Wp/grc/Τὸ Εὐαγγέλιον κατὰ Λουκάν

Τοῦτο τὸ λῆμμα ἀνατεθεώρηται.

Τοῦτο τὸ λῆμμα ἐγράφη ἐν τῇ Κοινῇ διαλέκτῳ.

Τὸ κατὰ Λουκᾶν εὐαγγέλιον τρίτον ἐστὶ καὶ μακρότατον τῶν βιβλίων τῆς Καινῆς Διαθήκης, ἓν τῶν τεσσάρων κανονικῶν εὐαγγελίων. Παραδιδόμενον τῷ Λουκᾷ τῷ εὐαγγελιστῇ, ἑταίρῳ τοῦ ἀποστόλου Παύλου, διηγεῖται τὸν βίον, τὰς διδασκαλίας, τὸν θάνατον καὶ τὴν ἀνάστασιν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Ἰδιαζόμενον ἐν τοῖς συνοπτικοῖς εὐαγγελίοις διὰ τὴν λογιότητα καὶ τὴν θεολογικὴν ἔμφασιν, ὁ Λουκᾶς ὑπογραμμίζει τὸν ἔλεον τοῦ Ἰησοῦ, τὴν πρόνοιαν ὑπὲρ τῶν ἀδικουμένων, καὶ τὸ σωτήριον ἔργον αὐτοῦ ὑπὲρ πάντων ἀνθρώπων, μάλιστα τῶν ἐθνῶν. Μετὰ τῶν Πράξεων τῶν Ἀποστόλων, ἃ ὁμοίως τῷ Λουκᾷ ἀνατίθεται, τὸ κατὰ Λουκᾶν εὐαγγέλιον συνιστᾷ δίπτυχον ἔργον, πολλάκις καλούμενον «Λουκᾶς–Πράξεις». Ἅμα, ταῦτα πλέον τοῦ τετάρτου μέρους τῆς Καινῆς Διαθήκης καταλαμβάνει, ἱστοροῦντα τὴν ἀρχὴν τοῦ χριστιανισμοῦ ἀπὸ τῆς γεννήσεως τοῦ Ἰησοῦ μέχρι τῆς διασπορᾶς τῆς Ἐκκλησίας.

Συγγραφὴ καὶ Σύνθεσις

Καίπερ τὸ εὐαγγέλιον οὐκ ὀνομάζει τὸν συγγραφέα, ἡ ἀρχαία παράδοσις ἀπέδωκεν αὐτὸ τῷ Λουκᾷ, ἰατρῷ καὶ συνεργῷ τοῦ Παύλου. Οἱ δὲ νεώτεροι μελετηταὶ διίστανται περὶ τοῦ ζητήματος, πολλοὶ ἀρνούμενοι τὴν εὐθεῖαν συγγραφήν ὑπὸ τοῦ ἱστορικοῦ Λουκᾶ, διὰ γλωσσικὰς καὶ θεολογικὰς διαφορὰς πρὸς τὰς ἐπιστολὰς τοῦ Παύλου. Πιστεύεται ὅτι γέγραπται μεταξὺ τοῦ 80 καὶ 110 μ.Χ., πιθανῶς χρώμενον προγενεστέραις πηγαῖς, οἷον τῷ κατὰ Μᾶρκον εὐαγγελίῳ καὶ τῇ ὑποθετικῇ πηγῇ λόγων «Q».

Ἐγράφη πιθανῶς πρὸς ἐθνικοχριστιανικὸν κοινόν, ὡς δηλοῖ ἡ προσοχὴ εἰς θέματα ἐθνικὰ καὶ αἱ ἐξηγήσεις Ἰουδαϊκῶν ἐθίμων. Ὁ πρόλογος προσφωνεῖ Θεόφιλον, τάχα εὐεργέτην ἢ συμβολικὴν παράστασιν τοῦ «φιλοθέου», ὑποδεικνὺς εὐρεῖαν ἀναγνωστικὴν ἀκρόασιν.

Δομὴ καὶ Θέματα

Τὸ εὐαγγέλιον κατὰ Λουκᾶν ὀργανῶται περὶ τὸν βίον τοῦ Ἰησοῦ, ἀπὸ τῆς θαυμαστῆς γεννήσεως καὶ παιδικῆς ἡλικίας μέχρι τῆς δημόσιας διακονίας, τοῦ σταυροῦ καὶ τῆς ἀναστάσεως. Ἰδίαι τοῦ Λουκᾶ εἰσὶν αἱ διηγήσεις τῆς γεννήσεως, αἱ παραβολαί, καὶ ἡ ἔμφασις εἰς τὴν προσευχὴν, τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιον, καὶ τὴν κοινωνικὴν δικαιοσύνην. Παρουσιάζει τὸν Ἰησοῦν ὡς καθολικὸν σωτῆρα, προνοοῦντα γυναικῶν, πτωχῶν, Σαμαρειτῶν καὶ ἄλλων ἐξωτερικῶν.

Ὁ Λουκᾶς παρατίθησι καὶ παραβολὰς μοναδικὰς, οἷον τὸν Ἀγαθὸν Σαμαρείτην καὶ τὸν υἱὸν τὸν ἄσωτον, αἵτινες μεταδίδουσι τὰ κεντρικὰ μηνύματα περὶ ἐλέους, μετανοίας, καὶ τῆς περιεκτικῆς φύσεως τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ.

Ἱστορικὸν Πλαίσιον καὶ Πηγαί

Ὁ Λουκᾶς ἐχρήσατο πολλαῖς πηγαῖς, ἐν οἷς τὸ κατὰ Μᾶρκον εὐαγγέλιον, ὃ ἐπεξέτεινεν καὶ ἀνεπλάσθη, καὶ τῇ συλλογῇ λόγων «Q», κοινῇ μετὰ τοῦ Ματθαίου. Ἐνδέχεται δὲ αὐτὸν προσθεῖναι καὶ ἰδίας παραδόσεις προφορικὰς ἢ γραπτάς, νῦν καλουμένας «ὕλη L».

Ἀντανακλᾷ τὰς ἀνησυχίας χριστιανικῆς κοινότητος δευτέρας γενεᾶς ἐν τῷ Ῥωμαϊκῷ κόσμῳ, ἑρμηνεύον τὸν βίον τοῦ Ἰησοῦ κατὰ τὰς Ἰουδαϊκὰς Γραφάς, ἀλλὰ ἀνοίγον καὶ τὸ μήνυμα πρὸς τὰ ἔθνη. Ἡ ἑλληνικὴ γλῶσσα αὐτοῦ κομψὴ καὶ λογιωτέρα παρὰ τὰ λοιπὰ εὐαγγέλια δηλοῖ συγγραφέα πεπαιδευμένον.

Θεολογία καὶ Χριστολογία

Ὁ Λουκᾶς ἐμφανίζει τὸν Ἰησοῦν ὡς προφήτην, ἰατρὸν καὶ διάκονον, τὸν πληροῦντα τὰς ἐπαγγελίας τοῦ Θεοῦ πρὸς τὸν Ἰσραὴλ καὶ φέροντα σωτηρίαν πᾶσιν. Ἐπισημαίνει τὸ ἔργον τοῦ Ἁγίου Πνεύματος καὶ τὴν ἐκπλήρωσιν τῆς οἰκονομίας τῆς ἀπολυτρώσεως. Διαφέρει δὲ τοῦ Ματθαίου, ὃς προβάλλει τὸν Ἰησοῦν ὡς διδάσκαλον καὶ νέον Μωϋσῆν· ὁ δὲ Λουκᾶς τὸν δείκνυσιν ὡς οἰκτίρμονα, κινούμενον ὑπὸ θείας ἀποστολῆς.

Καὶ τὴν ἀνατροπὴν τῶν κοινωνικῶν τάξεων ὑπογραμμίζει—ὑψῶν ταπεινοὺς καὶ ταπεινῶν ὑπερηφάνους—θέμα διερχόμενον ἐν ταῖς διδασκαλίαις καὶ πράξεσιν τοῦ Ἰησοῦ. Αὕτη ἡ θεολογικὴ ὅρασις συνεχίζεται καὶ ἐν ταῖς Πράξεσιν, ὅπου ἡ πρώτη Ἐκκλησία διαδίδωσι τὸ περιεκτικὸν μήνυμα.

Παράδοσις καὶ Ἐπιρροή

Τὸ κατὰ Λουκᾶν εὐαγγέλιον κεντρικὸν γέγονε κείμενον ἐν τῇ λειτουργίᾳ καὶ θεολογίᾳ. Αἱ διηγήσεις καὶ αἱ παραβολαὶ αὐτοῦ ἔσχον βαθεῖαν ἐπίδρασιν εἰς τὴν χριστιανικὴν σκέψιν, τέχνην καὶ λογοτεχνίαν. Τὰ θέματα τοῦ ἐλέους καὶ τῆς δικαιοσύνης ἀντηχοῦσιν ἐν ποικίλαις κοινωνικαῖς διδασκαλίαις, καὶ συνεισέφερον εἰς τὴν θεώρησιν τοῦ Ἰησοῦ ὡς καθολικοῦ λυτρωτοῦ.

Ἡ σύγχρονος βιβλικὴ ἐπιστήμη ἐξακολουθεῖ ἐρευνῶσα τὴν δομὴν, τὰ θεολογικὰ μοτίβα, καὶ τὸ ἱστορικὸν πλαίσιον αὐτοῦ, συμβάλλουσα εἰς πλατυτέραν κατανόησιν τοῦ πρώιμου χριστιανισμοῦ καὶ τῆς διαμορφώσεως τοῦ κανόνος.

Έξωτερικοι σύνδεσμοι

Τὸ Ευαγγέλιον κατὰ Λουκάν ἑλληνιστί καὶ Ἀγγλιστί
Οὐικικοινά

Ἴδε τὰς εἰκόνας καὶ τὰ ἄλλα καθόλου περὶ τοῦ εὐαγγελίου κατὰ Λουκάν

	Τοῦτο τὸ λῆμμα βραχὺ ἐστίν· βοηθεῖτε τῇ ἐργασίᾳ ταύτῃ διὰ τῆς ὑμετέρας συμβολῆς, ἐπεκτείνοντες αὐτό. Ἐπεκτεῖναι τὸ λῆμμα.

Βιβλία
Παλαιὰ Διαθήκη		Γένεσις • Ἔξοδος • Λευιτικόν • Ἀριθμοί • Δευτερονόμιον • Ἰησοῦς τοῦ Ναυή • Κριταί • Ῥούθ • Βασιλειῶν Α΄ • Βασιλειῶν Β΄ • Βασιλειῶν Γ΄ • Βασιλειῶν Δ΄ • Παραλειπομένων Α΄ • Παραλειπομένων Β΄ • Ἔσδρας Α΄ • Ἔσδρας Β΄ • Νεεμίας • Τωβίτ • Ἰουδίθ • Ἐσθήρ • Μακκαβαίων Α΄ • Μακκαβαίων Β΄ • Μακκαβαίων Γ΄ • Ψαλμοί • Ἰώβ • Παροιμίαι Σολομῶντος • Ἐκκλησιαστής • ᾎσμα ᾀσμάτων • Σοφία Σολομῶντος • Σοφία Σειράχ • Ὡσηέ • Ἀμώς • Μιχαίας • Ἰωήλ • Ὀβδίου • Ἰωνᾶς • Ναούμ • Ἀμβακούμ • Σοφονίας • Ἀγγαῖος • Ζαχαρίας • Μαλαχίας • Ἠσαΐας • Ἱερεμίας • Βαρούχ • Θρῆνοι Ἱερεμίου • Ἐπιστολή Ἱερεμίου • Ἰεζεκιήλ • Σωσάννα • Δανιήλ • Μακκαβαίων Δ΄
Καινὴ Διαθήκη		Τὸ κατὰ Ματθαῖον εὐαγγέλιον • Τὸ κατὰ Μᾶρκον εὐαγγέλιον • Τὸ κατὰ Λουκᾶν εὐαγγέλιον • Τὸ κατὰ Ἰωάννην εὐαγγέλιον • Πράξεις τῶν Ἀποστόλων • Ἐπιστολὴ Παύλου πρὸς Ῥωμαίους • Ἐπιστολὴ Παύλου πρὸς Κορινθίους Α΄ • Ἐπιστολὴ Παύλου πρὸς Κορινθίους Β΄ • Ἐπιστολὴ Παύλου πρὸς Γαλάτας • Ἐπιστολὴ Παύλου πρὸς Ἐφεσίους • Ἐπιστολὴ Παύλου πρὸς Φιλιππησίους • Ἐπιστολὴ Παύλου πρὸς Κολοσσαεῖς • Ἐπιστολὴ Παύλου πρὸς Θεσσαλονικεῖς Α΄ • Ἐπιστολὴ Παύλου πρὸς Θεσσαλονικεῖς Β΄ • Ἐπιστολὴ Παύλου πρὸς Τιμόθεον Α΄ • Ἐπιστολὴ Παύλου πρὸς Τιμόθεον Β΄ • Ἐπιστολὴ Παύλου πρὸς Τίτον • Ἐπιστολὴ Παύλου πρὸς Φιλήμονα • Ἐπιστολὴ Παύλου πρὸς Ἑβραίους • Ἐπιστολὴ Ἰακώβου • Ἐπιστολὴ Πέτρου Α΄ • Ἐπιστολὴ Πέτρου Β΄ • Ἐπιστολὴ Ἰωάννου Α΄ • Ἐπιστολὴ Ἰωάννου Β΄ • Ἐπιστολὴ Ἰωάννου Γ΄ • Ἐπιστολὴ Ἰούδα • Ἀποκάλυψις Ἰωάννου

Τοῦτο τὸ λῆμμα ἀνατεθεώρηται.