Wt/mnc/biya buruhun

ᠯᠠᡨᡳᠨᠣᠴᡳᠯᠠᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ (latinocilabuha manju hergen)

ᡝᡵᡝ ᡨᠣᡥᠣᠨ ᠪᡝ ᠠᠨᠠᠴᡳ ᠮᠠᠨᠵᡠᡵᠠᠮᡝ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠪᡳᠶᠠ ᠪᡠᡵᡠᡥᡠᠨ ᡤᡝᠪᡠᠩᡤᡝ ᠵᡠᠰᡨᠠᠨ ᠪᡝ ᡥᡡᠯᠠᠴᡳ ᠣᠮᠪᡳ᠉
ere tohon be anaci manjurame araha ᠪᡳᠶᠠ ᠪᡠᡵᡠᡥᡠᠨ (biya buruhun) gebungge justan be hūlaci ombi.

ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ (hergen)

ᠪᡳᠶᠠ ᠪᡠᡵᡠᡥᡠᠨ

Möllendorff ᡩᡠᡵᡠᠨ (Möllendorff durun): biya buruhun

ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡩᡠᡵᡠᠨ (abkai durun): biya buruhun

ᡳᠴᡝ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡩᡠᡵᡠᠨ (ice manju nikan durun): biya buruhun

ᡤᡡᠨᡳᠨ (gūnin)

ᠪᡳᠶᠠ ᠪᡠᡵᡠᡥᡠᠨ (biya buruhun)

1.

『ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ』᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ:
ᠪᡳᠶᠠᡳ ᠪᠣᠴᠣ ᡤᡝᡨᡠᡴᡝᠨ ᠠᡴᡡ ᠪᡝ᠈ ᠪᡳᠶᠠ ᠪᡠᡵᡠᡥᡠᠨ ᠰᡝᠮᠪᡳ᠉

han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe, ujui debtelin:

biyai boco getuken akū be, biya buruhun sembi.

ᡳᠯᡥᡳ (ilhi)

manju gisun -i buleku bithe (1708): 43

←duleke gibsun: biya gehun (42) -- biya buruhun (43) -- jidere gibsun: biya arganaha (44)→

manju monggo gisun -i buleku bithe (1717):
manju monggo gisun -i buleku bithe (1743): 43

←duleke gibsun: biya gehun (42) -- biya buruhun (43) -- jidere gibsun: biya arganaha (44)→

nonggime toktobuha gisun -i buleku bithe (1771): 49

←duleke gibsun: biya gehun (48) -- biya buruhun (49) -- jidere gibsun: biya arganaha (50)→

manju monggo nikan hergen ilan hacin -i mudan acaha buleku bithe (1780): 46

←duleke gibsun: biya gehun (45) -- biya buruhun (46) -- jidere gibsun: biya arganaha (47)→

duin hacin -i hergen kamciha buleku bithe: 49

←duleke gibsun: biya gehun (48) -- biya buruhun (49) -- jidere gibsun: biya arganaha (50)→

duin hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe:
sunja hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe: 49

←duleke gibsun: biya gehun (48) -- biya buruhun (49) -- jidere gibsun: biya arganaha (50)→

ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ (aisilara bithe cagan)

ᡩᠠᡳᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ  ᡳ ᡬᠠᠣᡯᡠᠩ ᠶᠣᠩᡴᡳᠶᠠᠩᡤᠠ ᡥᡡᠸᠠᠩᡩᡳ ᡥᡠᠩ ᠯᡳᡳ ᡥᡝᠰᡝ ᠸᠠᠰᡳᠮᠪᡠᡶᡳ ᡩᠠᠰᠠᡨᠠᠪᡠᡥᠠ᠈ ᡶᡠᡥᡝᠩ ᠰᡝ ᡥᡝᠰᡝ ᠪᡝ ᡩᠠᡥᠠᠮᡝ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ (᠑᠗᠗᠑)᠈ 「ᠪᡳᠶᠠ ᠪᡠᡵᡠᡥᡠᠨ / 月暗」᠈ 『ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ』᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ᠈ ᠪᡝᡤᡳᠩ: ᡧᡠ ᡨᡠᠩᡤᡠ ᠠᠰᠠᡵᡳ ᡩᡝ ᠠᠰᠠᡵᠠᠪᡠᡥᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ 6 ᠴᡳ ᠠᡶᠠᡥᠠ (ᡥᠠᠰᡥᡡ) (『ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ』᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ᠈ ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡧᠣᡧᠣᡥᠣᠨ᠈ ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡥᠠᠴᡳᠨ ᡠᠵᡠᡳ ᠮᡝᠶᡝᠨ᠈ ᡩᡝᡥᡳ ᡠᠶᡠᠴᡳ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ)

daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hung lii hūwangdi hese wasimbufi dasatabuha, fuheng se hese be dahame banjibuha (1771), "ᠪᡳᠶᠠ ᠪᡠᡵᡠᡥᡠᠨ"/"月暗", han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe, ujui debtelin, beging: šu tunggu asari de asarabuha bithe, pp.6 (hashū)

(nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe, ujui debtelin, abkai šošohon, abkai hacin ujui meyen, 49 ci gibsun)

清高宗弘曆敕撰, 傅恒等修纂. (1771). "ᠪᡳᠶᠠ ᠪᡠᡵᡠᡥᡠᠨ"/"月暗", 御製增訂清文鑑.卷一. 北京:文淵閣藏本, pp.6-左

(《增訂清文鑑》卷一.天部.天文類第一則.第49词) (滿語、漢語)