορουηγία2 • Οὐατικανόπολις • Οὑγγαρία • Παιονία • Πολωνία • Ῥωσσία1 • Σαρματία • Σερβία • Σλοβακία • Σλοβηνία • Σουηκία • Τουρκία1 • Φιννία • Χροατία Cartography of Europe.svg
Κτήσεις Ἀκρωτήριον καὶ Δεκέλεια • Καισάρεια • Κάλπη • Μόνα • Σαρνία • Φαιρόαι Νῆσοι
Χῶραι μετ’ ὀλίγης ἀναγνωρίσεως Ἀβασγία • Κοσσυφοπέδιον • Νότιος Ὀσσετία • Ὀρχιστηνή • ΤΠΒΚ • Ὑπερτυρία
1. Χῶραι αἳ ἔχουσι πᾶσα ἢ μέρος τῆς σφετέρας ἐπικρατείας ἐκτὸς Εὐρώπης, μέντοι νομίζονται πολιτιστικῶς εὐρωπαϊκαὶ εἶναι
2. Χῶραι αἳ ἔχουσι ὑπερπόντια ἐδάφη, μέντοι ἡ αὐτῶν μητρόπολις κατοικεῖ τῇ Εὐρώπῃ
Χῶραι μέλη τῆς Εὐρωπαϊκῆς Ἑνώσεως
Flag of Europe.svg
Αὐστρία • Βαταυία • Βέλγιον • Βοημία • Βουλγαρία • Γαλλία • Γερμανία • Δακία • Δανία • Ἑλλάς • Ἐσθονία • Ἰέρνη • Ἱσπανία • Ἰταλία • Κύπρος • Λεττονία • Λιθουανία • Λουξεμβοῦργον • Λυσιτανία • Μελίτη • Οὑγγαρία • Πολωνία • Σλοβακία • Σλοβηνία • Σουηκία • Φιννία • Χροατία European Union borders.png
Gnome-globe.svg
Ἥδε ἡ ἐγγραφὴ περὶ γεωγραφίας δεῖ παρεκτενεῖσθαι . Βοηθεῖτε μετὰ τῆς ὑμετέρας εἰσφορᾶς τῇ ἐργασίᾳ ταύτῃ.