Wt/mnc/hadaha usiha

ᠯᠠᡨᡳᠨᠣᠴᡳᠯᠠᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ (latinocilabuha manju hergen)

Polaris A ᡠᡨᡥᠠᡳ ᡥᠠᡩᠠᡥᠠ ᡠᠰᡳᡥᠠ᠈ Polaris Ab ᡳᠨᡳ ᡧᡠᡵᡩᡝᠮᡝ ᡠᠰᡳᡥᠠ᠈ ᡥᠠᡩᠠᡥᠠ ᡠᠰᡳᡥᠠ ᠸᠠᡴᠠ᠉ Polaris A uthai hadaha usiha. Polaris Ab ini šurdeme usiha, hadaha usiha waka.

• ᡝᡵᡝ ᡨᠣᡥᠣᠨ ᠪᡝ ᠠᠨᠠᠴᡳ ᠮᠠᠨᠵᡠᡵᠠᠮᡝ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᡥᠠᡩᠠᡥᠠ ᡠᠰᡳᡥᠠ ᡤᡝᠪᡠᠩᡤᡝ ᠵᡠᠰᡨᠠᠨ ᠪᡝ ᡥᡡᠯᠠᠴᡳ ᠣᠮᠪᡳ᠉
  ere tohon be anaci manjurame araha ᡥᠠᡩᠠᡥᠠ ᡠᠰᡳᡥᠠ (hadaha usiha) gebungge justan be hūlaci ombi.

ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ (hergen)

ᡥᠠᡩᠠᡥᠠ ᡠᠰᡳᡥᠠ

Möllendorff ᡩᡠᡵᡠᠨ (Möllendorff durun): hadaha usiha

ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡩᡠᡵᡠᠨ (abkai durun): hadaha usiha

ᡳᠴᡝ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡩᡠᡵᡠᠨ (ice manju nikan durun): hadaha usiha

ᠴᠣᡥᠣᡨᠣᡳ ᡤᡝᠪᠰᡠᠨ (cohotoi gebsun)

ᡥᠠᡩᠠᡥᠠ ᡠᠰᡳᡥᠠ (hadaha usiha)

1.

『ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ』᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ:
ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡥᠣᡵᡤᡳᡴᡡ ᠪᠠᡩᡝ ᠪᡳᠰᡳᡵᡝ ᠠᡧᡧᠠᡵᠠᡴᡡ ᡠᠰᡳᡥᠠ ᠪᡝ᠈ ᡥᠠᡩᠠᡥᠠ ᡠᠰᡳᡥᠠ ᠰᡝᠮᠪᡳ᠉

han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe, ujui debtelin:

abkai horgikū bade bisire aššarakū usiha be, hadaha usiha sembi.

ᡳᠯᡥᡳ (ilhi)

• manju gisun -i buleku bithe (1708): 57

←duleke gibsun: oron (56) -- hadaha usiha (57) -- jidere gibsun: nadan usiha (58)→

• manju monggo gisun -i buleku bithe (1717):
• manju monggo gisun -i buleku bithe (1743): 57

←duleke gibsun: oron (56) -- hadaha usiha (57) -- jidere gibsun: nadan usiha (58)→

• nonggime toktobuha gisun -i buleku bithe (1771): 59

←duleke gibsun: usiha (58) -- hadaha usiha (59) -- jidere gibsun: abkai ten -i usiha (60)→

• manju monggo nikan hergen ilan hacin -i mudan acaha buleku bithe (1780): 55

←duleke gibsun: usiha (54) -- hadaha usiha (55) -- jidere gibsun: juru sirha (56)→

• duin hacin -i hergen kamciha buleku bithe: 59

←duleke gibsun: usiha (58) -- hadaha usiha (59) -- jidere gibsun: abkai ten -i usiha (60)→

• duin hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe:
• sunja hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe: 59

←duleke gibsun: usiha (58) -- hadaha usiha (59) -- jidere gibsun: abkai ten -i usiha (60)→

ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ (aisilara bithe cagan)

• ᡩᠠᡳᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ  ᡳ ᡬᠠᠣᡯᡠᠩ ᠶᠣᠩᡴᡳᠶᠠᠩᡤᠠ ᡥᡡᠸᠠᠩᡩᡳ ᡥᡠᠩ ᠯᡳᡳ ᡥᡝᠰᡝ ᠸᠠᠰᡳᠮᠪᡠᡶᡳ ᡩᠠᠰᠠᡨᠠᠪᡠᡥᠠ᠈ ᡶᡠᡥᡝᠩ ᠰᡝ ᡥᡝᠰᡝ ᠪᡝ ᡩᠠᡥᠠᠮᡝ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ (᠑᠗᠗᠑)᠈ 「ᡥᠠᡩᠠᡥᠠ ᡠᠰᡳᡥᠠ / 北辰」᠈ 『ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ』᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ᠈ ᠪᡝᡤᡳᠩ: ᡧᡠ ᡨᡠᠩᡤᡠ ᠠᠰᠠᡵᡳ ᡩᡝ ᠠᠰᠠᡵᠠᠪᡠᡥᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ 7 ᠴᡳ ᠠᡶᠠᡥᠠ (ᡥᠠᠰᡥᡡ) (『ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ』᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ᠈ ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡧᠣᡧᠣᡥᠣᠨ᠈ ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡥᠠᠴᡳᠨ ᠵᠠᡳ ᠮᡝᠶᡝᠨ᠈ ᠵᠠᡳ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ)

daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hung lii hūwangdi hese wasimbufi dasatabuha, fuheng se hese be dahame banjibuha (1771), "ᡥᠠᡩᠠᡥᠠ ᡠᠰᡳᡥᠠ"/"北辰", han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe, ujui debtelin, beging: šu tunggu asari de asarabuha bithe, pp.7 (hashū)

(nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe, ujui debtelin, abkai šošohon, abkai hacin jai meyen, 2 -i gibsun)

清高宗弘曆敕撰, 傅恒等修纂. (1771). "ᡥᠠᡩᠠᡥᠠ ᡠᠰᡳᡥᠠ"/"北辰", 御製增訂清文鑑.卷一. 北京:文淵閣藏本, pp.7-左

(《增訂清文鑑》卷一.天部.天文類第二則.第2詞) (滿語、漢語)

---