Jump to content

Wp/mag/लक्षद्वीप

From Wikimedia Incubator
< Wp | mag
(Redirected from Wp/mag/लक्षदीप)
Wp > mag > लक्षद्वीप
लक्षद्वीप
ലക്ഷദ്വീപ്
भारतके केन्द्रशासितप्रदेश
आउ मण्डल
ऊपरेसे दक्षिणावर्त: अगत्ती द्वीप, विरिङ्गिली द्वीप, कदमत द्वीप, बङ्गाराम द्वीप
लक्षद्वीपके अवस्थिति
लक्षद्वीपके अवस्थिति
निर्देशाङ्क: निर्देशाङ्क: अक्षांशके सङ्ख्याके रूपमे न पार्स कैल जा सकल:region:IN-LD
निर्देशाङ्क: निर्देशाङ्क: अक्षांशके सङ्ख्याके रूपमे न पार्स कैल जा सकल:region:IN-LD
Invalid arguments have been passed to the {{#coordinates:}} function
देश भारत
स्थापना१ नवम्बर १९५६
राजधानीकवरत्ती
सरकार
  प्रशासकदिनेश्वर शर्मा
  सांसद्मोहम्मद फैजल (रा॰का॰पा॰)
क्षेत्रफल
  कुल[convert: invalid number]
  क्रम३६मा
जनसङ्ख्या
 (२०२० जनगणना)
  कुल७०,३६५
भाषा[1]
  आधिकारिक भाषामलयालम्, अङ्ग्रेजी
  बोलल जा हैजेसेरी, दिवेही
जातीयता
  जातीय समूह≈८३% मलयाली
≈१७% माह्ल
समयमण्डलयुटिसि+०५:३० (भामास)
आइएसओ ३१६६ सङ्केतIN-LD
वाहन पञ्जीकरणLD
मण्डलके सङ्ख्या
सबसे बड़ नगरअन्दरोत
माविसू (2018)बृद्धि ०.७५० (उच्च) • ४था
साक्षरता९१.८५%
जालस्थलlakshadweep.gov.in

लक्षद्वीप (मलयाल: ലക്ഷദ്വീപ് ; अर्थ: एक लाख दीप), भारतके दक्खिन-पच्छिमी तटसे २०० से ४४० किमी दूर लक्षद्वीप सागरमे स्थित एगो द्वीपसमूह हे । पहिले ई द्वीपवनके लक्कादीव-मिनिकॉय-अमिनीदिवि द्वीप के नामसे जानल जाहलै । ई द्वीपसमूह भारतके एगो केन्द्रशासितप्रदेश होवेके साथे-साथे एगो मण्डलो है । पूरा द्वीपसमूहके लक्षद्वीपके नामसे जानल जाहै, हालाङ्कि भौगोलिकरूपसे ई खाली द्वीपसमूहके केन्द्रीय उपसमूहके नाम है । ई द्वीपसमूह भारतके सबसे छोट केन्द्रशासितप्रदेश है आउ एकर कुल सतही क्षेत्रफल खाली ३२ वर्ग किमी है, जखनीकि अनूपक्षेत्र ४,२०० वर्ग किमी, प्रदेशिक जलक्षेत्र २०,००० वर्ग किमी आउ बिसेस आर्थिकक्षेत्र ४,००,००० वर्ग किमी मे फैलल है । ई क्षेत्रके कुल १० उपखण्ड साथे मिलके एगो भारतीय जनपदके रचना करहै । कवरत्ती लक्षदीपके राजधानी है, आउ ई दीपसमूह केरल उच्चन्यायालयके अधिकार क्षेत्रके अन्तर्गत आवहै । ई दीपसमूह लक्षद्वीप-मालदीव-चागोस समूहके दीपके सबसे उत्तरीभाग है, आउ ई दीप एगो बिसाल समुद्रमग्न पर्बत-शृङ्खला चागोस-लक्षद्वीप प्रवाल भित्तिके सबसे उपरी भाग है ।

चूँकि ई सब द्वीप पर कौनो आदिवासी जनसङ्ख्या न है, एहीसे विशेषज्ञ ई सब द्वीप पर मानवके बसेके अलग-अलग इतिहास सुझावहथिन । पुरातात्विक साक्ष्यके अनुसार १५०० ईसा पूर्वके आसपास ई क्षेत्रमे मानव बस्ति मौजूद हलै । नाविक एक लम्बा समयसे ई सब द्वीपके जानहलथिन, एकर सङ्केत पहिला शताब्दी ईस्वीसे एरिथ्रियन सागरके पेरिप्लस क्षेत्रके एक अनाम सन्दर्भसे भेटहै । द्वीपके उल्लेख ईसा पूर्व छठा शताब्दीके बौद्ध जातक कथोमे कैल गेलै हे । सतमा शताब्दीके आसपास मुसलमानके आगमनके साथे एहाँ इस्लामके प्रादुर्भाव होलै । मध्ययुगीनमे ई क्षेत्रमे चोल राजवंश आउ कैनानोर राजा सबके शासन हलै । कैथोलिक पुर्तगाली १४९८ के आसपास एहाँ पहुँचल, किन्तु १५४५ तक उनका एहाँसे खदेड़ देल गेलै । ई क्षेत्र पर तखनी अरक्कलके मुस्लिम घरानाके शासन हलै, ओकर बाद टीपू सुल्तानके । १७९९ मे टीपू सुल्तानके मृत्युके बाद अधिकांश क्षेत्र ब्रिटिश भिजुन चल गेलै आउ उनकर जायेके बाद, १९५६ मे केन्द्रशासितप्रदेशके गठन कैल गेलै ।

समूहके खाली दस द्वीप पर मानव जलसङ्ख्या है । २०११ के भारतीय जनगणनाके अनुसार ई केन्द्रशासितप्रदेशके कुल जनसङ्ख्या ६४,४७३ हलै । अधिकांश जनसङ्ख्या स्थानीय मुस्लिमके है आउ ओकरोमे से जादेतर सुन्नी सम्प्रदायके शाफी सम्प्रदायके है । ई द्वीप जातीय रूपसे निकटतम भारतीय राज्य केरलके मलयाली लोगके समान हथिन । लक्षद्वीपके अधिकांश जनसङ्ख्या मलयालं बोलहै जखनीकि मिनिकॉय द्वीप पर माही या माह्लभाषा सबसे अधिक बोलल जा है । अगत्ती द्वीप पर एक विमानस्थल मौजूद है । लोगके मुख्य व्यवसाय मछली पकड़ल आउ नारियलके खेती है, साथे टूना मछलीके निर्यातो कैल जा है ।

सम्बन्धित लेख

[edit | edit source]

सन्दर्भ

[edit | edit source]
  1. "50th Report of the Commissioner for Linguistic Minorities in India" (PDF). 16 जुलाई 2014. प॰ 109. मूल (PDF) से 8 July 2016 के पुरालेखित. अभिगमन तिथि 6 नवम्बर 2016.