Wp/mag/मङ्गोलिया
मङ्गोलिया Монгол улс
| |
|---|---|
| राजधानी आउ सबसे बड़का नगर | उलान बतोर |
| आधिकारिकभाषा | मङ्गोल |
| निवासीनाम | मङ्गोल |
| सरकार | संसदीय गणतन्त्र |
• | साखियाजिन एल्बदोर्ज |
| सानजाजिन बायर | |
| गठन | |
• मङ्गोल साम्राज्यके गठन | 1206 |
• स्वतन्त्रताके घोषणा (क्विङ्ग साम्राज्यसे) | २९ दिसम्बर १९११ |
| क्षेत्रफल | |
• कुल | 1,564,115.75 किमी2 (603,908.47 वर्ग मील) (१९मा) |
• जलक्षेत्र (%) | 0.43 |
| जनसङ्ख्या | |
• जुलाई 2007 आकलन | 2,951,786 (१३९मा) |
• 2000 जनगणना | 24,07,500 |
| जिडिपि (पिपिपि) | 2008 प्राक्कलन |
• कुल | ₹7,76,36,20,99,500($9.399 अरब) (-) |
• प्रतिव्यक्ति | $3,541 (-) |
| माविसू (२०१३) | मध्यम · १०३मा |
| मुद्रा | तोगोर्ग (MNT) |
| समय मण्डल | युटिसि+७ से +८ |
| दिनाङ्क प्रारूप | yyyy.mm.dd (ई) |
| दूरभाष सङ्केत | 976 |
| इण्टरनेट टिएलडि | .mn |

मङ्गोलिया (मङ्गोल: Монгол улс) पूरुब आउ मध्य एसियामे एगो भूमिसे घिरल (लैण्डलॉक) देश हे । एकर सीमा उत्तरदन्ने रूस, दक्खिन, पूरुबी आउ पच्छिमीमे चीनसे भेटहे । हालाँकि मङ्गोलियाके सीमा कजाखिस्तानसे न भेटे, किन्तु एकर सबसे पच्छिमी छोर कजाखिस्तानके पूरुबी सिरासे खाली २४ मील (३८ किमी) दूर हे । देसके राजधानी आउ सबसे बड़ नगर उलान बाटोर हे, जन्ने देसके लगभग ३८% जनसङ्ख्या निवास करहे । मङ्गोलियामे संसदीय गणतन्त्र हे ।
इतिहास
[edit | edit source]आज जेकरा मङ्गोलिया कहल जा हे कहियो विभिन्न घुमन्तू साम्राज्य द्वारा शासित कैल गेलै । ई सब साम्राज्यमे शिंओग्नु, शियानबेइ, रोऊरन, गोतुर्क आउ अन्य सम्मिलित हे । वर्ष १२०६ मे चङ्गेस खान द्वारा मङ्गोल साम्राज्यके स्थापना कैल गेलै । किन्तु युआन राजवंशके पतनके बाद मङ्गोल अपन पुरान रहन-सहन पर लौट ऐलन । १६ मा आउ १७मा शताब्दीमे मङ्गोलिया तिब्बती बौद्धधर्मके प्रभावमे ऐलै । १७मा शताब्दीके अन्तमे मङ्गोलियाके अधिकांश क्षेत्रमे किङ्ग राजवंशके शासनाधिन हो गेलै हल । १९११ मे किङ्ग राजवंशके पतन खनि मङ्गोलिया स्वाधिनताके घोषणा कैलकै । किन्तु १९२१ तक स्वतन्त्रताके स्थापित करे आउ १९४५ तक अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता प्राप्त करेला सङ्घर्ष करे पड़लै हल । एकर नतीजामे देश मजबूत रूस आउ सोवियत प्रभावमे ऐलै । १९२४ मे मङ्गोलीय जनवादी गणराज्यके घोषणा कैल गेलै आउ राजनैतिक रूपसे मङ्गोलिया तखनिके सोवियत राजनीतिके अनुपालन करे लगलै । १९८९ मे पूर्वी यूरोपमे साम्यवादी शासनके टूटेके बाद, मङ्गोलियामे १९९० मे लोकतान्त्रिक क्रान्ति देखेके भेटलै । जेकरा चलते बहुदलीय व्यवस्था स्थापित भेलै । १९९२ मे नया संविधान बनलै आउ देश बजार अर्थव्यवस्था दने अग्रसर भेलै । देशके रूसीकरणसे बड़ी नुकसान भेलै ।
इहो देखी
[edit | edit source]सन्दर्भ
[edit | edit source]- ↑ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). संयुक्तराष्ट्र विकास कार्यक्रम. 2014. पप॰ 21–25. मूलसे 29 जुलाई 2016 के पुरालेखित (PDF). अभिगमन तिथि 27 जुलाई 2014.