Wp/rif/Tamaziɣt


Tmaziɣt ict n tutlayt zi tutlayin n ifriqya idrn,sawařen zay-s imaziɣen nitni d-imezdaɣ n ẓeřmeḍ n ifriqya (tamazɣa) di 9 n tmuṛa, řmɣrib dzayr tunes libya muriṭanya miṣṛa (siwa) d ẓeřmeḍ n mali d ẓeřmeḍ n nnijr d ẓeřmeḍ n burkina fasu ǧan sin n řmlayen imzwagn imaziɣen isawařen s tmaziɣt di tmuṛa n uṛuppa d amirika d kanada,
Tmaziɣt niɣ (Tamazight, ⵜⴰⵎⴰⵣⵉⵖⵜ) d tutlayt Tutlayin Tafrusyanin ssawalen tt Imaziɣen, imezdaɣ n Tafrikt ugafa (niɣ Tamazɣa) di tmuṛa n Umarruk, Dzayer, Libya, Tunes, Muritanya, amda n Siwa di Miṣṛa (Igibet), Mali, Nijer, d Burkina Fasu.
Tira nnes ǧant s isekkiřen n Tifinaɣ, s isekkiřen Ilatinen, niɣ s isekkiřen Aɛraben.
Ǧan jar 25 d 35 melyun n iwdan ay issawařen tutlayt Tmaziɣt di Tamazɣa.
Tantaliwin n tutlayt Tamaziɣt
[edit | edit source]Mani ssawaln tutlayt Timaziɣt di Tamazɣa. | |
| Tamaciɣt | Tamaziɣt Tazayant |
| Tamaziɣt Tarifit | Tamaziɣt Haqbaylit / Tacenwit |
| Tamaziɣt Taqbaylit | Tamaziɣt Tacawit |
| Tamaziɣt Tacelḥit | Tamaziɣt n Imdawen |
Tamaziɣt llant ɣar-s aṭṭas n tantaliwin, zzay-snt:
- Tamaziɣt Tarifit(lmṛṛuk)
- Tamaziɣt Taqbaylit(dzayr)
- Tamaziɣt Tacelḥit(lmṛṛuk)
- Tamaziɣt Tazayant (Tamaziɣt n Watlas Anammas lmṛṛuk)
- Tamaciɣt (n Itargiyen / Imucaɣ)
- Tamaziɣt Tacawit (Dzayer)
- Tamaziɣt Tumẓabt (Dzayer)
- Tamaziɣt Tasiwit / Siwi (Miṣṛa)
Tamaziɣt s isekkilen n Tifinaɣ
[edit | edit source]
gant tfinaɣ sg tirra tizaykuti ( tiqburin) n umaḍal. tirra yad gant tirra timzwura innflulan g ifriqya n iẓẓlmḍ g usggʷas n 1500 dat umzruy.
ggutnt tmitar n tfinaɣ lli itwaɣsn niɣ iɣman xf iẓⵕan d ifran d ismḍal di tmazɣa.
di tmurt n lmɣrib nttaf tfinaɣ di tmnaḍin am tinzulin . yagur. tisrafin. lumt n isli. timɣarin n lmɣrib sulnt ssmrasnt tfinaɣ g usfulki d uẓṭṭa d idqqi. dg sggʷas n 2003 isidf (iskcm) usinag agldan n tussna tamaziɣt tifinaɣ dg uslmad n tmaziɣt; tdwl tifinaɣ niɣ Tifinaɣ) d-tirra tunṣibt di lmɣrib;
di tgzirin tikariyin ittwafa uḍⵕiṣ akkʷ iɣzzifn ittwri s tfinaɣ g yjj n yifri d-amqqⵕan g cutanbir 2006.
assa di tmurt n mali d nnijr d yfuss n dzayr suln imaziɣn sslmadn tarwa nnsn tirra n tfinaɣ ḥum-ad amṣawaḍn jaratsn. - Tifinaɣ dee i sekkilen ae' aɣedd adjeen imarawen nneɣ, - taarabt dee i sekkilen en inaragen nneɣ, - ta latiniyt dee wid ge etu essenen deg u madtal.