Jump to content

Wp/sjd/Са̄мь

From Wikimedia Incubator
< Wp | sjd
Wp > sjd > Са̄мь
Куллъей са̄ммьля

Са̄мь вай са̄ммьля (тарьяс са̄мя, таввьса̄мас sámit, рӯһц я та̄р кӣлэнҍ samer, ла̄дӓс saamelaiset) ле̄в Таввял Европа вуэннҍт ва̄ннҍ о̄ллмэ ла̄дтҍ-югра нарэдэ группасьт. Са̄мь е̄ллев Та̄ре̄ммьнесьт, Рӯһце̄ммьнесьт, Ла̄дтҍе̄ммьнесьт я Рӯшше̄ммьнесьт. Са̄мь о̄ллмэе е̄ммьне коадчетҍ Са̄мье̄ммьненҍ (таввьса̄мас Sápmi). Пугк э̄ллмантэсьт я̄лл 80–100 тоа̄фант ве̄рьт са̄мме.

Са̄мь кӣл

[edit | edit source]
Са̄мье̄ммьне Европа ка̄ртасьт

Кӣч «Са̄мь кӣл» лыст

Са̄мь кӣл ле̄в надта кӣлэ группа ла̄дтҍ-югра группасьт урал кӣлэ пӣррсэсьт. Та̄рьм лӣ аххц са̄мь кӣллэ, ко̄йн соа̄рнънэтҍ Та̄ре̄ммьнесьт, Рӯһце̄ммьнесьт, Ла̄дтҍе̄ммьнесьт я Рӯшше̄ммьнесьт. Пугк са̄мь кӣлэнҍ латинэһць о̄ннъювв, окромя кӣллт са̄мь я таррьй са̄мь кӣллэ. Ев пугк са̄мь о̄ллмэ тӣдтӭв ӣжесь е̄ннҍкӣл, я вэххтэнне кӯгк-не са̄мь кӣлэнҍ вуэйев ка̄дтэ.

Са̄мь нарэд сӣмвэл

[edit | edit source]
Са̄мь фла̄гк
Тэдт лыст па̄ҋҋк вя̄л элля кырьйха. То̄нн вуаяк ве̄кьхэ со̄н кырьйхэмэнҍ. (те̄ннҍтэль Edit уж па̄ҋк нэ̄м луз)

Соа̄менҍ ле̄в ӣжесь фла̄гк я гӣммн.

Культура

[edit | edit source]

Кӣдт тӯй

[edit | edit source]

Таввялса̄мь кӣлэсьт са̄мь кӣдт тӯй коадчетҍ соа̄нӭнҍ duoddji. Са̄мь тӯййшэв е̄ннэ югкеналшэм коа̄ввьнэ: куаррэв оа̄ссэтҍ я вӯссэтҍ, кыррьев пыссьрэнҍ, тӯййшэв ныйпэтҍ я пӯдзэ чуэрьвэсьт ве̄шшэтҍ.

Суммь

[edit | edit source]

Соа̄менҍ ле̄в кӯһт традиционнэ ла̄ввлэм на̄ль – лыввьт, вай луввьт (колт.-са̄мас leuʹdd) нуҏҏьт соа̄менҍ я юййк (таввьса̄мас luohti, а̄нарса̄мас juáigus вай juoigâ) вуэррьял соа̄менҍ. Тоа̄ййв а̄дтҍя са̄мь сӣррэв сумь я ла̄ввлэв та̄ррьмъя стӣленҍ: ва̄лльтэ, популярнэ лӣ а̄нар са̄мь рэ̄һпэй Amoc (э̄ллм нэ̄ммэсь лӣ Мэ̄һкал Антти Мороттая), ле̄в са̄мь ро̄к-группа (ва̄л., ла̄дтҍ группа SomBy Суадҍелесьт); куллъей фолк-метал группа Korpiklaani (танна вя̄л Shamaani Duo, маӈӈьла Shaman нэ̄мэ вӯлленҍ) авьтмусс альбомэнҍ ла̄вл ле̄в таввял са̄мь кӣлэсьт кырьйха.

Са̄мь со̄бэр

[edit | edit source]
Тэдт лыст па̄ҋҋк вя̄л элля кырьйха. То̄нн вуаяк ве̄кьхэ со̄н кырьйхэмэнҍ. (те̄ннҍтэль Edit уж па̄ҋк нэ̄м луз)