Wp/mag/रायपुर
| रायपुर रायपुर | |
|---|---|
| नगर | |
| निर्देशाङ्क: 21°15′N 81°38′E / 21.25°N 81.63°Eनिर्देशाङ्क: 21°15′N 81°38′E / 21.25°N 81.63°E | |
| देश | |
| राज्य | छत्तीसगढ़ |
| मण्डल | रायपुर मण्डल |
| सरकार | |
| • प्रकार | नगरपालिका |
| • अङ्ग | रायपुर नगरनिगम |
| क्षेत्रफल | |
| • नगर | 226 किमी2 (87 वर्ग मील) |
| उन्नतांश | 298.15 मी (978.2 फीट) |
| जनसङ्ख्या (2011)[1] | |
| • नगर | १०,१०,०८७ |
| • घनत्व | 4,470/किमी2 (11,600/मील2 ) |
| • महानगर | ११,२२,५५५ |
| भाषा | |
| • प्रचलित | छत्तीसगढ़ी |
| समयमण्डल | युटिसि+५:३० (भारतीय मानक समय) |
| पिनकोड | 492001-22, 493111-211 |
| वाहन पञ्जीकरण | CG-04 |
| UN/LOCODE | IN RPR |
| जालस्थल | www |



रायपुर (छत्तीसगढ़ी: रायपुर ) भारतके छत्तीसगढ़ राज्यमे स्थित एगो नगर हे । ई राज्यके राजधानी हे आउ रायपुर मण्डलके मुख्यालय हे । रायपुर छत्तीसगढ़ राज्यके सबसे बड़का नगर होबेके साथे-साथे राज्यके एगो महत्वपूर्ण औद्योगिक आउ ब्यपारिक केन्द्र हे ।[3][4] छत्तीसगढ़के बिभाजनके पूर्ब रायपुर मध्धप्रदेश राज्यके अङ्ग हलै । रायपुरके स्वच्छ सर्वेक्षण २०२१ मे भारतके ६ठा सबसे स्वच्छ नगर घोषित करल गेलीहे ।[5]
रायपुरके व्यापारला देशके सबसे बेस नगरमे से एक मानल जा हे । रायपुर खनिज सम्पदासे भरपूर हे । ई देशमे स्टील एवं लोहाके बड़ बजारमे से एक हे । लगभग २०० स्टील रोलिङ्ग मिल, १९५ स्पञ्ज आयरन प्लाण्ट, कमसे कम ६ स्टील प्लाण्ट, ६० प्लाइवुड कारखाने, ३५ फेरो-अलॉय प्लाण्ट आउ ५०० कृषि उद्योग हे । रायपुरमे ८०० से अधिक राइस मिल प्लाण्ट हे ।[6]
इतिहास
[edit | edit source]पुरान भवन एवं किलाके अवशेष पर आधारित कुछ इतिहासविदके मान्यतानुसार ई नगर ९मा शताब्दीसे अस्तित्व मे हे । एहाँ प्राचीन गोण्ड राजाके शासन हलै, जादेतर लोगके मानल हे कि ई १४मा शताब्दीमे बसलै हल ।
नया रायपुर
[edit | edit source]१ नवम्बर वर्ष २००० मे बनल छत्तीसगढ़ राज्यके राजधानी रायपुरके प्रशासनिक केन्द्र 'नया रायपुर' हे । ई एक विश्व स्तरीय परियोजना हे जेकरामे कि वर्तमान रायपुरसे २५ किमी दूर एक नया नगरके सृजन कैल गेलै हे । एकराला एक बड़ क्षेत्रके भूमिके अर्जन या अधिग्रहण कैल गेलै हे । नया रायपुरके कुल क्षेत्रफल ८०,०० हेक्टेयर हे । नया रायपुरमे २२५ किमी पक्का सड़क हे । नया रायपुरके परसदा क्षेत्रमे अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट स्टेडियम बनावल गेलै हे ।[7]
सम्बन्धित लेख
[edit | edit source]सन्दर्भ
[edit | edit source]- ↑ "Cities having population 1 lakh and above, Census 2011" (PDF). महापञ्जीयक एवं जनगणना आयुक्त, भारत. मूलसे 7 मई 2012 के पुरालेखित (PDF). अभिगमन तिथि 25 जून 2014.
- ↑ "Urban Agglomerations/Cities having population 1 lakh and above" (PDF). censusindia. महापञ्जीयक एवं जनगणना आयुक्त, भारत. मूलसे 17 अक्टूबर 2013 के पुरालेखित (PDF). अभिगमन तिथि 25 जून 2014.
- ↑ "Inde du Nord - Madhya Pradesh et Chhattisgarh
Archived 2019-07-03 at the वेबैक मशीन ," Lonely Planet, 2016, ISBN 9782816159172 - ↑ "प्रतियोगिता दर्पण
Archived 2019-07-02 at the वेबैक मशीन ," जुलाई 2007 - ↑ "स्वच्छ सर्वेक्षण - 2022 की हेतु "क्लीन सिटी रायपुर एप की जानकारी » Chhattisgarh Watch". Chhattisgarh watch. 2021-12-22. अभिगमन तिथि 2022-04-30.
- ↑ "Business and Economy of Raipur, Industries in Raipur". www.raipuronline.in. अभिगमन तिथि 2022-04-30.
- ↑ "नया रायपुर विकास प्राधिकरण". मूल से 20 मई 2007 के पुरालेखित. अभिगमन तिथि 24 फरवरी 2009.
- Wp/mag/Wikipedia page with obscure country or subdivision
- Wp/mag
- Articles containing छत्तीसगढ़ी-language text
- Wp/mag/Lang and lang-xx using deprecated ISO 639 codes
- Wp/mag/विकिडेटा पर अनुपलब्ध निर्देशाङ्क
- Wp/mag/वेबआर्काइव साँचा वेबैक कड़ी
- Wp/mag/भारतीय राजधानीनगर
- Wp/mag/रायपुर
- Wp/mag/रायपुर मण्डल
- Wp/mag/छत्तीसगढ़के नगर