Wp/bgn/ساسانی ئان

From Wikimedia Incubator
< Wp‎ | bgnWp > bgn > ساسانی ئان
Jump to navigation Jump to search
ساسانیان
Eranshahr.svg
ایرانشار

 

 

۲۲۴–۶۵۱ میلادی
درفش کاویانی
پرچم سیمرغ، ساساني ئانی شاهنشناهیئ نشان
ساسانیاني ئانی حکومتئ نخشه شه پررنگا به کم‎رنگا: سنتی مرزان، جنجالین مرزان که قلمرو تا لوور بوته انت
پایتخت تیسفون، استخر، بیشاپور، همدان، شوشتر(زمستانین)
زبان‌(زبانان) پارسیگ(پارسی میانهپارتی[1]
دین مزدیسنا (رسمین دین), مسیحیت، یهودیت، کیش مزدکی، مانوی، بودایی‌گری
دولت شاهنشاهی
شاهنشاه
 - ۲۲۴-۲۴۱/۴۲ اردشیر بابکان (اولین)
 - ۶۳۲-۶۵۱ یزدگرد سوم (پدین)
تاریخچه
 - تأسیس ۲۲۴
 - اشغال ایران به دست عرب‌ئان ۶۵۱ میلادی
مساحت
 - ۶۲۱ ۶۶۰۰۰۰۰کیلومترمربع (۲٬۵۴۸٬۲۷۴مایل‌مربع)
جمعیت
 - حدود ۶۲۱ ۳۱٬۷۰۰٬۰۰۰ 
     تراکم جمعیت ۴٫۸ /کیلومترمربع (۱۲٫۴ /مایل‌مربع)
رودخاني نظامین کلات، مستحکم ترین قلات به ایرانئ گیلاني ولایتئ تا مربوت به ساسانیان
سروستاني تا ساسانیاني قصر

ساساني‌ئانی شاهنشاهی و یا ساسانیان یکی شه ایرانی امپراتۆرییان ات شه سال ۲۲۴ تا ۶۵۱ میلادی (۴۲۷ سال) ایرانی سرا باچاهی کورتنت؛ ای باچاهی بُنیادا اردشیر (یا ارتخشتره؛ شه ارت: مقدس، و خشتره: شهریار)[2] جور کورت. ساسانی امپراتۆری آخرین امپراتۆری شه ایرانی باچاهیان ات که ای باچاچی شه مسلمانای نیمگاه شه بین بورته بوت . ساسانی باچاهان که آوانی ریشگ شه ایرانی پارس ئی ولایتا اتنت ،[3] آسیای باختری مزنین بخشی سرا دست ودی کورتنت و یک مزنین وپراخین باچاهی ئا جور کورتنت ؛ ایران ئی ملک (به پهلوی کتیبه‌ای a y r a n sh t r y ) ئا پد شه خامنشیانی امپراتۆریا، یکپارچه کورتنت و یک دستین دولت وحکومتی جور کورتنت.[4] ایرانی پایتخت ای دوره‌ئی ، تیسفون شار به بغداد نزینکیا شه مروچین عراقی ملکا ات.

ساسانی جامعه طبقاتی رقما جور بوته . ای جامعه شه چار طبقه ئا، موبدان - جنگاوران - دبیران و پیشه وران تقسیم‌ئه بوت.[5] ای دوره ئی رسمین دین زردشتی ئه ات و اوستا و زند اسلسن حقوقین قانون اتنت و ساسانی حکومت یک دینین ومزهیبین جکومت حسیاب ئه بوت .[6]

پیشینه‌گ[edit]

اردشیر بابکان ئی کسر بئ پیروزآباد پارس

«ساسانی ئان» ئی نام شه «ساسان» گیپته بوته، که اردشیر شه آیی نواسه‌گان اینت و داریوش سوم هخامنشی (دارایِ دارایان) ئا شه آیی پیروک‌ئان گوشته انت . اول اردشیر بابکان ئی کارنامه په ای هبرا ئا شاهیدی ئه دنت که ، ساسان اردشیر ئی پیس، شه پارسی ئین موبدان ات که پارس ئی استخر ی شاری آناهیتای مهبدئی ریاست ئا به‌گردین داشت. اردشیر بئ بابک ئی دستگاه یی تا آناهیتای آچیشکده ئی موبد ، وهم شاردار و پارس ئی سیم سرانی نیگهوان ات، ولی گۆ آیی و بابک ئی نزینکی و سیادی ئا اختلاپ اینت . آ شه تاریخ زانانی شاهیدی ئا باز قه وی ئین و دلاور ئین مردی ات که آخرا اردوان پنجم اشکانی ئا به هورموزگانی دشتی تا شیکست داد و به سیم‌سری که وت آیرا ایران ئه گوشت به آی تسخیرا شروع کورت.

گیپتجاه[edit]

  1. Encyclopedia of the Peoples of Africa and the Middle East, Vol.1, Ed. Jamie Stokes, (Infobase Publishing, 2009), 601.
  2. زند وهومن یسن و کارنامه اردشیر پاپکان، صادق هدایت، انتشارات آزادمهر، چاپ نخست ۱۳۸۴
  3. art-arena.com، بازدید: ژوئن ۲۰۱۰.
  4. کارنامه اردشیر بابکان، از متن‌های دوره ساسانی
  5. ایران در زمان ساسانیان - آرتور کریستینسن - ISBN: 964-351-285-1، صفحه ۱۱۰
  6. ایران در زمان ساسانیان - آرتور کریستینسن - ISBN: 964-351-285-1، صفحه ۶۹