Wp/mag/तिरुवनन्तपुर
| तिरुवनन्तपुरम् തിരുവനന്തപുരം त्रिवेन्द्रम् | |
|---|---|
| नगर | |
| निर्देशाङ्क: 8°29′N 76°57′E / 8.49°N 76.95°Eनिर्देशाङ्क: 8°29′N 76°57′E / 8.49°N 76.95°E | |
| देश | |
| राज्य | केरल |
| मण्डल | तिरुवनन्तपुरं मण्डल |
| क्षेत्रफल | |
| • नगर | 214 किमी2 (83 वर्ग मील) |
| • महानगर | 311 किमी2 (120 वर्ग मील) |
| उन्नतांश | 10 मी (33 फीट) |
| जनसङ्ख्या (2011) | |
| • नगर | ९,५७,७३० |
| • महानगर | १६,८७,४०६ |
| भाषा | |
| • प्रचलित | मलयालम् |
| समयमण्डल | युटिसि+०५:३० (भामस) |
| पिनकोड | 695 XXX |
| जालस्थल | trivandrum |
तिरुवनन्तपुर (मलयाल: തിരുവനന്തപുരം , तिरुवनन्तपुरं) या त्रिवेन्द्रम् भारतके केरल राज्यके सबसे बड़का नगर आउ राजधानी हे । ई तिरुवनन्तपुर मण्डलके मुख्यालयो हे । केरलके राजनीतिके अतिरिक्त शैक्षणिक ब्यवस्थाके केन्द्रो इहे हे । ढेर शैक्षणिक संस्थामे विक्रम साराभाई अन्तरिक्ष केन्द्र, राजीव गान्धी जैवप्रौद्योगिकी केन्द्र कुछ प्रसिद्ध नाममे से हे । भारत मुखभूमिके सुदूर दक्खिनी पच्छिमी तटे बसल ई नगरके महात्मा गान्धी "भारतके नित हरियर नगर" के सञ्ज्ञा देलथिनहल ।[2][3]
नाम
[edit | edit source]
तिरुवनन्तपुरमके सन्धि विच्छेद हे: तिरु +अनन्त +पुरम् । "तिरु" एक दक्षिण भारतीय आदरसूचक आद्याक्षर आउ संस्कृतके "श्री" के रूप हे, जैसे कि तिरुचिरापल्ली, तिरुपति, तिरुवल्लुवर । एकर संस्कृत समानान्तर "श्री" हे, जैसे कि श्रीमान्, श्रीकाकुलम्, श्रीनगर, श्रीविष्णु इत्यादि । "अनन्त" भगवान् अनन्तला हे एवं संस्कृत शब्द "पुरम" के अर्थ हे घर, वासस्थान । तिरुवनन्तपुरके शाब्दिक अर्थ होवहे "भगवान् अनन्तके वासस्थान" । भगवान् अनन्त, हिन्दु मान्यताके अनुसार, शेषनाग हे जिनका पर भगवान् विष्णु विराजहथिन । एहाँके श्री पद्मनाभस्वामी मन्दिर, जन्ने भगवान् विष्णु शेषनागजी पर आरामके मुद्रामे बैठल हथिन, नगरके चिन्हानी बन गेलै हे । ब्रिटिश शासनके पर्यन्त एकरा ट्रिवेण्ड्रम् (त्रिवेन्द्रम्) के नामोसे जानल जा हलै । १९९१ मे राज्य सरकार एकर नाम बदलके तिरुवनन्तपुरं कर देलकै । यद्यपि अखनियो ट्रिवेण्ड्रं नाम बड़ी प्रयुक्त होवहे ।
सम्बन्धित लेख
[edit | edit source]सन्दर्भ
[edit | edit source]- ↑ "Demographia World Urban Areas" (PDF). demographia.com. मूलसे 5 अगस्त 2011 के पुरालेखित (PDF).
- ↑ "Lonely Planet South India & Kerala," Isabella Noble et al, Lonely Planet, 2017, ISBN 9781787012394
- ↑ "The Rough Guide to South India and Kerala," Rough Guides UK, 2017, ISBN 9780241332894
- Wp/mag/Wikipedia page with obscure country or subdivision
- Wp/mag
- Articles containing मलयाल-language text
- Wp/mag/Lang and lang-xx using deprecated ISO 639 codes
- Wp/mag/विकिडेटा पर अनुपलब्ध निर्देशाङ्क
- Wp/mag/ज्ञानसन्दूक अवस्थापनमे अज्ञात प्राचलके प्रयोग करैत पन्ना
- Wp/mag/तिरुवनन्तपुर
- Wp/mag/तिरुवनन्तपुर मण्डल
- Wp/mag/केरलके नगर
- Wp/mag/भारतीय राजधानीनगर