Wp/ann/Alikisenda Ogwu Ilile

From Wikimedia Incubator
< Wp‎ | annWp > ann > Alikisenda Ogwu Ilile
Jump to navigation Jump to search

Alikisenda ìre ubọọn̄ me Mesidọn, òrere ido ebi Giris me ukot mgbọ keyilọ. Eman ọmọ me acha 356 SK (Sabum Karais) me Pela, òrere ama ibot me ido Mesidọn . Ogwu ute ìre Filip II (ogwu òso iba) òkorere ogwu ubọọn̄ Mesidọn; sà ogwuga ìre Olimpiọs gwun̄ ogwu ubọọn̄ ido Epirọs.

Alikisenda Ogwu Ilile mgbọ ijija. Esa ewuuk iròm ogugo yi.

Alikisenda ìkana ubọọn̄ me mgbọ îrebe akọp acha iba. Ìsa owuwa acha ubọọn̄ kan̄ itim akọn̄ me lek ebi kè ido ekup me EsiaAfirika ntut inyọn̄ mè mbum-ura. Me mgbọ ọmọ ojotbe akọp acha ita, mkpulu kan̄ onire eyi owewele owot ichit me liyọn̄ me mgbọ ya. Îwele owot inan̄a me Giris isire India ntut inyọn̄ mè ichep-ura. Kpekikọt itim ikpan̄ ọmọ me akọn̄. Meege inire cherekeyi, ekimọnọ ọmọ me ido geelek kire ge me lek ebi usọ-akọn̄ irọriọn̄ akọn̄ ichit.

Arisitọtulu òkijeen̄ Alikisenda inu

Me mgbọ nsabọn-irieen̄ Alikisenda, Arisitọtulu ore ogwu òkijeen̄ ọmọ inu abayaage inire mgbọ ọmọ ojotbe akọp mè acha gweregwen. Me mgbọ ekpan̄be ogwu ute, ọmọ onenikana ubọọn̄. Ogwute îkwu itele ìkpele mkpulu mè ebi usọ-akọn̄ ìrọriọọn̄ ukot akọn̄ ijaan̄ lek inyi ọmọ. Mgbọ erọbe ọmọ ubọọn̄ Mesidọn, mîrọ ọmọ si ogwu ibot òbokikpulu otutuuk ido Giris echi ogwu ute otimbe akọn̄ ikpan̄ mè igbaan̄ iriak ge. Alikisenda osasa me unye kan̄ kire ogwu ubọọn̄ otutuuk ido Giris igbaan̄ ebi akọn̄ Giris isin̄ ge, mè isak ema oniin̄ isa isitim akọn̄ me lek ebi Pesia. Ìbene akọn̄ me lek ebiba me emen acha 344 SK mè itim akọn̄ ya meege akọp acha.

Alikisenda ìkiweek irere ere ijọn̄ linyọn̄ otabe mè isasaba Okwaan̄ Ile isire ere geelek ebi ene elukbe. Eya orọ inyi initim akọn̄ me lek ido India me acha 326 SK, mè itim ikpan̄ ema me Aidasipes. Me òkputut, înigwu ikom ika mije ebi akọn̄ kan̄ ekitumu ibe mè ema enefon ke îlọk ema isesimun̄ uwu kiban̄. Ìnikwu me Babilọn me acha 323 SK. Ìben me ejit isâsa Babilọn irọ ama ibot mkpulu kan̄.

Sabum akọp acha ogọgọọk mgbọ ọmọ okwube ya obota, akọn̄ îkanibene itim me emen ido kan̄. Ebi ene ekekinyinyan̄a ubọọn̄. Nan̄a me ikeya, ama mkpulu kan̄ ofefele. Ebi ibot akọn̄ kan̄ mè ebi ìmabọbọkọ irek ubọọn̄ enikikpulu esese esese.

Inu Alikisenda orọbe isin̄ òsisibi isi ire ọmọ irọrọ mè otutuuk ido me ukot mgbọ ya enikirọ orọmijọn̄ ebi Giris. Îchichili akọp ama iba mè ge ekichieek erieen̄ kan̄ me esese ido. Ge òtataan̄ etip ichit me lek ama cha ire Alikisendira me Ijipti. Ọmọ inire ene ogwu ebi ibot akọn̄ ekisa itọ lek kiban̄. Uwu-ikpa ebi akọn̄ me otutuuk ido me liyọn̄ cherekeyi ekpọkpọ ikijeen̄ ebi akọn̄ kiban̄ ukot-akọn̄ kè Alikisenda. Efuk ọmọ kire ene ge me lek ebi ìsisibi isi ichit me liyọn̄ na re chereyi.


References[edit source]