Wp/mag/कनॉट प्लेस, नवदिल्ली
| कनॉट प्लेस कनॉट प्लेस राजीव चौक | |
|---|---|
| मोहल्ला | |
राजीव चौकके क्षितिज | |
| उपनाम: सीपी | |
| देश | |
| केन्द्रशासितप्रदेश | दिल्ली |
| मण्डल | नवदिल्ली |
| सरकार | |
| • अङ्ग | नवदिल्ली नगरनिगम |
| भाषा | |
| • आधिकारिक | हिन्दी, अङ्ग्रेजी |
| समयमण्डल | युटिसि+५:३० (भारतीय मानक समय) |
| पिन | 110001 |
| लोकसभा निर्वाचन क्षेत्र | नवदिल्ली |
| सिविक एजेन्सी | नवदिल्ली नगरनिगम |
कनौट प्लेस (हिन्दी: कनॉट प्लेस ; आधिकारिक रूपसे राजीव चौक) भारतके दिल्ली प्रदेशके नया दिल्ली मण्डलमे स्थित एगो स्थान हे । ई मण्डलके मुख्यालयो हे । कनौट प्लेस दिल्लीके सबसे बड़ व्यवसायिक एवं व्यापारिक केन्द्र हे । एकर नाम ब्रिटेनके शाही परिवारके सदस्य ड्यूक ऑफ कनॉटके नाम पर रखल गेलै हल । ई बजारके डिजाइन डब्यू एच निकोल आउ टॉर रसेल बनौलकै हल । ई बजार अपन समयके भारतके सबसे बड़ बजार हलै । अपन स्थापनाके ६५ वर्ष बादो ई दिल्लीमे खरीदारीके प्रमुख केन्द्र हे । एहाँके इनर सर्किलमे लगभग सब अन्तर्राष्ट्रिय ब्रैण्डके कपड़ाके शोरूम, रेस्त्राँ आउ बार हे । एहाँ पुस्तकोके दोकान हे, जन्ने अपनेके भारतके बारेमे जानकारी देवेवाला बड़ बेस पुस्तक भेट जैतै ।
एक केन्द्रीय व्यापारिक मण्डलके योजना विकसित कैल गेलै काहेकि शाही भारतके नया राजधानीके निर्माण आकार लेवेला शुरू भेलै । डब्ल्यू एच के नेतृत्वमे निकोलस, भारत सरकारके मुख्य वास्तुकार, योजनामे यूरोपीय पुनर्जागरण आउ शास्त्रीय शैलीके आधार पर एक केन्द्रीय प्लाजा देखावल गेलै हल । हालाँकि १९१७ मे निकोल्स भारत छोड़ देलकै, आउ राजधानीमे बड़ भवन पर काम करेमे व्यस्त लुटियन आउ बेकरके साथे, प्लाजाके डिजाइन अन्ततः लोक निर्माण विभाग (पीडब्ल्यूडी), भारत सरकारके मुख्य वास्तुकार रॉबर्ट टोर रसेल पर गिर गेलै ।
इतिहास
[edit | edit source]निर्माणसे पहिले ई क्षेत्र एक कटक (रिज) हलै, जेकरामे कीकर के पेड़ लगल रहहलै । ई वन्य इलाका जङ्गली शूकर, गीदड़ नियन प्रजातिके प्राकृतिक आवास हलै, एहाँ कश्मीरी गेट, सिविल लाइन्स इलाकाके निवासी सप्ताहान्तमे तीतरके शिकारला आवकरहलथिन ।[1] एकर इलावा एहाँ स्थित प्राचीन हनुमान् मन्दिरके दर्शन करे पुरान नगरसे लोग, मङ्गर आउ शनिच्चरके आवकरहलथिन, जे सूर्यास्तसे पहिलहीँ आवकरहलथिन काहेकि ऊ दिन ओह मार्ग रातके गुजरेला सुरक्षित नै मानल जा हलै ।[1] बादमे माधोगञ्ज, जयसिंहपुरा आउ राजाके बजार नियन गाँवके निवासीसे क्षेत्र खाली करवाके कनाट प्लेस आउ निकटस्थ इलाका बनावल गेलै । एहाँके लोगके करोल बाग (पश्चिमके) स्थानान्तरित कैल गेलै, जे ऊ समय अपने एक पथरीला इलाका हलै आउ ओहाँ पेड़ एवं जङ्गली झाड़ी हलै ।[2]
एकरो देखी
[edit | edit source]सन्दर्भ
[edit | edit source]- 1 2 "CP's blueprint: Bath's Crescent". हिन्दुस्तान टाइम्स. 8 फरवरी 2011. मूलसे 3 जनवरी 2013 के पुरालेखित. अभिगमन तिथि 13 अक्तूबर 2013.
- ↑ "A tale of two cities". Hindustan Times. 1 सितम्बर 2011. मूलसे 2 जुलाई 2015 के पुरालेखित. अभिगमन तिथि 12 दिसम्बर 2011.