Jump to content

Wp/mag/रायपुर

From Wikimedia Incubator
< Wp | mag
Wp > mag > रायपुर
रायपुर
रायपुर
नगर
रायपुर छत्तीसगढ़पर अवस्थित
रायपुर
रायपुर
छत्तीसगढ़े स्थिति
निर्देशाङ्क: 21°15′N 81°38′E / 21.25°N 81.63°E / 21.25; 81.63निर्देशाङ्क: 21°15′N 81°38′E / 21.25°N 81.63°E / 21.25; 81.63
देश भारत
राज्यछत्तीसगढ़
मण्डलरायपुर मण्डल
सरकार
  प्रकारनगरपालिका
  अङ्गरायपुर नगरनिगम
क्षेत्रफल
  नगर226 किमी2 (87 वर्ग मील)
उन्नतांश
298.15 मी (978.2 फीट)
जनसङ्ख्या
 (2011)[1]
  नगर१०,१०,०८७
  घनत्व4,470/किमी2 (11,600/मील2 )
  महानगर११,२२,५५५
भाषा
  प्रचलितछत्तीसगढ़ी
समयमण्डलयुटिसि+५:३० (भारतीय मानक समय)
पिनकोड
492001-22, 493111-211
वाहन पञ्जीकरणCG-04
UN/LOCODEIN RPR
जालस्थलwww.raipur.gov.in
पलारीके ऐतिहासिक सिद्धेश्वर मन्दिर
स्वामी विवेकानन्द विमानस्थल स्थिति
इनआइटि रायपुर

रायपुर (छत्तीसगढ़ी: रायपुर ) भारतके छत्तीसगढ़ राज्यमे स्थित एगो नगर हे । ई राज्यके राजधानी हे आउ रायपुर मण्डलके मुख्यालय हे । रायपुर छत्तीसगढ़ राज्यके सबसे बड़का नगर होबेके साथे-साथे राज्यके एगो महत्वपूर्ण औद्योगिक आउ ब्यपारिक केन्द्र हे ।[3][4] छत्तीसगढ़के बिभाजनके पूर्ब रायपुर मध्धप्रदेश राज्यके अङ्ग हलै । रायपुरके स्वच्छ सर्वेक्षण २०२१ मे भारतके ६ठा सबसे स्वच्छ नगर घोषित करल गेलीहे ।[5]

रायपुरके व्यापारला देशके सबसे बेस नगरमे से एक मानल जा हे । रायपुर खनिज सम्पदासे भरपूर हे । ई देशमे स्टील एवं लोहाके बड़ बजारमे से एक हे । लगभग २०० स्टील रोलिङ्ग मिल, १९५ स्पञ्ज आयरन प्लाण्ट, कमसे कम ६ स्टील प्लाण्ट, ६० प्लाइवुड कारखाने, ३५ फेरो-अलॉय प्लाण्ट आउ ५०० कृषि उद्योग हे । रायपुरमे ८०० से अधिक राइस मिल प्लाण्ट हे ।[6]

इतिहास

[edit | edit source]

पुरान भवन एवं किलाके अवशेष पर आधारित कुछ इतिहासविदके मान्यतानुसार ई नगर ९मा शताब्दीसे अस्तित्व मे हे । एहाँ प्राचीन गोण्ड राजाके शासन हलै, जादेतर लोगके मानल हे कि ई १४मा शताब्दीमे बसलै हल ।

नया रायपुर

[edit | edit source]

१ नवम्बर वर्ष २००० मे बनल छत्तीसगढ़ राज्यके राजधानी रायपुरके प्रशासनिक केन्द्र 'नया रायपुर' हे । ई एक विश्व स्तरीय परियोजना हे जेकरामे कि वर्तमान रायपुरसे २५ किमी दूर एक नया नगरके सृजन कैल गेलै हे । एकराला एक बड़ क्षेत्रके भूमिके अर्जन या अधिग्रहण कैल गेलै हे । नया रायपुरके कुल क्षेत्रफल ८०,०० हेक्टेयर हे । नया रायपुरमे २२५ किमी पक्का सड़क हे । नया रायपुरके परसदा क्षेत्रमे अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट स्टेडियम बनावल गेलै हे ।[7]

सम्बन्धित लेख

[edit | edit source]

सन्दर्भ

[edit | edit source]
  1. "Cities having population 1 lakh and above, Census 2011" (PDF). महापञ्जीयक एवं जनगणना आयुक्त, भारत. मूलसे 7 मई 2012 के पुरालेखित (PDF). अभिगमन तिथि 25 जून 2014.
  2. "Urban Agglomerations/Cities having population 1 lakh and above" (PDF). censusindia. महापञ्जीयक एवं जनगणना आयुक्त, भारत. मूलसे 17 अक्टूबर 2013 के पुरालेखित (PDF). अभिगमन तिथि 25 जून 2014.
  3. "Inde du Nord - Madhya Pradesh et Chhattisgarh
    Archived 2019-07-03 at the वेबैक मशीन ," Lonely Planet, 2016, ISBN 9782816159172
  4. "प्रतियोगिता दर्पण
    Archived 2019-07-02 at the वेबैक मशीन ," जुलाई 2007
  5. "स्वच्छ सर्वेक्षण - 2022 की हेतु "क्लीन सिटी रायपुर एप की जानकारी » Chhattisgarh Watch". Chhattisgarh watch. 2021-12-22. अभिगमन तिथि 2022-04-30.
  6. "Business and Economy of Raipur, Industries in Raipur". www.raipuronline.in. अभिगमन तिथि 2022-04-30.
  7. "नया रायपुर विकास प्राधिकरण". मूल से 20 मई 2007 के पुरालेखित. अभिगमन तिथि 24 फरवरी 2009.