Jump to content

Wp/mag/बरङ्गल्

From Wikimedia Incubator
< Wp | mag
Wp > mag > बरङ्गल्
वरङ्गल
వరంగల్
नगर
वरङ्गल तेलङ्गानापर अवस्थित
वरङ्गल
वरङ्गल
तेलङ्गानामे स्थिति
निर्देशाङ्क: 17°59′N 79°36′E / 17.98°N 79.60°E / 17.98; 79.60निर्देशाङ्क: 17°59′N 79°36′E / 17.98°N 79.60°E / 17.98; 79.60
देश भारत
राज्यतेलङ्गाना
तेलङ्गानावरङ्गल मण्डल
स्थापना1163 ई
संस्थापककाकतीय वंश
क्षेत्रफल
  नगर406.97 किमी2 (157.13 वर्ग मील)
  महानगर
1,805 किमी2 (697 वर्ग मील)
उन्नतांश
266 मी (873 फीट)
जनसङ्ख्या
 (2011)
  नगर७,०४,५७०
भाषा
  प्रचलिततेलुगु
समयमण्डलयुटिसि+5:30 (भारतीय मानक समय)
पिनकोड
506001 – 506019
दूरभाष कोड+91–870
वाहन पञ्जीकरणTS-03, AP-36 (भूतपूर्व)
जालस्थलwww.gwmc.gov.in

बरङ्गल् वा वरङ्गल' (तेलुगु: వరంగల్ ) भारतके तेलङ्गाना राज्यके वरङ्गल् मण्डलमे स्थित एगो नगर हे । ई मण्डलके मुख्यालयो हे । वरङ्गल काकतीय वंशके राजधानी होवकरहलै आउ एकर स्थापना वर्ष ११६३ मे होलै । काकती द्वारा एहाँ ढेर निर्माण होलै जे आझो देखल जा सकहे, जेकरामे दुर्ग, झील, मन्दिर, पत्थरके बनल तोरण इत्यादि हे । आज ई एक पर्यटक गन्तव्य हे आउ काकतीय काल तोरनं के तेलङ्गानाके राजचिन्ह चुनल गेलै हे । वरङ्गलके तेलङ्गानाके सांस्कृतिक राजधानी कहल जा हे ।[1][2][3]

उत्पत्ति

[edit | edit source]

वरङ्गल् या वरङ्कल् तेलगु शब्द 'ओरुकल्' या ओरुगल्सु के अपभ्रंश हे, जेकर अर्थ हे 'एक शिला' । एकरासे तात्पर्य ऊ विशाल अकेला चट्टानसे हे जेकरा पर ककातीय नरेशके समयके बनवावल दुर्ग अवस्थित हे । कुछ अभिलेखसे ज्ञात होवहे कि संस्कृतमे ई स्थानके ई नाम एवं पर्यायो प्रचलित हल–एकोपल, एकशिला, एकोपलपुरी या एकोपलपुरम् । रघुनाथ भास्करके कोशमे एकशिलानगर, एकशालिगर, एकशिलापाटन–ये नामो भेटहे । टालमी द्वारा उल्लिखित कोरुनकुल वरङ्गले जान पड़हे ।

एकरो देखी

[edit | edit source]

सन्दर्भ

[edit | edit source]
  1. "Lonely Planet South India & Kerala," Isabella Noble et al, Lonely Planet, 2017, ISBN 9781787012394
  2. "Hand Book of Statistics, Andhra Pradesh," Bureau of Economics and Statistics, Andhra Pradesh, India, 2007
  3. "Contemporary History of Andhra Pradesh and Telangana, AD 1956-1990s," Comprehensive history and culture of Andhra Pradesh Vol. 8, V. Ramakrishna Reddy (editor), Potti Sreeramulu Telugu University, Hyderabad, India, Emesco Books, 2016